Self fragmentation - ალექს ბერდიშევი, Alex Berdysheff

გოგი ნარეკლიშვილი “რა განაპირობებს შემეცნების თავისუფლებას?! ძილში”

ჩემი ძმა არყოფილი 
ვითარ არ მიყვარდეს
უმეტეს მზისა და
უმეტეს ხმალისა
რამეთუ იგი იყო
სხვაი ჩემი
გრიგოლ რობაქიძე -გველის პერანგი

ღვიძილის მდგომარეობაში ჩვენ შევიგრძნობთ გარესამყაროდან, მენატალური და კოსმიური სამყაროდან მოვლენებს და მათ ვაანალიზებთ და გადაგვყავს შესაბამის ფუნქციასა და ვითარებაში და ამას ვახდენთ და ვაკეთებთ  აზროვნების მეშვეობით და ეს თავისთვადი პროცესია, რადგან მოვლენათა სხვადასხვგვარ კრებულს პროექციას და მიზანშეწონილობას ინდივიდუალურ ნიადაგზე ახდენს “Geist” და ” Das Wort”. შესაბამისად გონების მეშვეობით სიტყვებით იღებს გარკვეულ სახეს მიმდინარე მოვლენა საიდანაც არ უნდა იქნას ის წარმოშობილი და განაპირობებს მას. მაგრამ აზრის ძალაუფლება სხეულსა თუ ცნობიერებაზე ღვიძილის ფაზაში მიმდინარეობს. აქ ის სრულ ძალაუფლებას ანხორციელებს და მისი ზემოქედებით ხდება გარკვეული ვითარებათა პროექცია, ოღონდ ეს იმას არ ნიშნავს რომ აზრი განაპირობებს მათ, არამედ მათი მამოძრავებელი ძალები უკვე ოდესღაც განპირობებულია, მაგრამ ისინი ახდენენ ქმედებას აზრის მეშვეობით და საზღვრებსა და ფორმებს მისი მეშვეობით იძენენ, მაგრამ რადგანც გარკვეულ მექანიკურ ბიძგებს დაემორჩილებიან და ამვადროულად სიცოცხლეშიც თანაარსებობენ ძნელი ხდება ღვიძილის დროს აზრის განყენებული ბატონობის დაჯერება, რადგან უკვე არსებული ქმნადი მოვლენები ბატონობენ საკუთარვე სუბიექტზე საკუთარივე ძალის აბოლუტური მაშტაბურობის წყალობით, მაგრამ დაიშვება ის შესაძლებლობა რომ დაშვებაც ამ ქმედითობის და განმაპირობებლის დროის ფუნქციის მინიჭების წყალობით ისევე არს ეკუთვნის და სისტემური ვნება აქვს მას მიცემული, რის შემდეგაც თავადვე უშვებს მის დამონებას მისი ბატონობის მდგომარეობაში, რადგანც თუ ის “ყოვლისშემძლეა” გადაწყვეტილების ნიადაგაზე შეუძლია შეძლოს საკუთარი მონობაც საკუთარივე ძალაუფლებაში სისტემათა არქიტექტურის მეოხებით, მაგრამ ეს კონკრეტლად “აზრის” ფუნქციაა და არ ადგენს აზრისავე სუბიექტს.მაგრამ აზრს თავის თავში ანდა შესაქმისშივე ექნება ფუნქცია, რომლის მიხედვითაც ის სისტმას გამოიყვანს წყობილებიდან, გარდაქმნის და გააფრთოებს ანდა საერთოდ გააქრობს და თავიდან შექმნის, მაგრამ როგორც ჩანს “აზრმა” ეს განმაპირობებელი სისტემათა უპირატესობის ნიადაგზე დათესა და შესაბამისად მასვე დაემორჩილა საკუთარივე ბატონობის ნებელობით, მაგრამ ეს საკითხები ამ მცირე ნაშრომის თემა სულაც არ არის და მთავარია აქ დავადგინოთ “აზრის პარადოქსის” ანდა “სამყაროს პარადოქსის” ფორმულა, რომელიც აჩენს კითხვას თუ სად ქრება აზრი ან რა სახეს იღებს ძილის ფაზაში და თუნდაც იმ ფაზაში, როდესაც სიზმრისეულია ცხოვრება. შეკითხვს არსი რომ გამოავრკვიოთ ჯერ ფაქტი უნდა ავხსნათ კარგად და რადგანაც ყოველი ფაქტის ასახსნელად ფაქტის ანომალის მოშველიება სასარგებლოა, ჩვენც მოვიშველიოთ ფაქტის ანომალია და “აზროვნების პათოლოოგიის” მდგომარეობაში განვიხილოთ ცნობიერება ღვიძილის დროს. ამ დროს როდესაც აზრი მოვლენებზე კონტროლს კარგავს ანდა მოვლენებს ანომალიურად აცნობიერებს მასში მოქმედებები ძალინ სწრაფად მიმდიანრეობს და ნატურა ასწრებს სიტყვას ანდა სიტყვები წარმოქნიან ნატურის გადასხვაფერებას და დაზიანებას ანდა როგორც მიშკინის დაემართა შეტევის მომენტში პირქით ამღლებას პათოლოოგიის მეშვეობით, რაც უთუოდ დაუდგენელი იმპულსების დამსახურებაა, მაგრამ უთუოდ აზრიდან მომდინარეა და ანომალიას ამიტომ წარმოადგენს რომ თვად აზროვნების ფორმებია პათოლოგიური. შენ ამ მომენტში ვერც სწორად ალაგებ საკუთარ მორალსა და შინაგან კონსტიტუაციას და სრულიად უცნობი მოტივები ტივტივებენ ზედაპირზე, რაც გიცვლის აღქმებს და ეს მატერიაში ჰალუცინაციური წარმონაქმნებით გადაიზრდება, რომელიც ცვლადი და უკონტროლო შეიძლება იყოს ანდაც აზრიანი და სასტიკი, მაგრამ რა ხდება ძილში?! შესაქმისისა და მომავლის სიზმარს აქ არ განვიხილავთ, რადგანც მათ სხვა წარმოშობა და ლოგოსი გააჩნიათ და ამ შემთხევაში ყველაზე საინტერესოა ჩვეულებრივი “ფსიქოანალიტიური სიზმრები” , რომელიც აზრის დანალექბი უნდა იყოს და იმპულსი სწორედ ღვიძილის დროს მიღებული მოვლენებიდან იღებს სათავეს, მაგრამ თუ ღვიძილში ის აზრის გამო პათოლოგიური და უკონტროლოა ფისქოანალიტიკურ სიზმარში ის როგორც ლიტერატურული სიუჟეტი ისე არსებობს და „ამბავის“ სახით გადმოიცემა, რომელსაც აქვს ლოგიკური განვითარება. მიუხედავად იმისა რომ აქ აზრი სრულიად გათიშულია და შეიძლება სიზმარი სწორედაც ცნიბიერების ყველაზე საწინააღდეგო პროდუქტი აღმოჩნდეს, რაც ღვიძილში გამოვლინდება, რადგან სუსტი მაგრამ მაინც არსებობით მეხსიერება იღებს სიზმარს. თუმცაღა ჩნდება კითხვა თუ იგივე სიუჟეტი ღვიძილის დროს როდესაც მისი ლოგიკა აზროვნებით წარიმართება ანომალიურ და პათოლოგიურ უწესრიგობას ემორჩილება რატომ არის აზრის გათიშვის ან მიძინების დროს მისი პათოსი და მხარე მოწესრიგებული და აზრის დაუხმარებლად საიდან იქმნება აზრის წინააღდეგი აზრი?!. მე ვფიქრობდი მექანიზმზე, მაგრამ მექანიზმი აზროვნების განაპირობებელი ვერ იქნება, რადგან ეს “მექანიზმსს” არ ძალუძს. ეს მისი ფუნქცია არ არის. მექნიზმი რომც არსებობდეს და არსებობის უკან ისევ აზრი უნდა იდგეს, მაგრამ თუ აზრი გათიშულია მაშინ ვისი აზრი განაპირობებს გათიშული აზრის მომენტში ცნობიერებას?! ამ შემთხევაში შტაინერის ტერმინი რომ ვიხმაროთ საქმეში უნდა ერეოდნენ “უცხო ინდივიდუალობები” ანდა „ინდივიდი“, რომელიც მეხსიერებიდან კრეფს და აწყობს ანდა მეხსიერებისა და მეშვეობით ქმნის სრულიად ახალ სიუჟეტს და ორგანიზმის მექანიზმის წყალობით მას განწმენდილი სახით უშვებს ანდაც უნდა არსებობდეს ფარული “მოაზროვნე”, რომელიც ხარ“ შენ“ და ამვადროლად შენგან დამუკიდებელი და ფარულია და შენ  ხედავ მასში არსებულას იმ ვითარებას რაც შენც გინდა და შენც ის გთავაზობს შენგან მიცემულიდნა გამომდიანრე იმას რაც შენ გინდა, რადგან მას იქნებ უფელბაც არ აქვს აცილება გაგიკეთოს და უარგყოს თუ შენ მას მიაწოდე შესაბამისი იმპულსი და ის გქიმნის თავისი სიტემის შესაფერისად საკუთარი გულისთქმის პროდუქტის ანალოგს და გაწვდის, ხოლო თავისვე სისტემის შესაბამის თავისას ის გამალავს და ცალკეულად დამოუკიდებალდ არსებობს შენგან ფარულად.  შეილება იმის შიშით რომ გამოჩენის მეშვეობით მას შენივე სიტემა ანუ პათოლოგიური სისტემა მოეხვევა და ვეღარ გააგრძელებს ფარულად მოგზაურობას შენივე სამყაროში არსებულის მეშევეობით. ეს იქნებ სიკვდილის საიდუმლოს ამოხსნაც არის, მაგრამ იქნებ და არ არის, მაშინ რა უნდა იწვედეს წესრიგს და ისიც შენივე თავიდან გამომდიანრეს როდესაც ის უწესრიგობის განმაპირობებელი ფუნდამენტია სინამდვილეში. არის იმის შესაძლებლობაც რომ შენი არსება ამ მომენტში აღწევს იმ სიტემაში, სადაც ის მეორე მოქმედებს და შენვე ხდები შენივე თავისთვის ფარული, რაც იქნებ ნიშნავს იმას რომ ის ორმაგად ფარული ანუ საკუთარივ ცნობიერისთვის უჩინარია და ელოდება შენს სისტემაში გადმოსვლას სადაც შენს სიტემის უპირატესობას ანუ ცნობიერებას მიიღებს და გამოაშკარავდება საქმენი დაფარულნი?!

 

ალექს ბერდიშევი

გურამ ხარშილაძე “შორეულ ნაპირზე გადაფრენა”

თვალებს მოულოდნელად ახელს და გაოცებული შესცქერის სიბნელეს, რომლის მიღმაც  გამურული ჭერი უნდა იმალებოდეს. ვერც კი ხვდება თვალები გახელილი რომ აქვს და ისევ იძინებს.

გამთენიისას ისევ ეღვიძება და ამჯერად საკუთარი ოთახის გაცრეცილ სიბნელეში ძლივსღა ხედავს გამურულ ჭერზე გამოსახულ უცნაურ, უფორმო ფიგურებს. მალე ბეზრდება, სწრაფი მოძრაობით წყდება საწოლს, ტანსაცმელს იცვამს და სანაპიროს მიუყვება.

არაფერია ახალი არც მის ქოხში და არც ამ სანაპიროზე. არც ის ახსოვს, როდის დაიჭირა ბოლოს თევზი, მაგრამ მაინც მიდის, ნელა მიცურავს, თითქოს რაღაც იდუმალი ძალა ოკეანისკენ ექაჩება. მზის ამოსვლისას ცარიელ ნავში ჯდება და მზის ჩასვლისას ცარიელი ნავიდან გადმოდის. ასეთი იყო მისი ერთი დღე _ წამიერი სიბნელე და მზის უწყვეტი მარში მის თავზე, მისი ჩასვლა და ამოსვლა,  ნოემბრის სუსხიანი ქარი და ერთადერთი ნავი გაშლილ ზღვაზე, დაღლილი ძილი, ამაო ხეტიალი, თევზის დაცინვა და მძიმე ნაბიჯები სახლისკენ, სადაც არავინ ელის გარდა სიბნელისა.

უჩვეულოდ ცივი იყო ნოემბერი იმ წელს. იმასაც ამბობდნენ დეკემბერიც ცივი იქნებაო და ზღვაც შეიძლება გაიყინოსო, მაგრამ ჩვენს გმირს ამის არ სჯეროდა.  ზღვის გაყინვა წარმოუდგენელად ეჩვენებოდა, იმის მიუხედავად, რომ ხშირად ენახა იგი.

როცა საკუთარი სახლის სიბნელეში შეაბიჯა, სწორედ ის დრო გაახსენდა, ბავშვობის დრო, როცა პირველად ნახა გაყინული ზღვა და სასოწარკვეთილი მიეგდო იქ, სადაც საკუთარი საწოლი ეგულებოდა. საწოლი ადგილზე დახვდა.

დიდხანს იწვა ასე გარინდებული და სიბნელეს მიშტერებოდა, თან სიამოვნებდა, რომ ხანდახან ვერც ამჩნევდა ღია ჰქონდა თუ არა თვალი. სანთლის ანთება გადაიფიქრა. ასეთი სიბნელის დარღვევა არ შეიძლებოდა, თან არც კი ახსოვდა ჰქონდა თუ არა კიდევ სანთელი.

ვახშმად შიმშილი მიირთვა. მართალია მწარე კერძი იყო, მაგრამ ამ ბოლო დროს მეზღვაური მას ისეთი სანელებლებით აზავებდა, რომ რაღაცის გემო მაინც ჰქონდა. როცა შიმშილს მიირთმევდა სიბნელეს უყურებდა, როცა ვახშამს მორჩა ისევ სიბნელეს მიაშტერდა და ისე ჩაიძირა მასში, რომ თითქოს ჩაეძინა კიდევაც და სიზმარში ნახა მაისის სიცხე და შორეული აღმოსავლეთის იასამნისფერი სანაპირო, ბობოქარი ზღვა და ტალღების ცემის შემზარავი გრიალი. ამ ხმამ გამოაღვიძა.

ისევ ბნელოდა მის ოთახში და მოეჩვენა, რომ ამ სიბნელის მიღმა იმალებოდა ის შორეული აღმოსავლეთის იასამნისფერი ნაპირი, ტალღები რომ ასკდებოდნენ და დაინახა კიდევაც, ქარი იყო და წელში ულამაზოდ მოხრილი პალმები უმწეოდ აქნევდნენ ფოთლებს. სიჩუმე  და მარტოობა იყო იქ, ტკივილიც იყო და კიდევ იასამნისფერი ნაპირი, სადაც ოდესღაც უნდა ეცხოვრა მზეს. ტალღებიც იყვნენ, მათი უზადო გრგვინვა და ხმაური, ზღვის ქაფი, იასამნისფერ ქვიშას რომ ებღაუჭებოდა, სანამ უკან წაათრეევდა მშობელი  ოკეანე და კიდევ თოლიები. ო, ღმერთო ჩემო! თოლიები იყვნენ იქ, გრძელი ფრთებითა და ზღვისფერი თვალებით, ტალღების ქიმების სიმაღლეზე დაფრინავდნენ და სულები მიჰქონდათ, ტანჯული სულები და ოკეანეში ყრიდნენ. თვითონ გადიოდნენ ნაპირზე და იასამნისფერი ქვიშის სანაპიროზე სეირნობდნენ, თან ფრთებს ასვენებდნენ. თან დანანებით აქნევდნენ თავს, ალბათ იმიტომ რომ ვერაფრით ვერ გადმოსხეს სული სანაპიროზე. მერე ისევ მიფრინავდნენ დასავლეთისკენ, იქით სადაც მუდმივად იდგა მზე და შავი ღრუბლებიდან უთვალთვალებდა ძველ სამყოფელს.

ამას უყურებდა მეზღვაური, საკუთარი სახლის სიბნელეში. კი არ უყურებდა, ეჩვენებოდა, რომ ამ სიბნელის მიღმა იმალებოდა ის შორეული იასამნისფერი ნაპირი, სადაც იყო სიჩუმე და მარტოობა. ისიც ეჩვენებოდა რომ აღმოსავლეთის ქარიშხლიან მიწას თავს ეხურა მაღალი ცა, მერე ისიც მოეჩვენა რომ  ცა საერთოდ არ არსებობდა და თვითონ იასამნისფერი ნაპირი იყო ცა.

მერე ტკივილი მოვიდა. უმთვარო ღამე იყო, ბნელი და საშიში. თითქოს კაკუნი მოესმა კარზე და იასამნისფერი მხარე შიშისმომგვრელ სიბნელედ იქცა.

„ შემოდი დემონო“ _ მიმართა სიბნელეს მეზღვაურმა და ისე რომ კარი არც გაღებულა დემონი სახელად ტკივილი შემოვიდა და დასავლეთიდან ჩამოტანილი დარდები აუშალა მეთევზეს.

დემონმა პირველად ზღვის სიღრმეში დამალული თევზი გაუცოცხლა თვალწინ, შემდეგ ანკესიც გამოჩნდა და მეზღვაურმა დაინახა როგორ ჭამდა სატყუარას დიდი თევზი, ისე რომ ანკესს არც ეხებოდა.

თვითონ ტკივილი ხმას არ იღებდა, მხოლოდ ჩუმად იღიმებოდა, მაგრამ მეზღვაური თავს ისე გრძნობდა თითქოს ანკესზე წამოგებული მომაკვდავი მატლი ყოფილიყოს და დიდ თევზს დაეძიძგნოს.

ამას რომ მორჩა ტკივილი უფრო შორს წავიდა და ბავშვობაში ნანახი გაყინული ზღვა აჩვენა. სული გაეყინა მეთევზეს, მაგრამ დემონი არ გაჩერდა და ამ გაყინული ზღვის სიღრმეებში, ნაპირისგან შორს წაიყვანა მეთევზე და ნავი ანახა, იასამნისფერი ნავი, შუა ზღვაში რომ ჩაყინულიყო. მეთევზემ საკუთარს მიამსგავსა ნანახი და გული უსიამოდ შეეკუმშა.

შორს წავიდა ტკივილი და გაყინული ტალღაც აჩვენა მეზღვაურს, დაცემამდე წამებით ადრე რომ გაშეშებულიყო. ტალღის ქიმზე დაყინული თოლიაც აჩვენა, გრძელი ფრთებითა და ზღვისფერი თვალებით. ცოცხალი იყო, ჯერ კიდევ ფრთხიალებდა, მაგრამ მთელი სხეულით  ჩაყინულიყო ტალღაში და გაქცევას ვერ ახერხებდა. თავი ცისკენ აეშვირა მაინც, ეს ცა მეთევზის სახლის გამურულ ჭერს ჰგავდა, მაგრამ თოლიას მაინც სჯეროდა, რომ იმ გამურული ცის მიღმა იყო იასამნისფერი ნაპირი და მღელვარე ზღვა _ ამას მის ზღვისფერ თვალებში ხედავდა. და მაინც ტალღის ქიმზე დაყინული თოლია ნებდებოდა წებოვან ყინვას და მისი სხეულიც ცივდებოდა თანდათან. დიდხანს უცქერდნენ ტალღაზე დაყინულ თოლიას დემონი და მეთევზე, მერე, როცა თოლია მოკვდა, დემონი სახელად ტკივილი  თვითონ იქცა თოლიად, მეთევზეს სული მოსტაცა და შორ გაყინულ ტალღის ქიმზე დაუგდო, თოლიის გვამის გვერდით.

წავიდა დემონი. მეთევზის სული უსუსურად მიეკრო გაყინულ ზღვას, მაგრამ არ დანებდა, გაიბრძოლა, ფრთები შეარხია. იგრძნო, თვითონ უნდა ქცეულიყო თოლიად რათა საკუთარი სული შორეულ იასამნისფერ ნაპირზე გადაეტანა და როცა გაყინული თოლიის  ზღვისფერ თვალებში ჩაიხედა, მიხვდა, რომ თოლიის თვალები ცოცხლები იყვნენ კიდევ და ეს თვალები ანათებდნენ, ათბობდნენ და ახსივებდნენ, რადგან მათ ოდესღაც ენახათ აღმოსავლეთის შორეული, იასამნისფერი ნაპირი,  მზის სამყოფელი.

გამთენიისას, როცა თავი დააღწია სატანჯველს, კიდევ ერთხელ ნახა იასამნისფერი ნაპირი, თოლიები, ტალღის ქიმებზე რომ გადაჰქონდათ საკუთარი ტანჯული  სულები. ახლა ისიც მოეჩვენა, რომ  განზრახ არ იმეტებდნენ ფრინველები ტანჯულ სულებს, უნებურად მოსდიოდათ ეს და ნაპირზე ჩამომსხდარნი უკვე იმას ნანობდნენ, რომ სადღაც შეცდომა დაუშვეს.

სიბნელე გაფერმკრთალდა, მზის სხივებით დაისერა და მთელი ღამის უძილარი მეთევზე ნავისკენ გაეშურა. სწრაფად შეცურა ყინულივით წყალში და მონდომებით მოისვა ნიჩბები. უკან დარჩა ნაპირი, გაყინული ზღვები და გამურული ჭერი. ჰორიზონტზე მოსჩანდა მზე, ნოემბრის ფერმკრთალი, გაციებული ვარსკვლავი, მაგრამ მეთევზეს მაინც ჯეროდა, რომ შეეძლო ახლა ამ წამს ჰორიზონტზე დაწეოდა მზეს, სანამ უკიდეგანო ცაზე აცურდებოდა, საკუთარ ნავში ჩაესვა და ისე წასულიყო აღმოსავლეთისკენ, მზის ძველ სამყოფელში, იასამნისფერ სანაპიროზე.

არ გამოუვიდა. მზემ გაასწრო, მაგრამ მთელი დღე მაინც იცურა აღმოსავლეთისკენ.

არც იმ დღეს და არც იმ დღის შემდეგ მეთევზეს არ უნახავს იასამნისფერი ნაპირი. მხოლოდ ღამით, უმთვარო ღამით ხედავს ტალღის ქიმებზე მოფარფატე თოლიებსა და ზღვაში ჩაყრილ ტანჯულ სულებს. გაყინულ ოკეანესაც ხედავს, მაშინ, როცა დემონი ესტუმრება, თოლიად იქცევა და ყინულზე უმოწყალოდ დააგდებს. ამ დროს არსად აღარ მიდის დემონი. მეთევზე და ის უმოწყალოდ იბრძვიან, შემდეგ მეთევზე იმარჯვებს და დემონიც დროებით მიდის, უცდის დროს, როცა დაუძლურდებოდა მეთევზე, როცა ვეღარ დაიჯერებს საკუთარი საოცნებო, იასამნისფერი ნაპირის არსებობას, რომ  ნავთან ერთად გაყინოს უზარმაზარ ოკეანეში.

მეთევზე დღემდე მიცურავს აღმოსავლეთისკენ, გზად თევზებით იკვებება და მაინც ჯერა, რომ სადღაც შორს არსებობს საოცნებო, იასამნისფერი ნაპირი, რომელსაც უმოწყალოდ ასკდებიან  ტალღები. ხანდახან ისიც ჰგონია, რომ ახლა სწორედ ამ ტალღების თავზე მიფრინავს და კლანჭებით საკუთარი სული უჭირავს. თუ ვეღარ დაიჯერებს იასამნისფერი ნაპირის არსებობას სული გაუვარდება და მასთან ერთად შუაგულ ზღვაში ჩაიყინება. მერე რა თუ დეკმებერი ახლოვდება, მერე რა თუ შეიძლება ზღვაც კი გაიყინოს, მეზღვაურს  მაინც ჯერა, რომ ამ ავდარშიც შეძლებს შორეულ ნაპირზე გადაფრენას.

 

 

გურამ ხარშილაძე                                           2017 წელი, მარტი

1903, ბრმა კაცის სადილი1, პაბლო პიკასო

გურამ ხარშილაძე “სიბრმავე”

                       შორენა ხარაბაძეს

უცნაურ ადგილზე ვარ, ყველაფერი თეთრია აქ, უფრო ნათელი და თვალისმომჭრელი. მე აქ ვცხოვრობ, მაგრამ არ ვიცი რა ჰქვია ჩემს სახლს. მარტო ვარ, ეს სამყარო მარტო მე მეკუთვნის, მე ამ მხარის ერთადერთი მბრძანებელი ვარ და მიხარია, რომ უცნაური ფერებით თენდება, ისეთით, რომელიც ალბათ ადამიანებს ჯერ არ გინახავთ. მე ვხედავ, ბუნდოვნად ვხედავ, ორი მზეა, ერთი ყვითელი, ჩვეულებრივი, უფრო მოთეთრო. მეორე წითელია, შედარებით დიდი ზომის და იშვიათად თუ ჩნდება ჰორიზონტზე, მაგრამ როცა კი გამოჩნდება, ცა სისხლისფრად იღებება, ღრუბლები უფრო შავია, უფრო მუქი, და მიწაც თითქოს ფერს იცვლის, მწვანე მინდვრები უფრო ხასხასა ხდება, ყვითელ უდაბნოებს ლურჯი ფერი ედება, უფრო ზღვისფერი და თვითონ ზღვები, უფრო გაშმაგებით სცემენ ტალღებს შორეულ ნაპირზე. აზვირთებული ოკეანე ხანდახან ისე წყნარდება, თითქოს იძინებს და შეიძლება ისიც მოგეჩვენოს, რომ არ იძვრის. წითელი მზე ჩრდილოეთიდან ამოდის და როცა სისხლისფერ ცაზე ერთბაშად შედედდება ღრუბლები, მიწას უცნაური ჩრდილი დაფარავს, ფერებს შეიცვლის სამყარო, წამით დაღამდება და მერე თითქოს ცის ნაიარევიდან იხეთქებს სისხლი და მოვა წვიმად. მორწყავს მშიერ მიწას, ოკეანის გულში ჩააღწევს და მისი აჩქარებული ფეთქვის რიტმში ტალღები დაიწყებენ ნაპირთან თამაშს. ხეები ლამის ცამდე ავლენ, მყარად გაიდგამენ ფესვებს მიწაში. ბალახიც წელამდე მწვდება, როცა მინდორში დავრბივარ და კიდევ ყვავილები, ათასფერი ყვავილები არსაიდან გაჩნდებიან და ყველაფერს ააჭრელებენ. მე მაღალ მთაზე ავდივარ ამ დროს და რაც მთავარია ძველებურად შემიძლია გარკვევით დავინახო ყველაფერი. დავინახო რა ბედნიერი ვარ, რომ ეს სამყარო მხოლოდ მე მეკუთვნის და აქ მხოლოდ ჩემთვის თენდება. მწვანე თვალებს ბოლომდე ვახელ, წითელ სხივებს არ შეუძლიათ დაწვან ისინი და მეც  ბედნიერი ვდგავარ მაღლობზე და ვხედავ, ყველაფერს ვხედავ და ვტკბები, სანამ წითელი მზე ჩავა, სანამ თვალს მიეფარება. ჩასვლით ისევ ჩრდილოეთისკენ ჩადის წითელი მზე და დიდი ხანი არ ჩნდება. მეც ნისლში გახვეუს ვხედავ ჩემს სამფლობელოს და ვნატრობ, რომ დიდხანს დარჩეს წითელი მზე ჰორიზონტზე, რომ არასდროს ჩავიდეს, მაგრამ არავინ ისმენს ჩემს მუდარას და წითელი მზე გამოჩენიდან მალევე ქრება.

მერე თითქოს ყველაფერი ბნელდება, მე ვეღარაფერს ვხედავ. მეშინია, მაგრამ ამას უკვე შევეჩვიე და სიბნელე იმდენად აღარ მაშინებს. ყველაზე რთული იმის გაცნობიერებაა, რომ ყველა ფერი რაც ნახე სიზმარი იყო მხოლოდ, რომ შენი რეალობა ეს სიბნელეა და არა ის ფერადი სამეფო. რეალურ სამყაროში ფერები არ აქვთ. აქ მხოლოდ ხმებია, კიდევ სურნელი და ხანდახან გემოვნებაც. ნივთებს და ადამიანებს ფორმა აქაც აქვთ, მაგრამ სამწუხაროდ არც შეხებით, არც ყნოსვით, არც სმენით და მითუმეტეს არც გემოვნებით არ შემიძლია გავიგო რა ფერი აქვს საგნებს ჩემს გარშემო.

წუხელ დედა შემოვიდა ჩემს ოთახში. წარმოგიდგენიათ, მასაც არ ჰქონდა ფერი, მხოლოდ ხმა იყო და რაღაც სასიამოვნო სურნელი. შეხება ხელზე, რბილი კანი აქვს, სათუთი. ათას ხელს შორის შემიძლია გავარჩიო მისი ხელი, მაგრამ საუბედუროდ, მასაც არ აქვს ფერი. ყოველდღე უფერო ოთახში ვარ. ვეყრნობი კედლებს, რომლებსაც ფერი არ აქვთ, უფერულ მაგიდასტან ვზივარ და უფერული და მეკითხება როგორ მომწონს უფერული წვნიანი და მეც ვპასუხობ, რომ მას კარგი გემო აქვს, მაგრამ ფერი… ფერი, სამწუხაროდ არ აქვს.

ერთ დღესაც გადავწყვიტე მე თვითონ გამეფერადებინა ჩემი სამყარო და რა თქმა უნდა ჩემი თვალებით დავიწყე. დიახ მე მწვანე თვალები მაქვს, ხავსისფერი, უფრო ზუსტად გახუნებული ხავსისფერი. მართალია არასდროს არ მინახავს გახუნებული ხავსი, მაგრამ მგონია, რომ მას ჩემი თვალების ფერი უნდა ჰქონდეს.

ჩემი ოთახის ცივი კედლები თეთრია,  ოდნავ ცისფერიც. ჭერი მართლა არ ვიცი რა ფერისაა. მე არასდროს შევხებივარ მას, არც დამიყნოსავს, არც დამიგემოვნებია და არც არასდროს მსმენია მისი ხმა, შესაბამისად მას არ უნდა ჰქონდეს ფერი და რასაც ფერი არ აქვს ის არც შეიძლება არსებობდეს _ ასე გავაქრე ჩემი ოთახიდან ჭერი.

თავიდან ყველაფერი მარტივი ჩანდა. დედა ვარდისფრად შევღებე, ოდნავ იმ წითელი მზის ფერიც დაჰკრავდა. მამა უფრო იასამნისფერი იყო, ძალზე მუქი, თითქმის სიბნელე, მაგრამ სიბნელეს სულ არ გავდა. ჩემი პატარა და მწვანე გამოდგა. ჩემი თვალების ფერი არა, უფრო ღია, ალბათ ნორჩი ბალახის ფერი. მოკლედ, ყველას და ყველაფერს გამოვუძებნე ფერი, მაგრამ შემდეგ შიში მოვიდა.

შიში უფერო იყო, გამჭვირვალე და არც იღებებოდა. მას მწკლარტე, უსიამოვნო გემო ჰქონდა, გულს მიჩქარებდა და მაიძულებდა თავი დამენებებინა სამყაროს გაფერადებისთვის. ამ დროს ჩემ ოთახში ვიკეტებოდი. შიში მოდიოდა და ყველაფერს ერთბაშად აცლიდა საღებავს, მხოლოდ ჩემი თვალები რჩებოდა ძველებურად გახუნებული ხავსისფერი და ამ სიბნელეში მარტო დარჩენილი მწვანე თვალებთ მხოლოდ სიბნელეს ვხედავდი და მეჩვენებოდა ამ სიბნელეში უამრავი შიში მემალებოდა თითქოს. მე ყველაზე მეტად მეშინოდა შიშის. მას არ ჰქონდა ფერი და მაინც არ ქრებოდა, მაინც არ შემეძლო გამეგდო ჩემი ფერადი სამყაროდან და ისიც მოდიოდა უცნაური ღიმილით და ყველაფერს ართმევდა ფერს.

მე ბევრჯერ ვცადე შემეღება ჩემი უფერული რეალობა, მაგრამ შიში… მისი მოშორება ვერ შევძელი და ისიც ყოველთვის  წყალში ყრიდა ჩემს შრომას და მერე თავიდან ვიწყებდი ყველაფერს.

მხოლოდ თვალები დამრჩა მუქი მწვანე, გახუნებული ხავსისფერი. მათში ვერ ჩააღწია უფერო სიკვდილმა და ჯერ კიდევ შემიძლია თავი ბრმად არ ჩავთვალო, მაგრამ ვიტანჯები, თითქოს ჩემი თვალების სიმწვანეც მტანჯავს. რომ არა ისინი არ შემაწუხებდა შიში, არც ტკივილი იქნებოდა და სამყაროსაც ექნებოდა ფერები, მაგრამ რას ვიზამ?! სხვა გზა არა ჩანს ამ სიბნელეში. ისევ მწამს, რომ ერთადერთი გზაა სწორი და ათასობით მცდარი და ჩემი მწვანე თვალები ამ გზას უყურებს და იტანჯება, რადგან ვერ ხედავს რა ფერი აქვს მას.

მხოლოდ ოცნებებში არაა ტკივილი, უფრო სწორად ოცნებებში სულ სხვანაირი ტკივილია. იქ მე უცნაური სამყაროს მბრძანებელი ვარ. ყოველ ღამით სიზმარში ვხედავ, სიბნელის ნაცვლად სინათლეში ვცხოვრობ და ველოდები წითელი მზის ამოსვლას. როცა ჰორიზონტზე ის გამოჩნდება, მხოლოდ მაშინ შემიძლია დავინახო ყველაფერი. არა ლანდები და ჩრდილები, არამედ მთელი ბრწყინვალება ნათელი ფერებისა. შემიძლია სახე შევუშვირო წითელ წვიმას, სახე სამყაროს სისხლით შევიღებო და ჩემი მწვანე თვალებით, მაღალი მწვერვალიდან თვალი ვადევნო, როგორ ებრძვის სადღაც შორს ლურჯი ზღვა სანაპიროს, როგორ ყვავიან მინდვრად ათასფერი ყვავილები და ამ წამს მე შემიძლია მთელი არსებით ვიგრძნო, რომ ეს სამყარო მე მეკუთვნის და ვამაყობ. ყველანაირი ტკივილი ქრება და მე, მართალია წამით, მაგრამ მაინც შემიძლია ვთქვა, რომ ბრმა არ ვარ.

10 მაისი, 2017 წელი                                                კავამურა

კარლო კაჭარავა - Karlo Kacharava

გურამ ხარშილაძე “სათამაშო”

ისე, როგორც ადრე, შორეულ ბავშვობაში, საცალფეხო ბილიკს ნელი ნაბიჯით მიუყვება მოხუცი ჯერონიმო. კვლავინდებურად მიწას დასცქერის და თითქოს იმაზეც წუხს, რომ ასე უმოწყალოდ უწევს მისი გათელვა.

ახლაც, როგორც ბავშვობაში, უნდა ჰაერში ილივლივოს, თუმცა ეჭვი ეპარება რომ გამოუვა, მაინც სჯერა სასწაულის, იმის რომ ჯერ კიდევ შეუძლია ბავშვობის ოცნების ახდენა. მეტიც, ახლა, როცა ასე ახლოდან ესმის სიკვდილის საზარელი, ცივი სუნთქვა, როცა ასე მოკლეა გასავლელი გზები, განსაკუთრებით უნდა სასწაული  მოხდეს და თითქოს ელის კიდეც, რომ უეცრად ცისკენ აიწევა და გაფრინდება, მაგრამ არა, ის ისევ აქაა, ნაცნობ ბილიკს ტკივილით აბიჯებს და რცხვენია. ასე ჰგონია, არ აქვს უფლება ფეხი დადგას მშობლიურ მიწაზე, რომელიც დიდი ხნის წინ მიატოვა.

სამოცი წელი გავიდა. სამოცჯერ დაუტანია მას შემდეგ  თოვლს ეს ბილიკი. ათიათაასჯერ მაინც უყივლია მამალს მზის ამოსვლისას, მაგრამ ეს მიწა, ეს გზა, ჯერონიმოს სახლისკენ რომ მიდის ისევ ისეთია, როგორიც ადრე. არაფერი შეცვლილა თითქოს, მხოლოდ ბავშვი დაუჭკნია ხმაურიან ქალაქს, საოცრად დაუბერებია, სახეზე სიწითლე წაურთმევია, კანი მოუჩვარავს, ყურები უშნოდ დაუწელავს, თვალის უპეებიც ჩაულურჯებია და თმებიც გაუთეთრებია. მხოლოდ თვალები, თვალები დარჩენია ბავშვური, ისეთი წყლიანი, როგორც სამოცი წლის წინ. ამ ბავშვურ თვალებს ახსოვთ სახლისკენ მიმავალი ეს ბილიკი და ოცნება ფთებზე, კოჭებამდე რომ მისწვდება.

ბილიკის ბოლოს საკუთარ ბავშვობას ხედავს. წყაროსთან დამჯდარა შავგვრემანი ბიჭი და არავის არ უყურებს _ ამას ხედავს  მოხუცი, თვალს რომ აკლია და ნელი ნაბიჯით უახლოვდება ბილიკის ბოლოს, სადაც თავისი ბავშვობა ზის და თამაშობს. ფრენას ვერ ახერხებს და წყინს კიდევაც, მაგრამ მხოლოდ საკუთარ თავს ადანაშაულებს. ვინ იცის, აქ რომ დარჩენილიყო, იქნებ როგორმე ესწავლა ფრენა  და თუ ფრენას ვერ ისწავლიდა, წყაროსთან მაინც დაჯდებოდა იმ ბიჭივით და ითამაშებდა.

არა, არაფერი არ შეცვლილა ჯერონიმო! თითქოს სამშობლო გელოდა შენ, ნაცნობი ფერებით, როგორც უძღებ შვილს მამა, მაგრამ რატომ აქვს სხვა ფერი წყაროს წყალს?! ან რატომაა პატარა აუზი სავსე გველებითა და ბაყაყებით?! ახსოვს, ადრე აქ თევზები ცურავდნენ და სუფთა იყო ეს წყალიც. ახლა ბინძურია ის, ახლა ბაყაყებს დაუდიათ იქ  ბინა, პატარა ბიჭი კი _ მისი ბავშვობა ამ წყაროს პირას ზის და საკუთარ თავს ეთამაშება. მოხუცს ვერც აჩნევს, თავის სამყაროშია გამოკეტილი, სადაც მხოლოდ ის და მისი სათამაშოებია. წყლიანი თვალები აქვს, ფართო, ჭკვიანი, ისეთი უცოდველი, როგორც სასიკვდილოდ გამზადებული ბატკნის თვალებია, მაგრამ იქვეა წყალი _ ბინძური და საშიში, ნებისმიერ კაცს გულს რომ გაუხეთქავს. ეს ბიჭი კი, შავი თვალებით, ისე გაუცნობიერებლად და სახიფათოდ ეთამაშება საკუთარ თავს, რომ ჯერონიმოს ჰგონია, არასდროს უნახავს პატარას სუფთა წყალი.

_ რა გქვია პატარა? _ ეკითხება მოხუცი.

_ რა?! _ მიწაზე ეშვება ბიჭი (დიახ, ის დაფრინავდა).

_ სახელი მითხარი შენი!

_ ჯერონიმო.

_ აქ რას აკეთებ?

_ ვთამაშობ.

_ წყალი არ დალიო ჯერონიმო _ ეუბნევა მოხუცი და ნელა მიუყვება აღმართს. იხსენებს იმ ძველ, საამურ დროს, როცა ამ ბიჭის მსგავსად წყაროს პირას მჯდარი მოხუცის დარიგებას ყურს არ უგდებდა და ამღვრეულ წყალს სვამდა.

„ალბათ წყევლაა ასეთი _ გაიფიქრა მოხუცმა _ ახლა ეს ბიჭი იმ წყალს დალევს და თამაშს თავს დაანებებს, ხმაურიან ქალაქში გაიქცევა, იქ დაჭკნება და როცა დამახინჯებულ სხეულში სიკვდილის ჭია შეუძვრება და უცნაურად ააკანკალებს, უკან დაბრუნდება, რათა მოკვდეს. გზაში მასაც შეხვდება ბიჭი _ თავისი ბავშვობა და ისიც დაარიგებს, არ დალიოს წყალი… და ის ბიჭიც მხოლოდ იმიტომ დალევს წყალს, რომ მოხუცმა აუკრძალა.“ ეს ჯერონიმომ კარგად იცის, მაგრამ უკან არ იხედაბა, არ ცდილობს შეაჩეროს პატარა.

ნელი ნაბიჯით მიუყვება გზას. იხსენებს ბავშვობას და ერთადერთ ტირიფს მარტომ რომ დარგო საკუთარ ეზოში. ოცნებობდა მაშინ ჯერონიმო… ერთი სული ჰქონდა როდის გაიზრდებოდა ის ხე, როდის შეძლებდა მის ტოტებზე შემოსკუპებას ან იმას როდის მოესწრებოდა ხელს რომ შემოხვევდა წელზე ტირიფს და მისი საჩვნებელი თითები ვეღარ შეხვდებოდნენ ერთმანეთს. იმასაც ფიქრობდა, რომ როცა ეს ტირიფი გაიზრდებოდა გაფრენასაც შეძლებდა, მაგრამ აღარსად ენდომებოდა წასვლა. ის ბეღურად იქცეოდა და მხოლოდ საკუთარ ტირიფზე ჩამოჯდებოდა, ტოტიდან ტოტზე გადახტებოდა და იჭიკჭიკებდა კიდეც.

ეჰ, ნელა იზრდებოდა ტირიფი, ძალიან ნელა, ყმაწვილი ჯერონიმო კი სულსწრაფი იყო, მოთმენა არ შეეძლო, ამიტომაც მიატოვა ხე და ქალაქში ჩამოვიდა. განშორების პირველ წლებში ჯერონიმო ენატრებოდა ტირიფს, ჯერონიმოც ხშირად ფიქრობდა საკუთარ საოცნებო ხეზე. შორიდან უყვარდათ ერთმანეთი, შორს იწვოდნენ ერთმანეთისგან, მაგრამ ეს ცეცხლიც თანდათან ჩაქვრა, მხოლოდ ნაკვერჩხლები დარჩა ჯერონიმოს დაუძლურებულ სხეულში და მას შემდეგ, რაც მოხუცის სხეულში სიკვდილის ჭია შეძვრა და ყველაფერი თავდაყირა დააყენა, ნაცარი ჰაერში აიწია და მივიწყებულმა ნაკვერჩხალმა ისევ გაუჩინა მოხუცს ხანძარი. ამჯერად ვეღარ გაუძლო მონატრებას და დაბრუნდა უკან, ცხოვრების ერთადერთ სიყვარულთან.

დიახ, ძალზედ უცნაური სიყვარულით უყვარდათ ერთმანეთი ჯერონიმოსა და ტირიფს. იქ, იმ ცივ ქალაქშიც კი გრძნობდა მოხუცი, რომ მიწაში ტირიფის სახით ჩარგულ საკუთარ ბავშვურ ოცნებას ენატრებოდა და სჭირდებოდა. ჯერონიმოც აღმერთებდა საკუთარ ოცნებას, მაგრამ ის კაცი იყო, ასე თუ ისე ყველანაირ ცვლილებას შეეგუებოდა და ასეც მოხდა. მოხუცმა ჯერონიმომ დაივიწყა საკუთარი ტირიფი, მაგრამ თქვენ რომ იცოდეთ როგორი სიყვარული იცის ტირიფმა, განსაკუთრებით მაშინ, როცა ის ბაშვურ ოცნებას ატარებს, ალბათ სინანულისგან გული დაგეწვებოდათ, მაგრამ არა, ადამიანები ვერასდროს გავიგებთ რას გრძნობენ მაღალი ტირიფები, მარტონი რომ დგანან მიტოვებულ ეზოში და ჩუმი სინანულით ინახავენ ბავშვურ ოცნებას.

და ეს ლოდინი… ეჰ, თქვენ ალბათ არც ის გსმენიათ, თუ როგორი ლოდინი იციან ტირიფებმა, ბავშურ ოცნებებს  რომ იკედლებენ და წვიმიან ამინდებში საკუთარ ტოტებქვეშ იფარებენ ბეღურებს. ჩვენ ადამიანები ვართ და შეგვიძლია ყველაფერს შევეგუოთ, ამიტომაც არასდროს გვიფიქრია რას გრძნობენ მიტოვებული, ბავშვური ოცნებები. ისინი ჩვენზე გაცილებით ფაქიზი, ნაზი არსებები არიან, დიახ, არ მოგესმათ, ისინი ცოცხლობენ და მეტიც ჩვენზე მეტი სიმძაფრითა და ემოციებით. არ შეუძლიათ შეეგუონ მიტოვებას, არ შეუძლიათ დაივიწყონ ადამიანები, რომლებსაც ოდესღაც ეკუთვნოდნენ და ასე ტირიფივით ტოტებდაშვებულნი, ზაფხულის თბილ წვიმასა თუ თებერვლის სუსხში, მგლოვიარედ დგანან და ელიან ერთადერთს, ვინც ასე ძლიერ უყვართ.

სამოცი წელი უცდიდა ტირიფი ჯერონიმოს და აი, ახლა ის აქაა, სახლში. ის დაბრუნდა, რათა მოკვდეს და თუ მიიღებს მშობლიური მიწა, მის წიაღში განისვენოს, რომ მის გახრწნილ სხეულზეც ამოიზარდოს კვიპაროსი ცაში აჭრილი ისარივით.

მოხუცი ფრთხილად შედის იქ, სადაც მისი ეზო იყო. ხედავს ნანგრევებს. სარეველებითაა გადავლილი არემარე. როგორ სჯეროდა რომ ყველაფერი ძველებურად დახვდებოდა, მაგრამ უოცნებოდ ყველას და ყველაფერს წყინდება მოცდა. მხოლოდ ის ტირიფი დგას ეზოს ბოლოში, ხმობა შეპარული, მაგრამ მაინც  ამაყი იმით, რომ გამოიცნო, უკან დაბრუნდებოდა ჯერონიმო სიკვდილისთვის.

მოხუცი ჭინჭრებს შორის ნელა იკვლევს გზას, ხელები ეშუშხება, სახეზე ღიმილი დასთამაშებს და მაინც მიდის  ხესთან, მგლოვიარედ რომ დაუშვია ტოტები და მაინც ამაყად რომ დგას.

ტირილით ეხვევა მოხუცი ძველ მეგობარს, მის გარეშე გაზრდილსა და გამხმარ ოცნებას. ცრემლები სდის ბავშვური თვალებიდან და მაინც უხარია, რომ ამდენ ხანს უცდიდა საკუთარი ხე.

დიდხანს დგანან ასე ჩახუტებულნი და მგლოვიარენი, თუმცა მაინც რაღაცნაირად ამაყნიც. მერე ბეღურა მოდის და ტირიფზე ჯდება ცოტა ხნით, სანამ ქარი ამოვარდება. ცრემლიანი თვალებთ უცქერენ როგორ ეშვება ნაცნობ ჰორიზონტზე მზე და ჩნდება ქარი _ მოულოდნელი და ბობოქარი. დასავლეთიდან მოდის იგი და ხმელი ტირიფის ტოტებს ამტვრევს. მერე ძალას იკრებს და მოხუცი ჯერონიმოს გამხმარი ოცნება ხმამაღალი ყვირილით გადატყდება წელში. ბოლოჯერ გახედავს ჯერონიმო  ჰორიზონტს და ხმელი ხის სიმძიმე დაფლავს მშობლიურ მიწაში.

ასე შეუმჩნევლად კვდება მოხუცი _ სევდიანი და რაღაცნაირად ამაყიც, ისე უხმაუროდ რომ იქვე წყაროსთან მჯდომი ბავშვი ვერაფერს ამჩნევს, აგრძელებს თამაშს და ახსენდება უცნაური მოხუცის სიტყვები : „ წყალი არ დალიო ჯერონიმო“. მერე ჭკვიანი თვალებით ჰორიზონტისკენ იყურება, წყაროსკენაც აპარებს მზერას, ბოლოს მაინც უბრუნდება საკუთარ სამყაროს, სადაც უდიდეს საფრთხესაც კი უბრალო სათამაშოდ აქცევს.

 

გურამ ხარშილაძე                                                       2017 წელი, მარტი

« Newer Posts - Older Posts »

კატეგორიები