ტერენტი გრანელი - კორნელი სანაძე; - Terenti Graneli - Korneli Sanadze

ტერენტი გრანელი - კორნელი სანაძე; - Terenti Graneli - Korneli Sanadze

წიგნიდან გივი ცქიტიშვილი – “ვიცი, დრო მოვა ჩემი გაგების”

ჭეშმარიტ ქართველ პოეტთან ტერენტი გრანელთან დიდი ხნის ხანგრძლივი მეგობრობა მაკავშირებდა. დღეს მინდა მოგითხროთ ერთი ეპიზოდი, თუ როგორ გავიცანით ერთმანეთი.
1923 წლის გაზაფხულზე ცნობილმა ქართველმა მხატვარმა მოსე თოიძემ რუსთაველის თეატრთან ახლოს, დღევანდელი კულტურის სამინისტროს შენობაში (ადრე “ჩემოს” სახელით იწოდებოდა) გამართა თავისი სტუდიის მოწაფეთა ნამუშევრების დიდი გამოფენა. რამდენიმე სურათი მეც მქონდა აქ წარმოდგენილი. მათ შორის ერთ ყველაზე დიდ ტილოს ეწოდებოდა “სევდა”. ეს გახლავთ ლამაზი ქალი, რომელსაც ტანზე გველი ჰყავდა შემოხვეული. სიმბოლურად ამ ნახატში ჩაფიქრებული მქონდა სამშობლო, მისი მძიმე ბედი.
გამოფენას დიდძალი ხალხი ესწრებოდა. ერთხელ, მოულოდნელად, ერთი ახალგაზრდა მომიახლოდა, ხელი ჩამომართვა და მითხრა.
– ყოჩაღ, მხატვარო, შენ კარგი სურათი დაგიხატიაო! – შემდეგ დასძინა: – მე ვარ პოეტი ტერენტი გრანელი!
ეს ისეთი მოულოდნელი იყო ჩემთვის, რომ მე შევცბი! ტერენტის მე დიდი ხანია ვიცნობდი მისი წიგნებით, მისი შესანიშნავი ლექსებით, მაგრამ პირადად, იმ დღეს შევხვდი.
საგამოფენო დარბაზი ძველი იყო, ნახანძრალი, ხანძრის შემდეგ არც კარები ჰქონდა, არც ფანჯრები და ყველგან ქარი დათარეშობდა. ერთ დღეს საშინელი ქარიშხალი ამოვარდა, რამაც ძალიან შემაშფოთა. გავვარდი გამოფენის დარბაზისკენ და რას ვხედავ! მოსე თოიძე, ირაკლი თოიძე, მათი ბევრი მოწაფე უკვე მოსულან და დარბაზში მიმობნეულ ნახატებს აგროვებენ. ვხედავ, ჩემი ნახატები, რომელნიც ქაღალდზე მქონდა შესრულებული, იატაკზე მიმოყრილა და მათ ტერენტი გრანელი აგროვებს. მე ამან ძალიან ახლოს მაგრძნობინა ტერენტი გრანელი როგორც ადამიანი, როგორც შემოქმედი, სხვისი შრომის დამფასებელი. ტერენტი მომიახლოვდა, მოგროვილი ნახატები გამომიწოდა და მითხრა:
– ნუ გეშინია, კორნელი! ეს სურათები ისევ აღდგება და შენ ამის გამო არ ინერვიულოო.
არ გასულა დიდი დრო. ერთხელ, საღამო ხანს, კარებზე კაკუნი გავიგონე. გავაღე; კარებთან გალაკტიონ ტაბიძე, ტერენტი გრანელი და დრამატურგი გენო ქელბაქიანი იდგნენ. სოფლიდან ჩამოტანილი “ადესა” მქონდა. გამეხარდა მათი სტუმრობა. ოთახში შემოვიპატიჟე.
მალე დაიწყო კამათი, საკუთარი ლექსების კითხვა. გალაკტიონმა რამდენიმე თავისი ახალი ლექსი წაიკითხა, ტერენტიმ – თავისი. მეც გავთამამდი და ჩემი ერთი მეტად სევდიანი ლექსი წავიკითხე. ტერენტის არ მოეწონა. ძალიან განაწყენდა. წასვლა დააპირა.
გენო ქელბაქიანი წინ გადაუდგა. არ უშვებდა. ტერენტი ვერ დაწყნარდა, არ ჩერდებოდა. ახლა გალაკტიონიც ჩაერია საქმეში. მან ჩემ მაგიერ დადო პირობა, რომ მე ამის შემდეგ ასეთ სედიან ლექსს არ დავწერდი.
ამის შემდეგ ჩვენ ისე კარგი განწყობილებით დავამთავრეთ იმღამინდელი შეხვედრა. სიკვდილამდე ასეთი განწყობილებით ვიყავი და ასე გულწრფელად ვმეგობრობდი ტერენტი გრანელთან.

→ კორნელი სანაძე – Korneli Sanadze

→ ტერენტი გრანელი – Terenti Graneli

→ თენგიზ ვერულავა – Tengiz Verulava

ტერენტი გრანელი - კორნელი სანაძე; - Terenti Graneli - Korneli Sanadze

ტერენტი გრანელი - კორნელი სანაძე; - Terenti Graneli - Korneli Sanadze

სევდა
ნაწყვეტი წიგნიდან “გრანელი”

რუსთაველის თეატრთან ახლოს, “ჩემოს” შენობის წინ ეტლები იდგნენ. საგამოფენო დარბაზის ვიწრო შესასვლელთან ხალხი ირეოდა. მოსე თოიძის სამხატვრო სტუდიის მოწაფეებს გამოფენა მოეწყოთ.
ფოიე ძველი იყო, ნახანძრალი. ხანძრის შემდეგ არც კარები ჰქონდა, არც ფანჯრები და ყველგან ქარი ქროდა. კედლებზე სურათები ეკიდა, ზეთის საღებავებით, აკვარელით და პასტელით შესრულებული.
შეჰყურებდა მტვრიან კედლებზე გამოფენილ სურათებს და ყველაფერი ავიწყდებოდა. ავიწყდებოდა დამწვრის, ნახშირის და სიდამპლის სუნიც, დარბაზს რომ შერჩენოდა.
“გვამით ყარს გარეთ ყველაფერი და აქაც რომ ასე იყოს, რა გასაკვირია”, – გაიფიქრა მან.
ბათქაშმორღვეულ კედელს კორნელი სანაძეს დიდი ტილო ფარავდა – “სევდა”. ქალს სახე მთვარით განათებულს უგავდა, უშველებელი, წითელი გველი შემოხვეოდა შიშველ ტანზე.
გამომტვრეულ ფანჯრიდან გაიხედა. პირქუში ნისლი ადგა მამადავითს. სობოროს გუმბათზე წამომართულ ბაირაღზე გადაიტანა მზერა და ასე ეჩვენა, წითელი გველი მიიკლაკნებოდა ტფილისის ცაზე.

→ კორნელი სანაძე – Korneli Sanadze

→ ტერენტი გრანელი – Terenti Graneli

→ თენგიზ ვერულავა – Tengiz Verulava

“გაზაფხული“

აღელდა მტკვარი, ტალღებს მიარღვევს,
მოაქვს ზურმეხტი, ველთა დიდება,
გინდა გაფრინდე, გაფრინდე მაღლა,
ვიდრე შროშანი აყვავილდება.

ჰაერში ბურუსს ეძალადები,
და გზას გიღობავს სიხშირე რტოთა
და სიყვარულად შემოგადნება
იასამნის გაშლილი ტოტი.

***

“გაზაფხულის გარიჟრაჟი“

ლურჯი მთები გარიჟრაჟზე,
ცის მკლავებზე გარინდულან,
თეთრ ღრუბლებში ნარინჯა მზე
იღიმება რაინდულად.
მოდით ნახეთ, მიდით ნახეთ,
ეს რამდენი ბატკნები,
როგორ ჰგვანან ღრუბლის ნახევს,
რძიან ბალახს ატკბებიან.

→ კორნელი სანაძე – Korneli Sanadze

შეფარებია მთებს დროთა ჩრდილი,
წარსულში გიწვევს ფიქრი თავნება,
და თეთრი ტაძრის მხრები გაშლილი
ცად ატყორცნილა ოქროს ალვებად.

და ეზოს-ზურმუხტ მოლით დაფარულს,
ვეფერებოდი გრძნობით მამათა-
თვალი მოვკარი ღვთისნიერ ქალწულს,
მოდიოდა და შემომანათა.

მოდიოდა და… ვნახე,გავოცდი,
მშვენება მისი ლოცვად გაისმის,
თითქოს დავითის ლანდი გაცოცხლდა,
კლდემით, ეშხით და სიდარბაისლით.

→ კორნელი სანაძე – Korneli Sanadze

« Newer Posts - Older Posts »

Categories