ოთარ ჭილაძე

ოთარ ჭილაძე

ოთარ ჭილაძე – Otar Chiladze

თამაზ ჭილაძე

თამაზ ჭილაძე – Tamaz Chiladze (1931)

დაიბადა 1931 წლის 5 მარტს ქ. სიღნაღში. მამა – ივანე, ეკონომისტი იყო. 1938 წელს შეიყვანეს ბათუმის შოთა რუსთაველის სახელობის სკოლაში. 1946 წლამდე იზრდებოდა ქ. ბათუმში. საშუალო სკოლა კი თბილისში დაამთავრა (ვაჟთა მე- 7 სკოლა).
დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ფილოლოგიის ფაკულტეტი (1954). მუშაობდა ჟურნალ “ცისკარში” (1958–64), იყო შოთა რუსთაველის სახელობის სახელმწიფო პრემიის რესპუბლიკური კომიტეტის პ/მგ მდივანი (1964–73), ჟურნალ “საბჭოთა ხელოვნების” მთავარი რედაქტორი (1973–81), საქართველოს მწერალთა კავშირის გამგეობის მდივანი (1981–87). 1991–იდან პროფესორია და დრამატურგიის კურსი მიჰყავს საქართველოს თეატრისა და კინოს სახელმწიფო ინსტიტუტში, 1997–იდან ჟურნალ “მნათობის” მთავარი რედაქტორია.
პირველი ლექსები გამოაქვეყნა ალმანახში “პირველი სხივი” (1951), ლექსების პირველი წიგნი – 1956. მას შემდეგ მისი მრავალი წიგნი გამოქვეყნდა: პოეტური კრებულები – “ღია სარკმელი” (1958), “მზის საათი” (1962), “ივლისი” (1966), “მახსოვრობა”(1978), “ლექსები” (1987), “მზე დეკემბერში” (1999); პროზაული კრებულები – “გასეირნება პონის ეტლით”. შუადღე” (1963), “ვინ ცხოვრობს ვარსკვლავებზე” (რომანი, 1965), “თეთრი კვამლი” (1967), “აჰა, მიიწურა ზამთარი” (რომანი, 1967), “მდგმურები” (1971), “აუზი” (1972), ”წერო”, “პოსეიდონის სასახლე”, “კაქტუსის ბაღი”, “ბრეიგელის მთვარე’’; პიესები: ”სურათები საოჯახო ალბომიდან”, ‘’თავფარავნელის ბალადა”, “ბუდე მეცხრე სართულზე”, “როლი დამწყები მსახიობი გოგონასათვის’’, “არაბეთის სურნელოვანი ბალახები”, “ნადირობის სეზონი’”, “მშვიდობით ლომერა”, ‘’ნახვის დღე’’, ‘’ჭალას ჩიტი მომკვდარიყო”; ესეები, ლიტერატურული წერილები: იაკობ ცურტაველის ‘’შუშანიკის წამება’”, ‘’რუსთაველი,’’ “წინასწარმეტყველი” (ილია), “აკაკი წერეთლის პოეზია”,’ნიკოლოზ ბარათაშვილი”, ‘’ვაჟა-ფშაველა’’, ‘’გიორგი ლეონიძე”, “გალაკტიონ ტაბიძე’,”რობერტ სტურუა’’, ‘”დავით კაკაბაძე”, “ნიკო ფიროსმანაშვილი“, “მესამე ზარი”…

მწერლის ნაწერები თარგმნილია მსოფლიოს მრავალ ენაზე, მათ შორის: ფრანგულად, ინგლისურად, უკრაინულად, ესპანურად, იტალიურად, ჩეხურად, სლოვაკურად, სერბიულად, უნგრულად, ბულგარულად, პოლონურად, თურქულად, სომხურად, ესტონურად, ლატვიურად, ლიტვურად. პიესები იდგმება თეატრებში, როგორც ჩვენში, აგრეთვე საზღვარგარეთ (ტელესპექტაკლების სახით). პიესებს სახელგანთქმული რეჟისორები დგამდნენ: რობერტ სტურუა, თემურ ჩხეიძე, გიზო ჟორდანია, გიგა ლორთქიფანიძე, გოგი ჩაკვეტაძე, გოგა თავაძე. სოფიკო ჭიაურელმა დადგა “არაბეთის სურნელოვანი ბალახები”.
დაჯილდოვებულია “ივანე ჯავახიშვილის მედლით უნივერსიტეტის წინაშე დამსახურებისათვის.” (1978). მიღებული მაქვს რუსთაველის (1992წ), სახელმწიფო (1997წ), ალექსანდრე ყაზბეგის, აკაკი წერეთლის, გიორგი შარვაშიძის სახელობის პრემიები.
1996 წელს დასავლეთ გერმანიის რადიო მაუწყებლობამ მიანიჭა პირველი პრემია პიესისათვის “სამოთხის კვარტეტი”.
1999 წელს კემბრიჯის საერთაშორისო ბიოგრაფიულმა ცენტრმა 1999-2000 წლების “საერთაშორისო ადამიანის” წოდების ნომინანტად დაასახელა. 1982 წლიდან მწერლის სახელი შეტანილია მსოფლიოს გამოჩენილ პიროვნებათა დიდი ბრიტანეთის ენციკლოპედიურ ცნობარში, აგრეთვე ევროპის გამოჩენილ პიროვნებათა ცნობარში (ბელგია).

ანა კალანდაძე

ანა კალანდაძე

ანა კალანდაძე – Ana Kalandadze

ანა კალანდაძის პოეტურმა სიტყვამ ჩვენი ხალხის სულის წიაღიდან სწორედ მაშინ გამოანათა, როცა გვეგონა, ჩვენი სულიც ისევე გაუხეშებული, დაბრმავებული თუ დაყრუებული იყო, როგორც ჩვენივე ცხოვრებისეული სინამდვილე. სხვათაშორის, დღეს ჩვენც ნუგეშივით აღვიქვამთ მის ლექსებს, ისევე, როგორც მათი პირველი მკითხველები. თუმცა, სხვა რა არის პოეზია, თუ არა ილუზია ღვთაებრივი ნუგეშისა?

მთავარი, რაც ასე გამოარჩევს ანა კალანდაძეს ჩვენი დღევანდელი შესანიშნავი პოეტების გუნდიდან და თავისთავადობასაც ანიჭებს მას, ალბათ, უპირველეს პოვლისა, ერთი შეხედვითუმწეო, ადვილად დასამსხვრევი სინატიფის ძლევამოსილებაა. ასეთი განცდას აღძრავს, მაგალითად, ჩინური ფაიფური ანდა ძველი ქართული ნინანქარი. ჩნდება სიმშვიდის მაგნიტური ველი, გაზაფხულის ხასხასა მდელო, გარშემორტყმული მირაჟებად ქცეული ხილვებითა თუ ჩვენებებით, რომლებიც, შეიძლება იმ ქვეყნიდანაც კი, ანუ ჩვენი მარადიული სამყოფელიდან გვევლინებიან და ორი ქვეყნის საზღვაღზე დგომის, თუ შეიძლება ასე ითქვას_შემაშფოთებელი სიამით გვავსებენ. ,,ორი ქვეყნის, ორი ქვეყნის საზღვრად ვდგავარ, გულო რისად მეხუნები?”

ანა კალანდაძის პოეზია იდენად ემოციურია, საკვირველი არ იქნება, ეგზატირებულ ლოცვად წარმოიდგინოს ვინმემ, მითუმეთეს, რომ პოეტი უძველესი ქართული ჰიმნოგრაფიის ტრადიციასაც აგძელებს. Mისი ლექსებიდან ჩვენს დღევანდელოდაში გადმოდის საგალობლების იდუმალი მუსიკა, რომელიც არსებითად ამეთყველებული ფიქრია, გულისთქმაა, აღსარებაა საკუთარი სინდისის წინაშე მარტოდ დარჩენილი ადამიანისა. ამასთანავე, მისი ლექსები, მაღალი ხელოვნების, მაღალი პროფესიული ნიშნითაა აღჭურვილი, ამდენად, აქ ეგზალტაცია კი არა, ემოციური ლოგიკაა, თუ გნებავთ, ემოციური წესრიგი, ერთგვარი ,,ემოცირბის სპექტრი”, სადაც ისევე ბუნებრივი კანონზომიერებითაა წარმოდგენილი სიტყვები, როგორც ფერები _ ცისარტყელაში.

ერთ მეტად ცნობილ მწერალზე უთქვამთ, იმას კი არ წერდა, რაც ხალხს უნდოდა, არამედ იგივე უნდოდა, რაც ხალხსო. შაგულისხმო სიტყვებია, მედროვე, პოპულარობის მაძიებელი კალმოსნისგან ასე რომ ანსხვავებენ ნამდვილ შემოქმედს. ვფიქრობ, ეს სიტყვები შეიძლებოდა ანა კალანდაძის მისამართითაც გაგვემეორებინა.

ცხენები. ლევან ცუცქირიძე

ცხენები. ლევან ცუცქირიძე

ლევან ცუცქირიძე – Levan Tsutsqiridze

(მხატვრის ბიბლიური ციკლი)

ლევან ცუცქირიძე იმ მხატვართა რიცხვს მიეკუთვნება, რომელთა შემოქმედებაზე ლაპარაკი ერთდროულად ადვილიც არის და ძნელიც. ადვილია იმიტომ, რომ ყველასათვის, ვინც კი მხატვრობით ცოტათი მაინც დაინტერესებულა, აშკარაა მისი ნიჭიერება, თავისთავადობა და, თქვენ წარმოიდგინეთ, გამორჩეულობაც. ძნელი კი შეიძლება იმიტომაც იყოს, რომ მხატვარი არ სცნობს არსებულ სინამდვილეს, როგორც თუნდაც წინასწარმოცემულ მხატვრულ პირობითობას, მეტაფიზიკური სამყაროს მკვიდრია და მისი პოეტიკა უკიდურესად განზოგადოებულ წარმოდგენებს ეყრდნობა. მისი ფიქრი, მისი წარმოსახვა არ შორდება სულის ისეთ მიწისქვეშა მღვიმეებს, რომელთა მარადიული სიცივე ხელუხლებლად ინახავს ჩვენი ვნებებისა თუ სურვილების ფესვებს. ამდენად, გასაგებიცაა მისი, როგორც შემოქმედის, ლტოლვა იდუმალებით მოცულ ისეთ სამყაროებისაკენ, როგორიცაა პოეზია, მითოლოგია, რელიგია. მის ნახატებზე სინამდვილე კი არა _ ოცნებაა სინამდვილეზე, რომელიც თითქოს იმავე ოცნების ფერფლს დაუფარავს. აშკარაა ერთი ფერის მრავალსახეობის დამკვიდრების ცდა, ერთი ფერის ამოუწურავი შესაძლებლობების ძიება. მხატვრის იდუმალი ალქიმიის წყალობით, ფერფლი ისევ სიცოცხლედ გარდაიქმნება და თითქოს ვწვდებით იმ ჭეშმარიტებას, რომ სიკვდილი განზოგადოებული სიცოცხლეა, მეტი არაფერი.

ღმერთმა ადამიანი შექმნა ,,ხატვად თვისად”, ანუ შემოქმედად. ღმერთისგან შექმნილ სამყაროს ადამიანმა გასაოცარი რამ დაამატა _ მეორე სინამდვილე, ურომლისოდაც მისი ცხოვრება წარმოუდგენელი იქნებოდა. ეს არის სულის სიფრიფანა ნიჟარა, ოცნების თავშესაფარი და იმავე დროს ყველაზე მყარი და საიმედო ნაგებობა, რაც კი ადმიანს შეუქმნია.

კაცობრიობა მახსოვრობისა და შთაბეჭდილებების თოკითაა ერთმანეთზე გადაბმული. მხატვრის მეტაფორა აერთიანებს ადამიანთა უზარმაზარ კონგლომენატრებს არა მარტო სივრცეში, არამედ დროშიც. მხატვრობა ამჟღავნებს ადამიანთა დიად ნათესაობას, უფრო მეტიც _ დიად ერთიანობას! ეს აზრი არ მშორდება, როცა ლევან ცუცქირიძის ბიბლიურ ციკლს ვათვალიერებ. ზევით მეტაფიზიკა ვახსენე, დიახ, აქ მართლაც მეტაფიზიკური სპექტაკლია დადგმული, რომლის მიზანსცენები თუ სცენოგრაფიული კონსტრიქციები ჩვენივე ხილვებითა თუ წარმოდგენებით არის აგებული. ნახატზე სიზმრის, ბურუსის, ფიქრის ნაფლეთებია ერთმანეთში გაზავებული, განელებული მძაფრი ლიტერატურული იდეის საწყისი ბიძგის ზეგავლენით და შეიძლება ამიტომაც იქნება ილუზია სივცეში გულისამაჩუყებლად ფაქიზად, გულისამაჩუყებლად უწონადო საგნების ლივლივისა, ანუ მუსიკა, თუმცა უფრო ზუსტი ვიქნები, თუ ვიტყვი _ ცეკვა, თუკი რასაკვირველია, შეიძლება წარმოიდგინო ერთგვარად ორგანიზებული პლასტიკა, ბალეტი ჰაერში მოფარფატე ლანდებისა. და ყველაფერი ეს ხდება, ღმერთის მოჯარადე თვალით ფართოდ გახელილი, უცხო პლანეტის ფონზე…

და აი, დგება წამი, როდესაც სურათების, თუნდაც, შემაშფოთებლად აფორიაქებული, დაძაბული ევას ხატების წინაშე, მხატვართან ერთად, განვიცდით ამქვეყნად ადამიანის არამატო ტრაგიკულობას, არამედ ამაოებად გარდაქმნილ ტრაგიკულ გაბრძოლებათა უსასრულობასა და ერთეროვნებას, რაზედაც ასე ცხადად ღაღადებს ნამეხარი კუნძივით ჩაშავებული ეკლეზიასტეს ფიგურა.

ამასთანავე, მიუხედავად აშკარად მწიგნობრული ბუნებისა, ღრმად ინტელექტუალური შინაარსისა, ყველა ნახატი დამამშვიდებლად მახლობელი და გასაგებია, ყოველი მათგან ისეთივე, ერთი შეხედვით, მარტივი ტკივილითაა შტაგონებული, როგორც პატიმრის მიერ უფლება პურისგან გამოძერწილი თოჯინა… ასე რომ, ჩვენს წინაშეა ნამდვილი მხატვარი, პოეტი, შემოქმედი, ღმერთის შეგირდი. მართლაც, ყველა ჭეშმარიტი ხელოვანი ღმერთის შეგირდია, რამდენადაც, როგორც ჩანს, სამყაროს შექმნის ბიბლიური კვირეული ჯერ კიდევ გრძელდება…

1998 წ.

« Newer Posts - Older Posts »

კატეგორიები