Pier Paolo Pasolini - ”The Gospel According to Saint Matthew”

პიერ პაოლო პაზოლინი – Pier Paolo Pasolini (1922 – 1975)

”მათეს სახარება”

”The Gospel According to Saint Matthew” (1964)

Pier Paolo Pasolini directed the black-and-white The Gospel According to St. Matthew (1964). This film is widely hailed as the best cinematic adaptation of the life of Jesus (Enrique Irazoqui). Whilst filming it, Pasolini vowed to direct it from the “believer’s point of view”, but later, upon viewing the completed work, saw he had instead expressed his own beliefs.

ბესიკ ხარანაული - Besik Kharanauli

ბესიკ ხარანაული – Besik Kharanauli (1939)

ბესო ხვედელიძე - Beso Khvedelidze

ბესო ხვედელიძე – Beso Khvedelidze

ხათუნა ქარდავა – ინტერვიუ მწერალ ბესო ხვედელიძესთან

ვურეკავ, ინტერვიუზე შესათანხმებლად. ინტერნეტით საუბარს მთავაზობს. ვთანხმდები. კითხვებს ვაგზავნი და პასუხების მოლოდინში ინტერნეტში განთავსებულ მის ინტერვიუებში ვიქექები. ერთ-ერთში ვკითხულობ: “რავი… მეწერინებაო, რომ ვთქვა – ვერ ვიქნები ალალი… ეგ ცოტაა… ალბათ, უბრალოდ, ვიგრძენი ოდესღაც, რომ თუ არ დავწერდი, მაზოლები გამომივიდოდა… არ მკითხო _ სად… მოკლედ, წარმოიდგინე _ ბესოს ერთი დიდი ცოცხი უჭირავს და ყოველ თავის დაწერილ ტექსტში საკუთარივე თავს გვის შიგნიდან გარეთ..”.

- ბესო, პირისპირ შეხვედრას ინტერვიუს ეს ფორმა ამჯობინე, როგორი მოსაუბრე ხარ… როგორი რესპოდენტი? რა გრძნობა გაქვს ხოლმე, შენზე წერილებს რომ კითხულობ?

- ასე მიჯობს მაინც, იმიტომ რომ – ხშირად მომხდარა, ერთი მითქვამს და ჟურნალისტს სხვანაირად გაუგია და ჩაუწერია, და, შესაბამისად, გამოქვეყნებულ ინტერვიუში რაღაც უხერხულ და კომიკურ გაუგებრობებს ჰქონია ადგილი. ინტერვიუს ეს (წერილობითი) ფორმა ერთგვარი თავის დაზღვევაცაა ჩემი მხრიდან, და მეორეც კიდევ – ცარიელ ფურცელთან უფრო შეთამამებული ვარ კაი ხანია, უფრო ზუსტიც ვარ სათქმელის მხრივ. ბოლოს და ბოლოს, წერა გაცილებით კარგად მეხერხება, ვიდრე ზეპირი და რიტორიკა. კითხვის მეორე ნაწილს რაც შეეხება, ბოლო დროს უფრო სხვები მეუბნებიან – აქ შენზე ეს დაწერეს, იქ – ტელევიზორში გნახე… ერთი 7-8 წლის წინ კი ვადევნებდი თვალს, მაგრამ უკვე იმდენი დაიწერა და იმდენი მხრიდან შემომხედეს, რომ კი ამებნა სათვალავი… მაინცდამაინც თავსაც არ ვიდებ ჟურნალისტებთან ურთიერთობით და არც ზოგიერთივით მაწუხებს საკუთარი მნიშვნელობის თუ უმნიშვნელობის კომპლექსი, რომ თვითმიზნად გავიხადო პირდაღებული ადამიანების თვალში ხშირი მოხვედრა…

- ვინ არის ბესო ხვედელიძე, საიდან მოდის… მოყევი შენი ბავშვობის ყველაზე მძაფრ შთაბეჭდილებებზე.

- საიდან მოვდივარ და, განსაკუთრებული რა ვთქვა, აბა: _ ისევ საკუთარი ბავშვობიდან. რუსული ბაღიდან. ატენის ქუჩიდან. ბავშვობაში ნაკითხი ზღაპრების წიგნებიდან. კითხვა ძალიან ადრე დავიწყე და იმდროინდელი ყველაზე ნამდვილი და ფანტასტიკური გართობა ისევ წიგნებთან ახლოს ყოფნა იყო: ყველგან, ყოველთვის, ლოგინში, ხეზე, საპირფარეშოში… სხვა რითი უნდა გაგერთო ბავშვს 70-იან წლებში თავი – კომპიუტერი მაშინ არ იყო, ტელევიზორში ბევრს ვერაფერს ნახავდი, სათამაშოები – კატასტროფა… წიგნი, ბურთი, სოფელი… მერე სკოლა იყო. კარგი მოწაფე ვიყავი – სამაგალითო და ხუთოსანი. ამ პერიოდში ტვინის შერყევების მთელი კოლექცია მოვაგროვე. ერთხელ მანქანა დამეჯახა და ძლივს გადამარჩინეს. მეორედ მერვე სართულიდან გადმოვარდნილი აგური დამეცა კეფაში. მესამედ _ ხიდან ჩამოვვარდი. ერთხელაც მდინარემ წამიღო და გადამარჩინეს. იმის მერე წყლის შიში მაქვს და ვერაფრით ვისწავლე ცურვა – რაც არ უნდა ვიფართხალო, ეგრევე ვიძირები. მოკლედ, კაი ხიფათიანი ბავშვობა გამოვიარე. გარდატეხის ასაკს რომ ეძახიან, იმ პერიოდში ლაზათიანადაც ავურიე, და სკოლიდანაც მრიცხავდნენ, თუმცა იმან გადამარჩინა, რომ დედაჩემი ამავე სკოლაში ინგლისურს ასწავლიდა. საბოლოოდ, მაინც სხვა სკოლაში გადავედი და ეს მომთაბარეობა მერეც კაი ხანს გამყვა ხასიათში. სკოლის მერე უნივერსიტეტი იყო, ჟურნალისტიკის ფაკულტეტი, მეექვსე კორპუსი, რომელიც, რაც დრო გადის, სულ უფრო თბილად მახსენდება. იყო ამ პერიოდშიც ბევრი გაუგებრობა, პირველი სიყვარულები, თავგზის არევები, ლოთობები, უარესიც… ნუ, საბოლოოდ მაინც გადავრჩი…

- როდის და რა დაწერე პირველად, ვინ და როგორ შეგიფასა, როდის დაარქვი შენს თავს მწერალი?

- ახლა რომ ვიხსენებ, მგონი წერაც კითხვასთან ერთად დავიწყე. გაჯიბრების სურვილი გამიჩნდა, თუ რა მოხდა, აღარ მახსოვს… რაღაც ეგეთი. ვწერდი და მერე ხმამაღლა ვუკითხავდი ოჯახის წევრებს, მეგობრებს. გაკვეთილზეც ბევრჯერ წამიკითხავს – კლასელების წინ. მერე კინოზე მქონდა ჩაციკვლა და პატარა სცენარების წერასაც მივყავი ხელი. აი, ეგრე ნელ-ნელა, ნაბიჯ-ნაბიჯ თუ წვეთ-წვეთ მივედი პირველ სრულყოფილ მოთხრობამდე. უნივერსიტეტში ჟურნალისტიკის დამთავრების შემდეგ იყო კულტურის ინსტიტუტის ლიტერატურული დაოსტატების ფაკულტეტი – კურსი, რომელსაც გივი ალხაზიშვილი უძღვებოდა. კაი ჯგუფი გვყავდა – შალვა ბაკურაძე, დათო რობაქიძე, მადი სერებრიაკოვა, სოფიკო კვანტალიანი და სხვები. შეიძლება ითქვას, რომ ყველანი ამ მიმართულებით ბატონმა გივიმ დაგვაკვალიანა. 1998 წელს მივედი მოთხრობებით ლიტერატურულ გაზეთ “არილში”, სადაც დამხვდნენ შადიმან შამანაძე, ზაზა თვარაძე, მახო ხარბედია, ანდრო ბუაჩიძე. კარგად მახსოვს, ჩემი მიტანილი მოთხრობა წასაკითხად ანდრო ბუაჩიძეს გადასცეს. შემდეგ იყო მოთხრობის საფუძვლიანი რედაქტირება ზაზა თვარაძესთან ერთად და ის მალევე გამოქვეყნდა “არილში”. ასე შედგა ჩემი ლიტერატურული დებიუტი. ნუ, ეს ერთგვარი სტიმული იყო 25 წლის ბიჭისთვის, რამაც სერიოზული “რაზგონი” ამაღებინა და იმის მერე აღარც გავჩერებულვარ. სამწუხაროა, რომ “არილი” აღარ არსებობს, არადა, დღეს ახალგაზრდა თაობის ლიტერატორებში ვინც კი სერიოზულ ძალას წარმოადგენს, ძალიან ბევრმა სწორედ “არილში” აიდგა ფეხი. პარალელურად და მერე იბეჭდებოდა ჩემი მოთხრობები “ალტერნატივაში”, “ცისკარში”, “მნათობში”, “წიგნებში”, “პარნასში”, “ახალ საუკუნეში”… რომელი ერთი ჩამოვთვალო – სამწუხაროა, მაგრამ ამ პერიოდული გამოცემებიდან აღარცერთი აღარ გამოდის. იმედს ვიტოვებ, რომ დროებით და არა სამუდამოდ…

- უნდა იყოს თუ არა მწერლისთვის თვითმიზანი ბევრი წიგნის გამოცემა? რამდენი კრებული გაქვს და მათ, ვისაც შენი არაფერი წაუკითხავს, საკუთარი თავის გაცნობას რომელი კრებულით ურჩევდი?

- ეს ხომ ელემენტარულია. როგორც მხატვარი ხატავს ნახატებს და აწყობს გამოფენას, არქიტექტორი ქმნის ნახაზს და აშენებს სახლს, მიახლოებით ისევეა ამ წიგნის შემთხვევაშიც. ბოლოს და ბოლოს ხომ ისევ მკითხველისთვის იწერება, რაც იწერება და არა ბალიშის ქვეშ ამოსადებად ან ცეცხლში შესაკეთებლად. წიგნი ერთგვარი შემაჯამებელი ეტაპი და დასკვნაა ხოლმე ჩემთვის – თუ სად ვარ და როგორ ფორმაში. მკითხველამდე იოლად მისვლის ერთ-ერთი საშუალებაცაა. აგერ უკვე მეათე წიგნამდე მოვედი (შარშან გამოსცა “ბაკურ სულაკაურის გამომცემლობამ” ჩემი მოთხრობების კრებული “თაგვის გემო”). თუმცა ამაზე შეჩერებას არ ვაპირებ – იდეები, სიუჟეტები, ამბები უწყვეტ ნაკადად მოდიან, მოსაყოლიც საკმაოდ მაქვს და ალბათ ჩემი მხრიდან “ლიტერატურული ცოდვა” იქნება მათი დაკონსერვება, მიჩუმათება და დაბლოკვა. თანაც კიდევ, ეს გზა კაი ხანია ავირჩიე (ძალიან ბევრ რამეზე ვთქვი მის სასარგებლოდ უარი) და აქაური თამაშის წესებს სწორედაც აუცილებლად სჭირდება და უხდება წიგნი, როგორც ასეთი. წასაკითხად ჩემი წიგნებიდან ისევ ბოლო წიგნს გავუწევდი რეკომენდაციას… ჯერ მაინც ცხელია და მგონია, რომ ნებისმიერი გემოვნების მკითხველი იპოვნის მასში საკუთარ მოთხრობას(ებს), მით უმეტეს, რომ შიგნით შესული მოთხრობების ოდენობაც (სულ 17 მოთხრობაა) იძლევა ამის საშუალებას. ჰო. კიდევ, ახლახან გადავიკითხე ჩემი და მაკა მიქელაძის ერთად დაწერილი რომანი “იხვის ტოლმა”. ხუთმა წელიწადმა გაიარა მისი დაწერისა და გამოცემის შემდეგ და ახლა ცოტა სხვანაირი თვალითაც წამეკითხა, სხვა გადმოსახედიდან შევაფასე ტექსტი და თავმდაბლობის გარეშე მინდა ვთქვა, რომ კაი იშვიათი და იშვიათად გიჟური რამე კი დაგვიწერია დუეტში…

- ლიტერატურული პრემია „საბა“, „პენ-მარათონი“, „წერო“ – რას ფიქრობ ლიტერატურულ კონკურსებზე. რითია კარგი და რა არ მოგწონს მათში?

- როგორც წყალი სჭირდება დ უხდება მცენარეს და ძაფი ჩურჩხელას _ მიახლოებით მსგავსი ანალოგიაა. ჯერ ერთი, რომ ძალიან კარგი ფინანსური სტიმულია მსგავსი პრემიები მწერლებისთვის, მეორეც – კონკრეტული წიგნების გაპიარებისა და მკითხველამდე იოლად მიტანის ხერხი და საშუალებაცაა. მოწონება-არმოწონება – იქით იყოს, და ასეთი კონკურსები და პრემიები თუ გადაარჩენს დღეს ქართულ მწერალს და ლიტერატურას. იქნებ დადგეს ოდესმე ის დროც, რომ ბოლომდე წერაზე ვიყო გადადებული – და თავს იმით ვირჩენდე, რაც მსიამოვნებს და ყველაზე კარგად გამომდის… რაღაც კარგი ტენდენციებია ამ მხრივ და ვნახოთ აბა – რამდენად გაქაჩავენ მუდმივობას “გალა”, “წერო”, ახლად დაარსებული “ლიტსახელების” პრემია. აგერ “პენ-მარათონმა” მოიკოჭლა ამ ბოლო დროს – აშკარად აირია მისი ჩატარების გრაფიკი და ჩავარდნები მოუხშირდათ… არადა, რაც იყო, ყოველთვის კარგი იყო.

- ბესო, შენი თაობის მწერლებში ბევრი საინტერესო სახელი და გვარია, როგორ „უფასებთ“ ერთმანეთს მწერლობას, მხოლოდ აქებთ და ადიდებთ, თუ შენიშვნებსაც აძლევთ ხოლმე. გულწრფელები ხართ ერთმანეთის შემოქმედებაზე საუბრისას?

- სიმართლე ამ შემთხვევაში საუკეთესო იარაღი და ფარია. რაც მომწონს – მომწონს _ ამის აღიარების არასდროს მომხათრებია და არც ქათინაური დამიშურებია. რასაც ვერ ვიღებ, იმაზე საერთოდ არ მიწევს ლაპარაკი და ესეც ალბათ ერთგვარი შეფასებაა ხოლმე ჩემი მხრიდან. მაინც ვერიდები პირში მიხლას იმიტომ, რომ ყველა თავისებურია, ზოგს თუ წამალივით უხდება კრიტიკა, ბევრ კომპლექსიანს ისე ამუხრუჭებს და ბოღმავს, რომ მირჩევნია დრომ გაიაროს და თვითონ მიხვდეს საკუთარ შეცდომებს. “დათვურ სამსახურსაც” ვერავის გავუწევ – იყო დრო, რამდენიმე ახალგაზრდა დამწყებს შევუქე რაღაცეები, და იმის მერე ისეთი ბღენძი სახეებით დაიწყეს სიარული, ჩემი თავის შემრცხვა… ასე რომ, დრო ყველაფერს შეაფასებს და დაალაგებს.

- მოდი, შენს მოთხრობებზე გადავიდეთ. „სიზმრების ახსნა“ ბაკურ სულაკაურის მიერ გამოცემულ „15 საუკეთესი მოთხრობაში“ შევიდა. აბელისა და კაენის ამბავია. როდის აღარ დაიჯერე, რომ ძმა ძმისთვის არის…

- ბევრმა, საკუთარი განვითარებიდან გამომდინარე, ეს მოთხრობა ეფრემ-ვერდის პაროდიად აღიქვა და მხოლოდ, სხვამ კიდევ უფრო მეტი ამოიკითხა. ისე, ძმობა და ამბავი იქით იყოს და, ამის წერას რომ ვიწყებდი, უბრალოდ ცოდვის მარადიულობასა და უწყვეტ წრიულობაზე მინდოდა დამეწერა. კონტექსტები მრავლად აქვს ამ ტექსტს და ერთი პირობა იმასაც ვფიქრობდი – სქოლიოები ხომ არ დამერთო მოთხრობისთვის, მაგრამ მერე გადავიფიქრე. ასე უფრო გამტარი ტექსტი გამოვიდა.

- ერთი შენი მოთხრობის სათაურის გმირები სოუზაშვილები არიან. რას ერჩი ამ გვარს. :)))) როგორი ხალხია სოუზაშვილები და ჰყავთ მათ რეალური პროტოტიპები?

- ეს გვარი, როგორც ასეთი, ბუნებაში არც არსებობს. ის, უბრალოდ, მახინჯი და პატარა ქართველების კრებითი სახეა და მეტი არაფერი – ადამიანების, რომლებსაც საკუთარი ყალბი მეობის იქით აღარაფერი გააჩნიათ ძვირფასი და ღირებული და პირადი კეთილდღეობა მათი ერთადერთი ამოსავალი წერტილია. არასდროს აკლდა და ახლა მით უმეტეს მოუმრავლდნენ საქართველოს ე.წ. “სოუზაშვილები” და მათი კურსის გამტარებლები – “ოღონდ ჩვენ ვიყოთ კარგად, და ჩვენს მერე თუნდაც ქვა ქვაზე ნუღარ დარჩენილა…”

- მოდი, შენი შემოქმედებითი ლაბორატორიაც აღწერე. მაგიდა, არეული ფურცლები…

-ეგ უფრო ადრე იყო. მერე და მერე მეც შემეხო ე.წ. “ტექნიკური პროგრესი” და კომპიუტერმა გადამიბირა. თუმცა, გააჩნია მაინც სად ვარ – ყველგან თან ვერ დამაქვს ლეპტოპი და ხშირად ისევ ხელით ბლოკნოტში მიწევს ჩანაწერების კეთება, იდეების მონიშვნა, მომავალი სამუშაო მასალის გროვება. მეხსიერებასაც არ ვუჩივი. სამზარეულოში მიდგას ლეპტოპი და ძირითადად იქაურობა მაქვს ხოლმე ათვისებული.

- ბესო, ჩვენი კლასიკოსი მწერლების ამოსავალი წერტილი ქართველი ქალის იდეალიზება იყო. დღეს ასე აღარ არის. რა მოუვიდათ ქალებს თანამედროვე პროზაიკოსებთან?

- ჩემს მოთხრობებში მრავლად არიან ქალები. სხვადასხვანაირები. მაღლები, დაბლები, ნაკლებად ერთგულები, მოღალატეები, ჯიგრები, ბოლომდე წამომყოლები, დებილები, გონებაშეზღუდულები, ისტერიულები, შინაბერები… იდეალურს ალბათ ვერცერთს ვუწოდებ – ეს ალბათ იმის ბრალია, რომ ეგეთი ჯერ არც არავინ შემხვედრია ცხოვრებაში. არც მე ვარ იდეალური და ალბათ იმიტომ. “ბრმების ქალაქში” შევეცადე ეგეთი ჩემთვის იდეალური გოგო დამეხატა და მგონი, რაღაც დოზით გამომივიდა.

- და ბოლოს, ამჯერად რაზე მუშაობ?

- პარალელურად რამდენიმე ტექსტზე მიწევს მუშაობა. ეს უკვე ტრადიციად მექცა. აქედან სამი რომანია, და რამდენიმეც _ მოთხრობა. რომანებიდან ერთ-ერთი ისეთ “იშვიათ” და უნიკალურ ფენომენზეა, რასაც ქართული ტელევიზია ჰქვია. ვფიქრობ, წლის ბოლოს მოვუღებ ბოლოს და გული მიგრძნობს, დიდ სკანდალსაც ატეხავენ მავანნი, ვინც საკუთარ თავს ამოიცნობს რომანში.

წყარო:

ბესო ხვედელიძე - Beso Khvedelidze

ბესო ხვედელიძე – Beso Khvedelidze

« Newer Posts - Older Posts »

Categories