“აქტრისა მარგარიტა“, ფიროსმანი, 1909

ნიკო ფიროსმანი – Niko Pirosmani (1862-1918)

ო, მარგარიტა…
რატომ არ დატოვა ავტოგრაფი მარგარიტა დე სევრიმ

(მასალები მელოდრამისთვის)

“ზუსტად 21 საათზე ფარდა იხდება, სიმებიანი საკრავების ორკესტრის თანხლებით, რომელსაც ცნობილი დირიჟორი ა. დალსიე უძღვება (რაც მისი მსმენელი ნ. ფიროსმანისთვის სულერთია). ვიწრო სცენაზე ახალგაზრდა და ტანწერწეტა მარგარიტა გამოდის. ცეკვა-ცეკვით. ასრულებს რამდენიმე პირუეტს და პეპელასავით დაფარფატებს… ჰაეროვანი მარგარიტა ოდნავ ეხება ოქროსფერი, რბილი მაშიებით უხეშ იატაკს და ხელახლა ცისკენ, წარმოსახვითი და საოცრად ხელშესახები ლაჟვარდისკენ მიფრინავს. გვერდით იარუსზე ფიროსმანს სუნთქვა ეკვრის. ქალის მოალერსე, გულში ჩამწვდომი ხმა გულის სიღრმიდან ამოდის, ფიორიტურების ლაბირინთში ეხვევა, სადღაც, შორს თითქოს ორმაგდება აღტაცებული მსმენელის გასაკვირად…
მეორე დღეს პრესა ხოტბა-დიდებითაა აღსავსე. განსაზღვრება “ორმაგი ხმა” სამუდამოდ მიეკერება საგასტროლოდ ჩამოსულ ალზასელ ქალს. ფიროსმანზე მით უფრო ეფექტს ახდენს ღუღუნის და ჭიკჭიკის მსგავსი სიმღერის სიტყვები, რაც უფრო უჭირს მათი მნიშვნელობის გაგება”… (გასტონ ბუაჩიძე, “ვარდები მარგარიტასთვის”).

მარგარიტა დე სევრეს აფიშა

ნიკო ფიროსმანის და ფრანგი “აქტრისა” მარგარიტას უკვე კიჩად ქცეული მელოდრამა სხვადასხვაგვარადაა ინტერპრეტირებული.
ქალის გარეგნობას თუ ფიროსმანთან მისი ურთიერთობის ფორმას ასევე სხვადასხვაგვარად აღწერენ მოგონებებში, მემუარისტიკაში…
ცნობილია, საერთოდ, მემუარული ჟანრის სუბიექტივიზმი ისე, როგორც ლეგენდის თვისობრიობა – იდგეს სინამდვილეზე ოდნავ მაინც მაღლა.
თუკი დოკუმენტურ აფიშას დავუჯერებთ, პოლონური წარმომავლობის ფრანგი “აქტრისა” საქართველოში ჩამოვიდა მაშინ, როცა ფიროსმანი დაახლოებით ორმოცი წლის იყო. მხატვარი, თავისი ჰაბიტუსით, მანერებით, ალბათ მენტალიტეტითაც განსხვავდებოდა იმ მამაკაცებისგან, რომელიც “აქტრისამ” აღმოსავლეთში ნახა.
გადმოცემის მიხედვით, მუშტაიდის რესტორანში გამოსვლისას, ქალმა განსაკუთრებული მზერა და ყურადღება მიაპყრო ნიკო ფიროსმანს (იმ ფორმით, როგორც შანტანების მსახიობებს ახასიათებთ).
“ვარდები აქტრისა მარგარიტასთვის”: ამ თემის რამდენიმე ვარიაცია არსებობს. ა. ვოზნესენსკის ტექსტის მიხედვით დაწერილი სიმღერა მილიონ ალისფერ ვარდზე მოგვითხრობს, რომელიც ღარიბმა მხატვარმა მსახიობ ქალს უძღვნა.
ვიქტორ შკლოვსკი წერს, რომ ფიროსმანმა თავისი დუქანი გაყიდა და აღებული ფულით შეიძინა ყველა ყვავილი (არა მარტო ვარდი), რომელიც იმ დღეს თბილისში იყო. დაიქირავა მეურმე, ყვავილები იმ ქუჩაზე მოფინეს, სადაც მარგარიტა ცხოვრობდა… მისი სასტუმროს კიბეებიც სავსე იყო ყვავილებით…
კონსტანტინე პაუსტოვსკიც აღწერს ქუჩას, ყვავილებით მოფენილს. აღწერს მარგარიტას, რომელმაც ჩაიცვა თავისი ყველაზე ლამაზი კაბა და გაიკეთა სამაჯურები. საღამო ხანს კი მხატვარი თავისთან მიიხმო (იმ დღეს ნიკალა ორთაჭალის ერთ-ერთ დუქანში ქეიფობდა). იგივე პაუსტოვსკი ფრანგ “აქტრისას” რატომღაც “შეუხედავ, წითურ და ხარბ ქალად” წარმოგვიდგენს. ამგვარ ეპითეტებს სხვა წყაროებში ვერ იხილავთ.
“მომღერალი და მოცეკვავე კაფე-შანტანიდან – ფრანგი მარგარიტა იყო ლამაზი და მოხდენილი… ფიროსმანმა ის შეიყვარა სამუდამოდ”. – ასე ფიქრობს კირილე ზდანევიჩი.
ნიკო ფიროსმანის პარტნიორი დუქანში, მისივე ნათლიმამა, ვაჭარი დ. ალუგიშვილი ირწმუნებოდა: მთელი წლის შემოსავალი ნიკალამ გაფლანგა-გაანიავა, იმ აქტრისა ქალს დაახარჯაო.
იმ დაკარგულ ფულებზე სწუხდნენ და დაობდნენ ნიკალას აშენებულ სახლში, ნიკალასვე მოხატულ კედლებში მცხოვრები მისი და და სიძე. თითქოს ის ფულები ყოფილიყოს ყველაზე მნიშვნელოვანი საზრუნავი.
ამ ადამიანებმა, ყველაზე ახლო ნათესავებმა, ვერც ბოლო ცხრა წლის უნახავი ნიკალას სიკვდილი გაიგეს და არც საფლავი უნახავთ.
იმავე დამ და სიძემ, რომლებმაც ფრანგი “აქტრისა” ძმის ხელგაშლილობის გამო შერისხეს, დაკარგეს და გაანიავეს ნიკალას რამდენიმე ნამუშევარი, მოხატული კედლები, პირადი წერილები, ფოტოები…
– “ასეთი “დაკარგვა” ადამიანისა ჩვენს ქვეყანაში პირდაპირ აუხსნელია”… უთქვამს გიორგი ლეონიძისთვის დალაქ გოგიტაშვილს…
და მაინც, როგორი იყო მარგარიტა.
“ნიკო მდიდარი კაცივით არ გამოიყურებოდა, მადმუაზელ მარგარიტას მისდამი ყურადღება ანგარებიანი არ იყო… – საუკუნის გადასახედიდან წერს მხატვარი თემო ჯაფარიძე. – ხალხში მისი მარგარიტასთან ურთიერთობა იმდენად მითიზირებულია, რომ მისი არალამაზ ქალად წარმოდგენა შეუძლებელი ხდება. ფიროსმანმა იგი თავისი დეფორმაციის მეთოდით დახატა. ისინი, ვინც ფიროსმანის იერსახისგან ნატურალურ მომხიბლავობას ითხოვენ, ნახატში ლეგენდას ეძებენ და არა მხატვრობას. ფიროსმანის დახატული მარგარიტა თავისი დეფორმაციის სიუშნოვეშია ულამაზესი. ამ სიუშნოვეში დიდი ინტიმი და სიწმინდეა გამოსახული. ეს, პატარა გოგონასავით გამოწყობილი ქალი ისეთი ძლიერი მხატვრული ვნებით არის დახატული, რომ შეუძლებელია ამ ვნებით აღწერილი ქალი ლამაზი არ იყოს. სილამაზე, ალბათ, სახის სტრუქტურაში და ელასტიკურ აღნაგობაში კი არ უნდა ვეძიოთ, არამედ იმ ტემპერამენტში, რაც ფიროსმანის მხატვრულ ენას გააჩნია მარგარიტას იერსახის ჩამოყალიბებაში”.

ორთაჭალელი ტურფა მარაოთი, ნიკო ფიროსმანი

იმათ, რომელთაც ალბათ ევროპაში “კურტიზან ქალებს” უწოდებდნენ, ფიროსმანმა “ავლაბრის ტურფები” დაარქვა. თვით სახელდებაც სითბოს და თანაგრძნობას გამოხატავს.
“ზემოდან ამ ბედშავებს თეთრ ზეწარს ვაფარებ. თეთრი ფერით ცოდვებს მივუტევებო”… – ასე უბრალოდ და გასაოცრად განმარტავს თავის ფერწერულ ამოცანას ნიკო ფიროსმანი.
ეს მიზანია თავის თავში, რომლითაც ადამიანს ამაღლებს ყოველივე იმაზე, რაც მას ამარცხებს. თითქოს მხატვრობა უპირველესად თანაგრძნობაა… და ეს ნიჭი მხოლოდ დახატვისთვის არ არის მოწოდებული და ბოძებული…

“ორთაჭალის ტურფა“. ნიკო ფიროსმანი

“გრაფ”! ასე მიმართავდნენ თურმე მას თბილისელი ღვინის ვაჭრები. “გრაფ”! – ოდნავი ირონიით წარმოთქვამდნენ და ალბათ თვით ისინიც კი, რაღაც შინაგანი ფლუიდებით ხვდებოდნენ, რომ ეს სიტყვა სინამდვილის არსს გამოხატავდა: თავმოყვარე, კეთილშობილი, ფაქიზი, ბრბოსგან დისტანცირებული ადამიანის რაობას.

აქტრისა მარგარიტა, მარგარიტა დე სევრი

მელოდრამის ფინალი

1969 წელი, მარტი. “პარიზის დეკორატიული მუზეუმის დარბაზები ფიროსმანის ტილოებს მასპინძლობს. თბილისის ხელოვნების მუზეუმის დირექტორი, რომელსაც პარიზის ამ გამოფენის ორგანიზება აქვს დავალებული, ხედავს დარბაზში შემოსულ ოთხმოციოდე წლის ქალბატონს, რომელსაც, ასაკი, მაინცდამაინც არ ეტყობა. ქალს მღელვარე ღიმილი დასთამაშებს და გამოფენის კომისარს სთხოვს სურათი გადაიღოს “აქტრისა მარგარიტასთან” ახლოს, ანუ თავის თავთან ახლოს”… (ფრაგმენტი გასტონ ბუაჩიძის ესეიდან).
ამ გამოფენას თავისი პრეისტორია ახლავს, რის შესახებაც ცნობილმა ტელეჟურნალისტმა, ფრანგული ენის სპეციალისტმა, ქალბატონმა ვალენტინა ხაზალიამ გვიამბო. მაშინ, ცნობილი “რკინის ფარდის” ეპოქაში, ქალბატონი ვალია, თავის მეუღლესთან გივი მელაძესთან ერთად, დიპლომატიური მისიით გახლდათ ბელგიაში, ბრიუსელში. ბატონი გივი ჯერ სსრკ-ს საელჩოში იყო. შემდგომ იუნესკოს წარმომადგენლობაში. იქვე, საკონსულოში, მუშაობდა ქალბატონი ვალია ხაზალიაც.

ფიროსმანის გამოფენა ლუვრში, პარიზი, 1969 წ..

იუნესკოში ხშირად იმართებოდა საინტერესო შეხვედრები, საღამოები, კონფერენციები… ერთ-ერთ ამგვარ ღონისძიებაზე ქალბატონ ვალიას გააცნეს ხელოვნების კრიტიკის საერთაშორისო ასოციაციის წევრი ჟან ა. კეიმი, რომელიც როგორც აღმოჩნდა, არც საქართველოში იყო ნამყოფი და არც ფიროსმანის შემოქმედებას იცნობდა.
“ის ერთხანს შეჩერდა, დამაკვირდა და მოკრძალებით მთხოვა, თუ ძალიან არ დაიღლებით, მომიყევით რაც კი იცით ფიროსმანზეო… მეც ვეცადე არ დამეკლო რა ნიკალასთვის, მისი, როგორც ხელოვანის, პირველი აღმომჩენებიდან – ფრანგი მიშელ ლე დანტიუს და ძმები ზდანევიჩებიდან დაწყებული… რაკი დაინტერესდა, იქვე დავპირდი, რომ ის უზრუნველყოფილი იქნებოდა საქართველოს ხელოვნების მუზეუმის დირექტორის, აკადემიკოს შ. ამირანაშვილის ინფორმაციითა და ფიროსმანის ნამუშევრების ფოტორეპროდუქციებით”…
ჟურნალში “ქართული მწერლობა” (#22) დეტალურადაა მოთხრობილი ამ შეხვედრის შემდგომი განვითარების ისტორია: ჟან ა. კეიმის და შალვა ამირანაშვილის წერილები, იუნესკოს “კურიერის” მასალები, მზადება გამოფენისთვის და ა. შ.

ფიროსმანის გამოფენა ლუვრში, პარიზი, 1969 წ.

მივუახლოვდეთ ფინალს, მელოდრამის საკვანძო ნაწილს. “ექსპოზიციას მნახველთ თავად აკადემიკოსი შალვა ამირანაშვილი და მხატვარი გიორგი მაქაცარია აცნობდნენ და მოხდა, შეიძლება ითქვას, არც თუ მოულოდნელი, მაგრამ საოცარი რამ: გამოფენის ერთ-ერთ გამორჩეულ ექსპონატს, რომელმაც ფიროსმანმა აქტრისა მარგარიტა დაარქვა, გამოეცხადა თავად მარგარიტა დე სევრი, ორი მანდილოსნის თანხლებით… და იდგა დიდხანს მდუმარედ, მისი ფიგურული კომპოზიციის წინ. შემდეგ ბატონ შალვასთვის მოუხსენებია, რომ მას მარგარიტა ჰქვია, ნამყოფია თბილისში. თან საჭიროდ ჩათვალა ეთქვა ეს ფრაზაც: “არ იფიქროთ, თითქოს ფიროსმანი მარგარიტას ქარაფშუტულად ექცეოდა, მას მარგარიტა რაინდულად უყვარდაო”…

ფიროსმანის გამოფენა ლუვრში, პარიზი, 1969 წ...

სხვა წყაროებში ვკითხულობთ: “მე ფიროსმანი რაინდულად მექცეოდაო”.
ეს ფოტოდოკუმენტი კი ინახებოდა აკადემიკოს შალვა ამირანაშვილის ოჯახში. ბატონ ჯ. ამირანაშვილის ინფორმაციით, ფოტოები გადაუღია მარგარიტა დე სევრის მეგობარს, პროფესიონალ ფოტოგრაფს ელენ ადამსს, რაღა თქმა უნდა, სათანადო ნებართვით. სხვაგვარად ლუვრში ფოტოაპარატით ერთი კადრის დაფიქსირებაც გამორიცხულია.

აქტრისა მარგარიტა, მარგარიტა დე სევრე ფიროსმანის გამოფენაზე ლუვრში

მარგარიტა დე სევრი ამ ე. წ. ფოტოსესიის შემდეგ სწრაფად გასულა დარბაზიდან. არც ავტოგრაფები დაუტოვებია და არც მისამართი. არც მოარულ ლეგენდებზე მიუცია განმარტება და ამ დღემდე დაუზუსტებელ კითხვებზე: რამდენი ხანი დაჰყო თბილისში, როგორი იყო მისი და ნიკალას ურთიერთობა…

ეპილოგის მაგიერ

“ფრანცუზები მოვიდნენ, – იგონებს ღვინის ვაჭარი ბეგო, ფიროსმანის კეთილისმყოფელი: – იმ ფრანცუზებმა უთხრეს ნიკალას: გინდა, საფრანგეთში წაგიყვანთო.
ნიკალამ მოახსენა: “ჩემს საქართველოდან არსად არ წავალო!”…

კირილე ზდანევიჩი და ლედანტიუ. 1914 წ.

და მაინც, მადლობა საფრანგეთს. უპირველესად ფრანგ მხატვარს და ჯარისკაცს მიშელ ლე დანტიუს, რომლიც თავისი სამშობლოს, საფრანგეთის გადარჩენისთვის ომში დაიღუპა სრულიად ახალგაზრდა… იქამდე კი ჩვენს სამშობლოში მხატვარი ნიკო ფიროსმანი აღიარა, რაც იმას ნიშნავდა, რომ გადაარჩინა. საფრანგეთის გაზეთებშიც გამოაქვეყნა წერილები უცნობი ქვეყნის უცნობ დიდ მხატვარზე… დიდი მადლობა ფრანგ ჯარისკაცს!..
მადლობას ვუძღვნით ფრანგ მსახიობ ქალსაც – მარგარიტა დე სევრის იმისთვის, რომ შთაგონება და თუნდაც მცირეხნიანი სიხარული მიანიჭა ნიკო ფიროსმანს… იმისთვისაც, რომ ავტოგრაფის და მისამართის დაუტოვებლად გაუჩინარდა. ანუ: არ ისურვა მისთვის ძალიან პირადული სხვათა ინტერპრეტაციების საგნად ექცია… არც უეცარი პოპულარობა ისურვა, არც ჟურნალისტების შოუებში მონაწილეობა და გენიალური მხატვრის მუზად საჯარო აღიარება. მან უძვირფასეს მოგონებებთან ერთად ჩრდილში ყოფნა არჩია, მართალია, ფიროსმანის “აქტრისა მარგარიტა” მიხეილ ბულგაკოვის მარგარიტასავით ოსტატის ცხოვრების დრამაში არ მონაწილეობდა, მაგრამ იგი განუმეორებელ ლეგენდარულ პერსონაჟად იქცა. ის იყო მიზეზი, რის შედეგადაც ნიკო ფიროსმანმა თავის ხელოვნებასთან ერთად კიდევ ერთი თემა თუ საიდუმლო დაგვიტოვა: როგორ შეიძლება ჩვეულებრივი ქალის გამარგარიტება ანუ საყვარელი ქალის გამარგარიტების მისტერია…

ნინო ხოფერია

p.s ისევ პარიზი, ხელოვნებათმცოდნე გულნარა ჯაფარიძე 80-იან წლებში აღმოაჩენს ფერწერულ ტილოს, პორტრეტულ ეტიუდს, რომელზედაც გამოსახულია ნიკო ფიროსმანი. ავტორის ვინაობა არ არის მითითებული. და არც ის, თუ საიდან აღმოჩნდა ეს ნახატი საფრანგეთში…

ნ. ხ.

ნინო ხოფერია

წყარო: გაზეთი “საქართველოს რესპუბლიკა”

მუხრან მაჭავარიანი, ნოდარ ტაბიძე, ფრიდონ ხალვაში და დავით ბარამიძე მუხრანის ოთხტომეულის პრეზენტაციაზე

მუხრან მაჭავარიანი – Mukhran Machavariani (1929-2010)

პოეტი-აკადემიკოსის მუხრან მაჭავარიანის ხსოვნას

“…ასე მგონია, ვაბიჯებ ჰაერს,
და ნელა-ნელა მივდივარ მაღლა”…
…ეს დიდი ხნის წინათ იყო…
ივანე ჯავახიშვილის სახელობის თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის სააქტო დარბაზი გადაჭედილია. სტუდენტები მუხრან მაჭავარიანს მასპინძლობენ.
– ვახტანგის ადგილს იჭერს ხეჩუა, გვეცლება ქართლი თვალ და ხელშუაო, – ბუხუნებს მუხრანი…
დარბაზი გრგვინავს, თუმცა ჯერ არ ვიცით, რა გველის ახლო მომავალში… თურმე, პოეტი გუმანით გრძნობს ყოველივეს, მაგრამ, პოეტს ვინ უსმენს…

“თუ ვინმე ფიქრობს,
დადუმდეს ენა,
ვერ მოესწრებით, არა და ვერა!
შოთა რომ არა,
ვაჟა რომ არა,
ტატო რომ არა,
კიდევ ჰო, მარა
ესენი როა,
ახლა კი დროა, სოლომონ რომა
კვლავ დაიქუხოს საქართველომა”.

დარბაზი ლამის დაინგრეს ტაშისგან. ზოგჯერ ზემოთ ავიხედავ, – თავზე ხომ არ დაგვემხობა-მეთქი ჭერი…
მტკიცედ ნაგებმა შენობამ მაშინ კი გაუძლო ოვაციებს, მაგრამ ცოტა ხანში უნივერსიტეტსაც და მთელ ქვეყანას თავზე დაგვამხობენ შინ ნაზარდი ბარბაროსები…
…მას შემდეგ, ვინ მოთვლის, რა დოლაბის ქვები დატრიალდა საქართველოს თავზე…

“…ცას ეხორცება ფიქრი
ჩემი ცასავით
ვრცელი… მზე ამოვიდა…
გახუნდა მთვარე…
ატირდებიან ბავშვებივით
ლექსები ჩემი, ოდეს…
ერთხელ და სამუდამოდ
დავხუჭავ თვალებს”, –

წერდა ბატონი მუხრანი ოთხი ათეული წლის წინათ…
ვაგლახ, რომ ეს დღეც დადგა, ჩვიდმეტ მაისს, შოთა რუსთაველის თეატრის სცენაზე, როდესაც იგი თავის უფროს მეგობარს, ჭეშმარიტ პოეტსა და მამულიშვილს ფრიდონ ხალვაშს საიუბილეო თარიღს ულოცავდა…
ვინ იცის, რამდენი ინატრებს ასეთ სიკვდილს, მაგრამ ეს მხოლოდ უფლის რჩეულთა ხვედრია…
” – ისე კარგია მაისის ღამე! ქუჩებიც ისე კარგია ახლა! ასე მგონია, ვაბიჯებ ჰაერს, და ნელა-ნელა მივდივარ მაღლა”…
წინასწარმეტყველური აღმოჩნდა პოეტის ეს სტრიქონები.

წყარო: გაზეთი “საქართველოს რესპუბლიკა”

სერგი ჭილაია. მუხრან მაჭავარიანი

მუხრან მაჭავარიანი – Mukhran Machavariani (1929-2010)

“თითქოს რაც მოხდა, მოხდა როსმე და არა წეღან”

როცა ბრძოლის ველზე ეცემა კაცი, ამის მაგალითი უამრავია.
მაგრამ რაც 17 მაისს მოხდა, მართლაც შესანატრია. რუსთაველის თეატრში მეგობრის მისალმებისას ამაღლდა მუხრანის სული…
მოგონებები ირევა თავში, რომელი ერთით მოგმართო, მუხრან.! ალბათ იმ ბედნიერი წუთით, როცა 1972 წელს საჩხერის რაიონის პირველმა მდივანმა შალვა ჭიღლაძემ დამავალა, ამოვსულიყავი შენთან არგვეთში… და მეც ამოვედი, ამოვედი და განვცვიფრდი, იცი რით. შენი ბუმბერაზი დედის დეიდა თამარის გაცნობით, მამაპაპისეული ხის სახლითა და ომახიანი, ზარივით მჭექარე შენი ხმით, გაცნობამდე შენი პოეზიის თაყვანისმცემელი ვიყავი და შენგან წაკითხული ლექსი არ მომესმინა. მოვისმინე და სიკვდილის ბოლომდე იგი ჩემი სმენიდან არ გაქრება, ასევე, ალბათ სხვათა სმენიდანაც.
ამ გამოსათხოვარ ავთრათს (ბარათი სხვათა ენაა) შენი შემოქმედების განხილვის პრეტენზია არა აქვს, აქ მხოლოდ რამდენიმე მომენტს გავიხსენებ და ამით გულსაც მოვიოხებ, აწი ამ და სხვა მოგონებებით უნდა გესაუბრო.
შენ უზომოდ გიყვარდა შენი არგვეთი და არგვეთელები, არც სიყვარულს აკლებდი და არც გაკილვას, თუ ვინმე გასაკილი იყო – თომა იაშვილს ეზოში კოპიტების ქვეშ მაგიდა ჰქონდა და იქ ხშირად ვიკრიბებოდით ხოლმე, შენს ბიძას ბუჭუკას (ვიქტორიჩს) ვეებერთელა კაკლის ქვეშ, ვეებერთელა ქვის მაგიდა ედგა, აქაც, რა თქმა უნდა, იყო ქეიფი და ლექსების კორიანტელი. ერთი ასეთი სადილისას თომასა და ბუჭუკას მანსპინძლობაზე თქვი –

“თომას კოპიტნი, ეზო-ეზო
ქათმის კაკანი,
და ვიქტორიჩის სიამაყე
ქვა და კაკალი”.

ზემოთ დეიდა თამარი ვახსენე, სიცოცხლის ბოლო ხანებში იგი მძიმე ავადმყოფი იყო, ალბათ, არ არსებობს ბუნებაში ისეთი შვილი (ვაჟი), როგორიც შენ იყავი დედის მიმართ. ჰოდა იქ, იმ დიდ სოფელში ის იზრუნებს შენი ლექსის პასუხის გასაცემად:

“ის მოკვდა, ვისაც უყვარდა
ჩემი ლექსი და დანახვა.
ის მოკვდა, მაგრამ ჯერ კიდევ
ბევრია დღეს იმნაირი,
ჩემი კი არა, შოთასი
ვინც ვერ შაიგნა შაირი.
და ვფიქრობ, არის ნეტავი
რომ იყო სად უმჯობესი:
აქ, ამ ხანმოკლე სოფელში,
თუ იქ, იმ ხანგრძლივ სოფელში.!

შენ დღეს გადახვედი “ხანგრძლივ სოფელში”, მაგრამ შენი დიდი მამულიშვილობის, უმშვენიერესი ქართული ლექსის, ქვეყნის სიყვარულისა და მოყვასისათვის თავდადება გვაძლევს იმის უფლებას – დაგიდასტუროთ, რომ შენს საფლავზე და შენს სამშობლოში მუდამ იყვავილებს ქართული სიტყვა.
მშვიდობით მუხრან.

ცეზარ ლაშხი.
20.|-2010 წ.

წყარო: გაზეთი “საქართველოს რესპუბლიკა”

მუხრან მაჭავარიანი – Mukhran Machavariani

მუხრან მაჭავარიანი – Mukhran Machavariani (1929-2010)

ემიგრანტს

უძირო ცაა,
მაგრამ ეს ცა არ არის ჩემი,
უზღვრო სივრცეა,
მაგრამ სივრცე არ არის ჩემი,
უსრულო გზაა,
მაგრამ ეს გზა არ არის ჩემი,
ხალხი მიმოდის,
მაგრამ ხალხი არ არის ჩემი,
ირგვლივ თოვლია,
მაგრამ თოვლიც არ არის ჩემი,
მაშ გეკითხები……
რა გაჩერებს ამ უცხოეთში?
სადაც ზეცა არ არის შენი,
სადაც სივრცე არ არის შენი,
სადაც გზები არ არის შენი,
სადაც ხალხი არ არის შენი.
სადაც თოვლიც არ არის შენი,
მაშ გეუბნები
დაუბრუნდი ისევ სამშობლოს!

« Newer Posts - Older Posts »

კატეგორიები