Night_Butterflies_by_silent_reverie, ფოტო ღამე

პაოლო იაშვილი – არგვეთის ღამე

ცაზე ვერცხლის მერცხლები
სხედან ლურჯ ბუდეებში,
მთვარე ცივად ეცემა
შქერის ტყეში გამართულ ტოტების
ბადეებში.
მთვარე _ თეთრი ხოხობი
გაეხირა ტოტებში,
ძაღლი მცველი ორღობის
ღამეს ათევს ყეფაში და ძაღლურად
ბოდვებში.
ალვის ხეებს აცვია
სირმიანი ნაბდები,
ტკბილი სიზარმაცეა
და მდინარეც სავსეა თითქოს
თეთრი ბატებით.
ღამეში დაფარფატებს
უბედური ღამურა,
ნეტავ არვინ დაჰფანტოს
ხმები იდუმალების ქცეული სალამურად.

 

the-jewish-bride-1666.jpg!HalfHD

ემბრანდტი “ებრაელი პატარძალი”, 1665

1663 წელს რემბრადტს მეუღლე ჰენდრიკიე გარდაეცვალა.

ხელი ეხება გულს და ამავე დროს მკერდს, ხელი ეხება ხელს, ხელი მხარზეა გადახვეული. ხელების ამ თამაშში ვხედავთ ნდობას, სიყვარულს. შეხება და ემოციური მიზიდულობა. მიწიერი ცხოვრება და სიყვარული ხანმოკლეა. ყველა შედევრი ხომ იმისთვის იქმნება რომ შეაჩერო წამი, რომ მეხსიერება გახადო ნათელი, ფიზიკური. ეს სურათი სიყვარულის უკვდავებაა. თუ თქვენ უკვე დაგავიწყდათ რა არის ეს და გინდათ საბოლოოდ დაკარგოთ თავი და ჩაეფლოთ სიყვარულში. შეხედეთ ამ სურათს. ეს არის სიყვარულის ნამდვილი პორტრეტი…

ვეფხისტყაოსანი - ნათელა იანქოშვილი

ვეფხისტყაოსანი – ნათელა იანქოშვილი

გიგი თევზაძე “ვეფხისტყაოსანი“, როგორც პოლიტიკურ-სოციალური პროექტი

ორ საუკუნეზე მეტია „ვეფხისტყაოსანი“ [ჯერ] ევროპის და [შემდეგ] მსოფლიოს შუა საუკუნეებით დაინტერესებულ ინტელექტუალთა თვალთახედვის არეალში მოექცა. მან მალევე მოიპოვა კონტრეტული – შუა საუკუნეების სარაინდო რომანის სტატუსი, რამაც ხაზი გაუსვა საქართველოს მიკუთვნებულობას იმდროინდელი შუა საუკუნეების ლიტერატურის [და, შესაბამისად, კულტურის] main-stream-ისათვის[1], თუმცა ის მაინც რჩება უცნაურ, ორმაგ ფენომენად: 1. არაქართულენოვანი მკითხველისათვის ის წარმოადგენს, მართალია, შუა საუკუნეების გლობალური კონტექსტის ნაწილს, მაგრამ მაინც ლოკალურ, მხოლოდ საქართველოსათვის მნიშვნელოვან სარაინდო რომანს, რომლის გეოგრაფიული და ისტორიული ადგილი სადღაც „შაჰ-ნამეს“ და „სიმღერა როლანდზე“ შორის არის განლაგებული. 2. ქართველებისათვის, შუა საუკუნეების, კოლონიალური, პოსტკოლონიალური, მოდერნული, პოსტმოდერნული და პოსტ-პოსტმოდერნული ლიტერატურის მიუხედავად, „ვეფხისტყაოსანი“ ჯერ კიდევ რჩება ძირითად ტექსტად, რომლის ინტერტექსტუალური რეფერირება, ალუზია, დეკონსტრუქცია და რეკონსტრუქციაც მიმდინარეობს[2]. თანამედროვე სამყაროში ძნელია იპოვო ისეთი ვითარება, სადაც აქტიური ლიტერატურის ხერხემალი კვლავ 9 საუკუნის წინ დაწერილი ტექსტია.

                                                        

ამ ქართული აღქმის მიზეზად, ქართველი მწერლების გაუნათლებლობას და პროვინცილიზმს ვერ დავასახელებთ: პირიქით, შეიძლება ითქვას, რომ რაც უფრო ჩახედულია ქართველი მწერალი თანამედროვე ლიტერატურის ტექნიკებში და პროცესებში, მით უფრო მიმართავს „ვეფხისტყაოსანს“, როგორც შემოქმედების წყაროს. გარდა ამისა, „ვეფხისტყაოსნის“ ქართველი მკვლევარები, მე-19 საუკუნის ბოლოდან დღემდე, ძალიან ნოყიერ ნიადაგს პოულობენ „ვეფხისტყაოსანში“ სხვადასხვა თეორიის თუ ფილოსოფიურ-თეოლოგიური მოძღვრების ნაკვალევის აღმოსაჩენად: აქაც, პროვინციალიზმი არ არის განმართლება: ამ მკვლევარების ნაწილი კარგად იცნობს და იცნობდა თანამედროვე აზროვნებას და მის გამოხატვებს[3].

თუკი დავუშვებთ, რომ ქართული აღქმა არ არის პროვინციალური და ტექსტს ადეკვატურად აღიქვამს, მაშინ კითხვა უნდა შევაბრუნოთ და „ვეფხისტყაოსნის“ ევროპელ მკვლევარებს გადავხედოთ: იქ ხომ არ არის რაიმე მიზეზი, რომლის მიხედვითაც „ვეფხისტყაოსნის“ ტექსტის გაზიარებული ინტერპრეტაცია ჩამოყალიბდა: „ვეფხისტყაოსნის“ ქართულ ენაზე წამკითხველ პირველ უცხოელ მკვლევარებს/მთარგმნელებს (XIX-XX საუკუნეები) რომ გადავხედოთ, ვნახავთ უცნაურ ფაქტს: არც ერთი მათგანი არ იყო შუა საუკუნეების ლიტერატურის ან, თუნდაც ზოგადად, შუა საუკუნეების კულტურის სპეციალისტი. აი, მათი სია:

მარი ბროსე (1802-1880) – ჟურნალისტი, ლიტერატორი; არტურ ლაისტი (1852-1927) – ჟურნალისტი და მთარგმნელი; ნიკო მარი (1864-1934) – ენათმეცნიერი;

ბელა ვიკარი (1859-1945) – ენათმეცნიერი, ეთნოგრაფი; ნიკოლაი ზაბოლოცკი (1903-1958) – პოეტი, მთრგმნელი; ჰუგო ჰუპერტი (1902-1982) – მთარგმნელი;

მარჯორი უარდროპი (1869-1909) – მთარგმნელი; მათი უმეტესობა გამოირჩეოდა ქართული ენის კარგი ცოდნით და ასევე იმით, რომ არ იყო შუა საუკუნეების კულტურის სპეციალისტი. შედეგად, მათი წარმოდგენები შუა საუკუნეების ლიტერატურაზე არ უნდა გასცდენოდა, ზოგადად, კარგი განათლების მქონე ჰუმანიტარის ცოდნის ფარგლებს. არ არის გასაკვირი, რომ „ვეფხისტყაოსანი“ და შუა საუკუნეების სპარსულ/ინდურ/ევროპული ეპოსი ერთმანეთთან არავის შეუდარებია[4].

 აღსანიშნავია, რომ ამ მხრივ არც „ვეფხისტყაოსნის“ მეოცე საუკუნის საბჭოთა პერიოდის ქართველი მკვლევრები გამოირჩეოდნენ. კორნელი კეკელიძეს თავის „ქართული ლიტერტურის ისტორიაში“ არაერთი გვერდი აქვს მიძღვნილი „ვეფხისტყაოსნისათვის“,5 თუმცა, არ აქვს გაკეთებული არცერთი შედარება შუა საუკუნეების სხვა სარაინდო რომანებთან. შესაძლებელია ეს საჭოთა ცენზურის გამოც ხდებოდა: საბჭოთა კავშირის პირველ ათწლეულებში და შემდეგაც, რეპრესიულ მანქანას შეეძლო მკაცრად დაესაჯა ყველა, ვინც რაიმე პარალელს ავლებდა ბურჟუაზიული სამყაროს ისტორიასთანაც კი.

 რომ შევადაროთ ”ვეფხისტყაოსანი“ სხვა, დაახლოებით მე-7-[5][6]-დან (კელტური ეპოსის ”Táin Bó Cúailnge” და აღმოსავლეთ რომაული „დიგენის აკრიტასის“ შექმნის დრო) მე-16 საუკუნემდე (არიოსტოს „გახელებული როლანდის“ დაწერის დრო) დაწერილ ეპოსებს, საინტერესო სურათს მივიღებთ. შესაძლებელია გავაკეთოთ ოთხი მნიშვნელოვანი ნიშანის იდენტიფიცირება, რაც „ვეფხისტყაოსანს გამოარჩევს ამ პერიოდის სარაინდო რომანებისაგან:

  1. სასწაულების მინიმალიზაცია/არარსებობა:

„ვეფხისტყაოსანი“ უცნაურად სეკულარული ეპოსია: ძალიან რეალისტურია. უფრო ქრონიკებს ჰგავს, ვიდრე სარაინდო რომანს. თუმცა, ფორმაც, გადმოცემის წესიც და პესონაჟებიც სარაინდო/ზღაპრულია: უცხო ქვეყნები, უცხო მეფეეები, უცხო მხარეები. თუმცა, ამ ფორმის მიუხედავად, მასში არ არსებობს არც ერთი მაგიური ნივთი, სასმელი, ქმედება, ჯადოქარი. ყველა ფენომენი, სიტყვიერად აღწერილი როგორც საოცრება, მოგვიანებით აღიწერება, როგორც დახელოვნების შედეგი; ხოლო ყველა ნივთი, თავდაპირველად მოხსენიებული როგორც ჯადოსნური, შემდეგ ზუსტდება როგორც ოსტატური ნაკეთობა. მაგალითად, გრძნეულ ქაჯთა ხსენებისას სწრაფი დეკონსტრუქციაც ხდება – ავტორი ამბობს, რომ ქაჯები, უბრალოდ, განსწავლული და დახელოვნებული ადამიანები არიან. ერთადერთი ჯადოსნური მომენტი, რომელიც არ არის დეკონსტრუირებული, ფატმანის მონის სისწრაფეა. თუმცა, ამ უკანასკნელის შემთხვევაშიც, ეს სისწრაფე უფრო მხატვრული ხერხია, ვიდრე სიუჟეტის არსებითი ნაწილი. ასეთ სარაინდო რომანს შუა საუკუნეები არ იცნობს: ისტორიულ ეპოსებსაც კი წინ უძღვის მითოლოგიური გარემო; ხშირად ისტორიული თხზულებებიც/ეპოსებიც არ არის თავისუფალი სასწაულებისაგან და ჯადოსნობებისაგან.

ყოველივე ამის ფონზე, „ვეფხისტყაოსანი“ სრულიად გამორჩეული ტექსტი უნდა ყოფილიყო შუა საუკუნეების ნარატიული კულტურის ფონზე და, ალბათ, ისეთივე ზეგავლენა უნდა მოეხდინა მკითხველზე, როგორც „ჰარი პოტერმა“ მოახდინა, ოღონდ პირიქით: თუკი როულინგმა ყველას დაანახა, რომ ჩვენს რუტინულ სამყაროს დამატებული ფანტაზია საოცარ შედეგებს იძლევა, „ვეფხისტყაოსნის“ ავტორმა ყველას აჩვენა, რომ რუტინულ სასწაულებს მოშორებული ცხოვრებაც ისევე საინტერესოა და რომ ყველა შეიძლება გახდეს მის ნარატივებში აღწერილი ამბების წევრი[7].

  1. სასულიერო პირების არარსებობა:

„ვეფხისტყაოსანში“ ისეთი პერსონაჟიც კი არ არსებობს, რომლებიც მიახლოებით მაინც მოაგონებდა მკითხველს სასულიერო პირს; მხოლოდ ერთი ადგილია, სადაც ნახსენებია ”მუყრნი და მულიმნი” (სტრ. 351), და ისიც სეკულარული კონტექსტში, შესაბამისი, დამცინავი კომენტარით. მეტიც, არ არსებობს არც ერთი „ბრძენი მოხუცი“, რომელმაც ოდნავ მაინც შეიძლება მოგვაგონოს სასულიერო პირი.

სრულიად შესაძლებელია, რომ „ვეფხისტყაოსანი“ ამიტომაც იყო საუკუნეების განმავლობაში ეკლესიის მხრიდან დევნის ობიექტი და, ალბათ, ამითვე აიხსნება მისი უზომო პოპულარობა საქართველოს ტერიტორიაზე: შესაძლებელია, ამ მხრივ, „ვეფხისტყაოსანი“ ჩვენთვის უცნობი პოლიტიკური სეკულარული მოძრაობის ანარეკლია, რომელიც ჰყვება, რომ შეიძლება არსებობდეს გარემო სასულიერო პირების გარეშე, სადაც ადამიანი, ავთანდილივით, პირდაპირ მიმართავს ღმერთს. ამ მხრივ, „ვეფხიტყაოსანი“ სეკულარიზმის მანიფესტია.

  1. „მოხუცების ადგილი აქ არ არის“:

რა უცნაურიც არ უნდა იყოს, მოხუცები რომანში მეორეხარისხოვანი/პასიური/უარყოფითი პერსონაჟები არიან: როსტევანი, რომელიც დადებითი, მაგრამ პასიური პერსონაჟია და ახალგაზრდებს უჯერებს; ფარსადანი, რომელიც აქტიურია, მაგრამ მხოლოდ უარყოფით საქმეებს სჩადის (სარიდანის სამეფოს მითვისება, ხვარაზმშას მოწვევა სიძედ, ნესტან-დარეჯანის გაგზავნა ქაჯებთან). ეს უცნაური თემაა სარაინდო რომანებისათვის; ბრძენი მოხუცი, რომელიც პროტაგონისტებს სწორ რჩევებს აძლევს, ეხმარება, სათავგადასავლო ლიტერატურის კანონია, „შაჰნამედან“ და „ტრისტან და იზოლდადან“, „რომეო და ჯულიეტამდე“.

  1. საეკლესიო და საერო კონტროლისაგან თავისუფალი გზები:

ჩვენთვის, ის ფაქტი, რომ „ვეფხისტყაოსანის“ გმირები უდაბნოში გადაადგილდებიან და მხოლოდ მოგზაურებს თუ ხვდებიან, არ არის უჩვეულო, თუმცა, შუა საუკუნეების ქართველისათვის ეს ძალიან უცნაური ვითარება უნდა ყოფილიყო: ვახტანგ გორგასალის პერიოდიდან მოყოლებული, საქართველოს გზები „აღჭურვილი“ იყო მონასტრებით, რომლებიც გზების გაკონტროლებელის და მცველის ფუქციას ასრულებდნენ. მონასტრები ერთმანეთისგან ერთი ან ნახევარი დღის სავალზე იმყოფებოდნენ, რაც ერთსა და იმავე დროს, მოგზაურის კომფორტის და კონტროლის საშუალება იყო. მონასტრების უშუალო გამგებელი საქართველოს ეკლესია იყო. შესაძლებელია, ამიტომაც იყო შუა საუკენეებში ამდენი დაპირისპირება მეფეებსა და ეკლესიას შორის – ვინც აკონტროლებდა ეკლესიას, ის აკონტროლებდა სავაჭრო გზებს და მას ჰქონდა მეტი ფული.

არის კიდევ ორი ნიშანი, რომელიც ასევე გამოარჩევს „ვეფხისტყაოსანს“ შუა საუკუნეების სარაინდო ეპოსებიდან – უნივერსალიზმი: 1. იმდროინდელი ყველა ლიტერატურული სიუჯეტის ინკორპორირება და 2. ყველა სიმბოლოს, ხატის და ოპოზიციის გამოყენება, რაც მიღებული იყო შუა საუკუნეების ინტელექტუალთა წრეებში[8]. ეს ორი ნიშანი ხსნის „ვეფხისტყაოსნის“, როგორც ლიტერატურული ნაწარმოების, დღესაც პოპულარობას და დაუძველებლობას, თუმცა უშუალო კავშირი „ვეფხისტყაოსანთან“, როგორც სოციალურ-პოლიტიკურ პროექტთან არ აქვს.

რას შეიძლება მიუთითებდეს ეს ოთხი ნიშანი, რომელიც გამოარჩევს ვეფხისტყაოსანს ყველა მანამდელ, თუ შემდგომად დაწერილ სარაინდო რომანებისაგან? ეს ოთხი ნიშანია:

  1. სათავგადასავლო რომანი ჯადოქრობის და ჯადოსნობის გარეშე;
  2. პრინციპულად სეკულარული სამყარო, ადამიანის პირდაპირი კავშირი ღმერთთან, ყოველგვარი მედიატორების გარეშე;
  3. სამყარო (ქვეყანა), რომელშიც მოხუცების ადგილი არ არის: მართებულის, სწორი ქცევის და ახალგაზრდობის დაკავშირება ერთმანეთთან;
  4. გზები სასულიერო და საერო კონტროლის გარეშე – გადააადგილების სრული თავისუფლება.

ვფიქრობ, ცხადია, რომ ეს, ერთის მხრივ, რეალისტური, მაგრამ, ამავე დროს, სრულიად ახალი სამყაროა: სამყარო, სადაც არ არის რელიგია, სადაც არ მართავენ მოხუცები, სადაც გადააადგილება თავისუფალია, საერო და საეკლესიო კონტროლის გარეშე.

ვფიქრობ, სიმართლესთან ახლოს იქნება, თუკი ვიტყვით, რომ ამ კუთხით აღწერილი „ვეფხისტყაოსანი“ პოლიტიკური და სოციალური პროექტია – სამყაროს სურათი, თუ როგორ არის შესაძლებელი სხვა სამყარო, სადაც მეტი თავისუფლებაა და სადაც თავისუფლების შეზღუდვები მინიმუმადეა დაყვანილი.

მაგრამ, ერთი შეხედვით ეს ლოგიკური დასკვნა უფრო მეტ კითხვებს წარმოშობს, ვიდრე პასუხებს: ვინ იდგა ამ პროექტის უკან? ვინ დააფინანსა ჯერ ამ პროექტის პროცესი, და შემდეგ, წიგნის საოცრად ეფექტური გავრცელება? საერთოდ, „ვეფხისტყაოსანი“ ერთი ადამიანის დაწერილია, თუ რამდენიმეს? პროექტის მასშტაბურობა და მიზანი იმდენად გრანდიოზულია, რომ სავსებით შესაძლებელია ეჭვი შევიტანოთ იმაში, რომ მას ერთი ავტორი ჰყავდა.  თუმცა, ის, რომ თუ პოემის დაწერაში არა, მის გავრცელებაში და პოპულარიზაციაში ნამდვილად რამდენიმე, თანაც ძალაუფლების და სიმდიდრის მქონე ადამიანს უნდა მიეღო მონაწილეობა, ვფიქრობ, დიდად სარწმუნოა.

„ვეფხისტყაოსანი“ ნამდვილად არ არის ხელისუფლების პროექტი. ვერსია, თითქოს „ვეფხისტყაოსანი“ ოფიციალური პოლიტიკის (დემნა უფლისწულის და მისი მომხრეების რეპრესიები და თამარის მამის მიერ სამეფო ტახტის უზურპაცია) გასამართლებლად იწერება, არ უნდა იყოს სწორი. „მიბრძანეს მათთა საქებრად“, როგორც ჩანს, მიმიკრიაა, თუნდაც იმიტომ, რომ ტარიელის პროტოტიპი აშკარად დემნა ბატონიშვილია, ხოლო ხვარაზმშას – ან გიორგი რუსი, ან დავით სოსლანი. მაშინ რა მოხდა? შეგვიძლია, ძალიან მოკრძალებული რეკონსტრუქციით, დავუშვათ, რომ „ვეფხვისტყაოსანი“ ახალგაზრდა, მდიდარი, ხელისუფლებასთან დაპირისპირებული არისტოკრატების პროექტია, რომელთა მიზანიც ქვეყანაში (და ალბათ, არა მარტო) სოციალური და პოლიტიკური სისტემის შეცვლაა: მიზანი კი ისეთი ქვეყანაა, რომელსაც მართავენ ახალგაზრდები, სადაც არ არის რელიგია და სადაც ყოველ ადამიანს გადააადგილების სრული თავისუფლება აქვს. ამ მიზნის მისაღწევად მათ უცნაური, და ალბათ, მათი გადმოსახედიდან, ეფექტური გზა აირჩიეს: ასეთი ქვეყნის მიღწევა შეუძლებელია ცნობიერების, იდენტობის ძირეული ცვლილების გარეშე. ამიტომ, მათ შექმნეს, მანამდე წარმოუდგენელი და არარსებული, მხატვრული და იდეური ძალის პოემა, რომელსაც გავრცელებისას უნდა მოენადირებინა ადამიანების გულები, მათ თავში ჩამჯდარიყო და ასე გამოეწვია სასურველი ცვლილება. ალბათ, ამიტომაც იყო, რომ ეკლესია საუკუნეების განმავლობაში სდევნიდა ამ წიგნს, როგორც საკუთარი ძალაუფლების ყველაზე დიდი საფრთხეს. ანდა, სრულიად შესაძლებელია, წიგნის გავრცელებიდან რამდენიმე წლის შემდეგ, ახალგაზრდა არისტოკრატები მსგავს რევოლუციას გეგმავდნენ, რომელიც „ვეფხისტყაოსნის“ მკითხველისათვის იდეურად უკვე მისაღები უნდა ყოფილიყო.

როგორ დამთავრდა პროექტი „ვეფხისტყაოსანი“? რევოლუცია არ მოხდა, თუკი დაგეგმილი იყო. თუმცა, თვითონ პროექტის შედეგი მაინც არ არის ერთმნიშვნელოვანი: არც წარუმატებელია, მაგრამ არც წარმატებული: „ვეფხისტყაოსანი“ ნამდვილად ჩაჯდა ყველა ქართველის თავში, მაგრამ ცნობიერების ცვლილება არ გამოიწვია, ისევ და ისევ იმის გამო, რომ ადამიანი ორიენტირებულია დაინახოს და გაიგოს არა ის ახალი, რასაც მას სთავაზობენ, არამედ ის, მან რაც უკვე იცის.

და ბოლოს, ბუნებრივია, ჩნდება კითხვა: თუკი ეს ყველაფერი ასეა და ზედაპირზეა, რატომ არ არის ეს ცხადი  უცხოელი და ქართველი მკვლევარებისთვის? ბოლოს და ბოლოს, რატომ არავის არ მიუქცევია, ამ, აშკარად ზედაპირზე მყოფი ფაქტებისათვის, ყურადღება?

პასუხი, ვფიქრობ, მარტივია: „ვეფხვისტყაოსანი“ არასოდეს მოხვედრილა შუა საუკუნეების მსოფლიო ლიტერატურის სერიოზული მკვლევარის თვალთახედვის არეში. ხოლო რაც შეეხება განათლებულ არასპეციალიტებს: თანამედროვე (modern) მკითხველისათვის რაინდები, ნადირობა, მიჯნურობა, სიყვარული, ცხენდაცხენ და საზღვაო ბრძოლები იმდენად არის რომანტიკით და ზღაპრულობით მოცული, რომ „ვეფხისტყაოსანი“ განწირულია, იყოს აღქმული როგორც ჩვეულებრივი ზღაპრული სარაინდო რომანი.

[1]Историческое изображение Грузии в политическом, церковном и учебном ее состаянии, СПб., 1802;  M. Brosset, Recherches sur la poesie georgienne, Nouveau journal Asiatique, V, 1833.

Н. Марр, Вступительные и заключительные строфы Витяза в барсовой коже Шоты из Рустава.

Грузинский текст, русский перевод и пояснения с этюдом „Культ женщины и рыцарство в поэме“, ТР, XII, Санкт-Петербург, 1910

[2] Chota Rustaveli, L’homme a la peau de leopard. Texte francais de m. Georges Gvazava et de m-me Anie Marcel-Paon, Paris, 1938;

[3]Schota Rusthaveli, Der Recke im Tigerfell, Altgeorgisches Poem, Deutsche Nachdichtung von Hugo Huppert, Berlin, 1955, 1970 აგრეთვე, იხ. „რუსთაველი მსოფლიო ლიტერატურაში“. თბილისი, 1976.  იხ. აკა მორჩილაძე, „წიგნი“ თბილისი, 2003; პაატა შამუგია, ”ანტიტყაოსანი”. თბილისი, 2007;

ინტერვიუ რობერტ სტურუასთან, გაზ. ”24 საათი”, 15 თებერვალი, 2003

[4] გამონაკლისს წაარმოადგენს ვიქტორ ნოზაძის გამოუქვეყნებელი ხელნწერი, სადაც ის შუა საუკუნეების სარაინდო და ეპილური პოემების და „ვ“-ს სიუჯეტებს დარებს ერთმანეთს. http://www.nplg.gov.ge/gsdl/cgibin/library.exe?e=d0100000off0period00-1–0

[5] 000prompt10—4——-00l–11-en5020help003-1-0000-11-1-0utfZz810&a=d&cl=CL4.2&d=HASH0122cedaaecfe520de36a3d8.7.3

[6] კორნელი კეკელიძე, ქართული ლიტერატურის ისტორია, II, თბილისი, 1958, გვ. 149-160

[7] თუმცა, ისიც უნდა აღინიშვნოს, რომ თუკი როულინგმა არსებული [ფენტეზის] ტრადიცია გააგრძელა და საყოველთაოდ მისაღებად/გაზიარებულად აქცია, „ვეფხისტყაოსნის“ ავტორის პროექტი ჯერ-ჯერობით – უპრეცენდენტოდ გამოიყურება. „ვ“ თვითონ გვევლინება ტრადიციის შემქმნელად.

[8] იხ. გიგი თევზაძე „ვ?“: ბოლოს და ბოლოს რა არის ეს ვეფხისტყაოსანი“. ჟურნალში „კადმოსი“. ილიას უნივერსიტეტის გმაომცემლობა. 2013.

ოდილონ რედონი, ოფელია, 1900

ანა გოგიშვილი – ცისფერი ნილოსი

პიესა ორ მოქმედებად

და რომ არა ბრძოლა თვით სიკვდილთან,

ხომ ვერ ვნახავდი მე იაულუსს?!

მისი შიშიც უკან დაიხევს,

 სანამ იმ ველზე ამოსული ყვავილები ამკობენ ჩვენს სარკოფაგებს.

 მოქმედი გმირები:

პირველი მოქმედება:                                                            მეორე მოქმედება:

  • იუდა
  • იერემე ——————– სოფონია (ბავშვები)
  • სოფონია —————— იერემე (ბავშვები)
  • იონა ———————– ანა (იუდას  დაი)
  • ანა (იუდას დაი)——— იონა
  • რაფაელი —————– ესთერი
  • ესთერი ——————- რაფაელი
  • მონტე

მოქმედება I

სიკვდილ-სიცოცხლის სარკე

სცენა I

(ქნარი)

(იუდა, იერემე, სოფონია, ანა, ესთერი)

ფარდა იხსნება

სივრცე ჩავბნელებულია.  ამ სიბნელეში მკვეთრად გაირჩევა ანგელოზების თეთრი სამოსი და ღრმა სახეები.

 ანა იატაკზე დაყრნობილ ქნარს ეჭიდება. ქნარზე სოფონია ზის, რომელსაც ხელში თეთრი ვარდი უჭირავს. მათ გვერდით-იერემე და იუდა. მკაფიოდ გაირჩევა თეთრი სამოსი და სახეები.უკან- ესთერი დგას. მის სახეზე გამოხატულია რაღაცის დაკარგვა, მაგრამ  ბავშვური გრძნობების გამო უბედურებისადმი უნდობლობა,  ფიქრი იმისა, რომ კვლავ ხელთ აქვს დაკარგული.

იერემე მხარზე თავს ადებს ანას.

იერემე

მეშინია

 

 

იუდა

ხალხი სარკეში ქრისტეს წამებულ ანგელოზებს ხედავს. ისინი შობის შემდეგ და დღემდე უფრთხილდებიან უჭკნობ, თეთრ ვარდს. ახლა კი, როცა გაიგეს-რომ ჯვარზეა გაკრული ქრისტე,  საშინელმა შიშმა მოიცვა ისინი. ხვდებიან, წინასწარ გრძნობენ დაღუპვას, და რომ მათთან სადღაც ახლოს არის სიკვდილი, აქამდე რომ არ გაკარებიათ, თვალიც რომ არ მოუკრავთ უსაშინლეს ადგილებში ხეტიალისას. გარდაცვალების ჩრდილები შეეპარა თეთრ ვარდს, თითქოს გახდაო მოკვდავი. ჩვენ კი არაფერი ვიცით, რადგან გვეშინია და მხოლოდ აჩრდილები ვართ ჩვენივე ჩრდილების, რომელნიც მარგალიტის ელვარებადაკრული სარკიდან გვესაუბრებიან.

ყოველი ანგელოზი შვილიშვილია ჰამლეტის ბიძისა, და თუ შევცოდავთ სარკე შთანთქავს თვით ჰამლეტს, რომელმაც თავისქალას მოკიდა ხელი და იგრძნო, რომ შეეხნენ მის ძვალს და სისხლს, მის უსაშინლეს ტკივილს, რომ აწამებდნენ და თქვა-არ მინდა ვიყო უკვდავიო, თუმცა ვერ მიხვდა, რომ ამ სიტყვების წარმოთქმის შემდეგ დარჩებოდა მუდამ ცოცხალი, ანუ არ მოკვდებოდა, რადგან ჰყავდა შვილები, რომელნიც უსასრულოდ გატანჯავდნენ მას, რადგან მაგიური სარკე და ჯოჯოხეთური ძალები ზღაპრული ხრიკებით და პურის თეთრი მარცვლებით მოქმედებენ.  მათთვის შემზარავია, რომ ჭკნობას იწყებს აწ უკვე სიბნელეშეპარული, ქათქათა ვარდი, და რომ ეს, არა ჰამლეტის, არამედ მისი შვილების ცოდვაა, თვითონ კი-ჰამლეტი, მათსავე შეცდომების გამო ჩავარდნილა ჯოჯოხეთის ცეცხლში, ოღონდ ხაზს ვუსვამ-ახლა უკვე.

იერემე

ზარებს რეკავენ

წამოიშლებიან და გადიან:

იერემე, სოფონია, ანა, ესთერი

იუდა მარტო რჩება. ზარების გუგუნს უსმენს და დაკვირვებული ათვალიერებს ცას. სიჩუმე რომ ჩამოწვება ფეხაკრეფით, ძალიან ფრთხილად შემოდის სოფონია, რომელსაც ხელში სარკე აქვს.

სოფონიას გამომეტყველება ბავშვის ზიზღია გარშემო დატრიალებული საშინელებისადმი. იგრძნობა ტანჯვა იმის გამო  რომ ახლა იუდასთან მიდის, მაგრამ ამავდროულად სიმტკიცეც.

იუდა სარკეში იხედება, ერთხანს მონუსხულივით აკვირდება, შემდეგ სწ  ბრაფად შემოტრიალდება, თვალებზე ხელებს აიფარებს შიშისგან და იძახის, ისე რომ ხელებს არ იშორებს.

 

იუდა

სოფონია, რომელმაც ახლა სარკე მომიტანა, ანარეკლშიც დავინახე, ხელში თავისქალა ეჭირა-გახრწნილი, ჩაშავებული, ხმელი თავისქალა. სწორედ ესაა ნიშანი იმისა, რომ სიკვდილი მოვიდა, რომ უკვდავი და მარადისი იქნება ჩვენი ტანჯვა, რადგან ლამაზ სოფონიას ეჭირა ხელში მისივე თავისქალა, თუმცა ახლაც არ არის სოფონიაში მარტო სოფონია, ხოლო იერემეში- იერემე.

შემოდის იონა

 იუდას სახე უშეშდება, ფითრდება, ტუჩებზე ოდნავ გადაურბენს ნერვიული კანკალი, მიიხედავს, ცდილობს ხმა არ ამოიღოს და ყველაფერი შეუმჩნეველი დარჩეს.

სოფონია ადგილიდან არ იძვრის, მაგრამ სახე თითქოს უფრო მეტად მოეღუშება. იონა ბავშვთან მიდის, სარკეში იხედება, გამოსახულების დანახვისას შეშინდება, ერთ წამს დააპირებს, რომ იუდას კითხვა დაუსვას, მისკენ მიიხედავს, მაგრამ გადაიფიქრებს და კვლავ დააცქერდება ანარეკლს.

იონა

სოფონია, მომეცი სარკე

სოფონია არ პასუხობს, წარბს კრავს

იონა

მომაწოდე

სოფონია თავს გააქნევს

 იონა ხელს მოკიდებს სარკეს

იონა

გაუშვი, გაუშვი

სოფონია არ ანებებს, ეჯაჯგურება და წკმუტუნებს, იონა მაინც წაართმევს, სოფონია ბავშვურად იბუტება, ხელებს გადააჯვარედინებს, შუბლს შეჭმუხნის, გაბუსხული, ზურგშექცევით გადადგავს რამდენიმე ნაბიჯს, ჩამოჯდება, თავს მაღლა ასწევს და სევდიან თვალებს მიაპყრობს ჭერს.

იონა

სარკის ოდნავ დაბინდულ ანარეკლზე სოფონიაა. ხელში დამჭკნარი თავისქალა უჭირავს. ნაკვთებით-მოცარტს ჰგავს  იგი. ახლა, სიზმარეულ ბურანში ქრისტე ჯვარზეა გაკრული და ჩვენ, ყველას დაღუპვა გვემუქრება. არსებობს ძალა, რომელიც მხოლოდ ძალის დაკარგვის შემდეგ იწყებს ნათებას და მას, ვინც სიჭაბუკე, სიწრფელე და სილამაზე დაკარგა, ვისაც ხელში უჭკნება თეთრი, ჩრდილიანი ვარდი, დამანგრეველი და ყოვლის უარმყოფელი ძალით აღავსებს. იგი ხომ წარმოუდგენლად ამაყია, ვინც ვარდი გადასცა სოფონიას, რომ დამტკბარიყო მშვენიერკულულიანი ბავშვის და ყოველი კეთილის მქმნელი ბოროტების ჭვრეტით, მაგრამ ისვე ყოფილა გაუწონასწორებელი იმდენად, რომ თავს კარგავდა თურმე ძალიან მალე.

იონა სარკეს ძირს დადებს, იუდას შეხედავს, რომელიც დაძაბული, გაშეშებული დგას.

იონა

ასე არ უნდა ხდებოდეს, რადგან ჯერ კიდევ არ წაურთმევია სიკვდილს იუდასთვის ის, რაც იუდა არ არის მასში, მაგრამ ისე მიმზერს თავისქალით ხელში ბავშვი სარკიდან, რომ ეჭვიც კი მეპარება სიკვდილი რომ არ არის იმავე წარმოშობისა.

შემოდის იერემე

იერემეს ხელში თეთრი ვარდი აქვს, თავდახრილი, მოწყენილი მოდის, შემდეგ თვალებს იუდას მიაპყრობს და ყვავილს გაუწოდებს. იუდას გამომეტყველება არ ეცვლება, ვარდს დაინახავს, მაგრამ ცდილობს რომ სახეზე არაფერი შეიმჩნიოს, იერემესგან თავშებრუნებული, გაყინული გაჰყურებს სივრცეს.

იერემე ერთხანს მოიცდის, ცდილობს სიმტკიცე გამოიჩინოს, მაგრამ ვერ ბედავს იუდას ხელით შეეხოს, შემდეგ ნებდება, მოიწყენს და ვარდით ხელში, იუდას გვერდით ჩუმად ჩამოჯდება.

შემოდის რაფაელი, ძალიან აღელვებულია, რის გამოც ყვირილით ლაპარაკობს.

 

რაფაელი

რომელი საათია?

იონა

ოცდაათი წუთის წინ ჩამოჰკრა ლეონარდოს დიდმა საათმა თორმეტს, რაფაელ.

(იუდას სახე ოდნავ იჩრდილება რაღაც იდუმალისა და შემზარავის გააზრებით)

 რაფაელი

მარმარილოსფერ კანზე მას სისხლი სდიოდა, შემაძრწუნებელი იყო შიში, რომელიც იქ, მალულად ყოფნისას განვიცადე, მაგრამ ამავდროულად რაღაც მშვენერსა და დიადს ვგრძნობდი, ვტიროდი იონა, ვერ ვიკავებდი ცრემლებს, ხმამაღლა, ბავშვივით ვღნაოდი…

იონა

რაფაელ, გინდა თქვა რომ იქ იყავი?

რაფაელი

ხო იონა, გავტეხე ფიცი და მივედი, მომაკვდავსა და წამებულს ვუღალატე, ჩუმად ვუცქერდი და მეწამური სისხლის სუნს ვგრძნობდი, მისი ნატიფი, დასერილი სხეული დასვრილი იყო სისხლით. რომელი საათია?

იონა

ნახევარი საათით გადასცდა მეთქი თორმეტს, ხომ გითხარი…

რაფაელი

არა, სისხლის გამო გკითხე…

 

იონა

რომელი სისხლის?

რაფაელი

მდინარეში ჩაღვრილი სისხლის, საათის ნახევარზე.

იონა

ეს წყევლა დიდი ხნის წინ დაატყდა თავს ქალაქს.

რაფაელი

თორმეტს ნახევარით გადასცდაო, ასე თქვი, ხომ?

იონა

თხუთმეტი წუთიც მიილეოდა ჩვენს საუბარში.

ისმის საათის ზარის ყრუ გუგუნი

ცოტახანს ორივე გაჩუმდებიან და ხმას აყურადებენ.

იონა (ჩირჩულით)

მეოთხედი საათის ნიშანია რაფაელ.

 

რაფაელი

დრო მოვიდა რომ ჩვენი სიტყვებისთვის ვაგოთ პასუხი, რომ აივსოს მდინარეები თავმოჭრილი ბავშვების სისხლით, რომელნიც კვერთხით სცემეს კარიბჭესთან, რომელნიც დააბრმავეს.

სიჩუმის ჩამოვარდნის შემდეგ იონა ჩუმად მიდის იერემესთან, ხელს მოკიდებს და წამოაყენებს.

 

იონა

(ალერსიანად)

წამოდი, ძილის დროა…

რაფაელი სარკეს დასწვდება.

იონა და იერემე შეჩერდებიან, იონას ეტყობა-არ მოსწონს რაფაელმა სარკე რომ აიღო და მორღვეული ელის მის წამოსვლას, ხელში იერემეს პატარა ხელი აქვს, ხოლო ბიჭის მეორე ხელიდან დამწუხრებული, თეთრი ვარდია ჩამოშვებული.

რაფაელი

ღმერთო ! სარკეში ჩემი მკრთალი ანარეკლის ნაცვლად და ტირილისგან დაწითლებული თვალების მაგივრად პირქუშ ანგელოზს ვხედავ, ბავშვის სახით. მოიცა! ჩურჩულებს ეს უცნაური, შავგვრემანი ანგელოზი, ვარდივით წითელი ლოყები და თითქოს თრთვილისგან მოყინული კანი რომ აქვს. რას მეუბნები? გარდაიცვალა ვარდიო, ჩურჩულებს თითქოს შემოდგომის წითელ ფოთლებში ჩუმად, მთვარისფრად ახმაურებული.

ეს ანგელოზია, კარავაჯოს ტილოდან სარკეში გადმოსული. იმ ნახატზე მორცხვ ბავშვს თავი აქვს დახრილი და შიშველი მხრებიდან ძალიან ნაზად გამოზრდია მუქი ფრთები.

რაფაელი სმენას დაძაბავს

რაფაელი

არ ვცდებოდი, ლაპარაკობს, მოიცა…

რაფაელი აკვირდება სარკიდან ფიფქივით თეთრი ანგელოზის ჩურჩულს. თავს უქნევს და ცდილობს რთულად გასარჩევი სიტყვებიდან რაღაც მაინც გამოარკვიოს, შუბლშეჭმუხნული უსმენს. ბოლოს სახეს ზემოთ ასწევს, ერთხანს შიშისაგან გაშეშდება, შემდეგ იონას შეხედავს და ეტყვის.

რაფაელი

მითხრა, რომ იუდას დაუძინებელი მტერია, მან-იუდამ ერთხელ იხილა ის, როდესაც ნაცრისფერ კლდეზე შემოაღამდა, იქვე გადაწყვიტა დაძინება. მთვარემ ვარსკვლავებით მოჭედა თურმე ღრუბელთა თაღები, ჯადოსნური და შავბნელი ღამე დადგა, სადაც მას-იუდას თაღებქვეშ ესახებოდნენ არაამქვეყნიური ანგელოზები, ბავშვებს ჰგავდნენ და ეკიდებოდნენ ვარსკვლავთა ნისლით შებურვილ ღრუბლებზე, შეშლილებივით იქცეოდნენ და ღრიალებდნენ, მაღლა კი, უზარმაზარ ღამეში გამოკვეთილი იყო თეთრი ღრუბლისა და ვარდისფერი ყვავილების თვალუწვდენელი მარმარილოს კიბე, რომლიდანაც ვარდებოდნენ ისინი,  უბზინავდათ ოქროს ძვირფასი ფრთები და მთვარის ნელ შუქზე სანთელივით ნაზი ბავშვური კანი. მათ შორის ყოფილა სარკის აჩრდილიც, რაღაც ბრძანებით, რომელიც მის არსებობას განაპირობებდა ბრძოლა გადაეწყვიტა იუდასთვის, დაუმახსოვრებია მისი სახე და ღრმად ამოუტვიფრავს ქნარზე სახელი-„იუდა“.

იონა (მზაკვრულად ეკითხება)

გვისმენს?

რაფაელი (შიშით)

არა, არა… არაფერი ესმის…

რაფაელი ხელს მოკიდებს სოფონიას და გადიან. იუდა მარტო რჩება.

.სცენა II

(იუდას მონოლოგი-რასაც სანთელი ფიქრობს.)

იუდა მიხვდება რომ მარტო დარჩა, დინჯად, აუჩქარებლად გადადგავს რამდენიმე ნაბიჯს, ღრმად, ოხვრით ამოისუნთქავს, შემდეგ მეოცნებე, მაგრამ გატანჯულ თვალებს ჭერს მიაპყრობს.

იუდა

მაღალი ვარსკვლავების გვირგვინებო, მალე დაიფრქვევით და მომწამლავთ, თავბრუდამხვევ წყევლას დაატეხთ თავს ქრისტეს სისხლით გაჟღენთილ მიწას, ვგრძნობ, რომ ის უკვე თეთრ მთვარესთან უნდა იყოს.

მეშინია…

მკაცრი ანგელოზის სახე აძრწუნებს ჩემს სულსა და სხეულს.

ამ ანგელოზს ჩემთან ბრძოლა გახდომია არსებობის მიზეზად, და ამის გამო არც უნდა არსებობდეს.

სამი წლისაა თვითონ.

ბავშვის ღრმა, სველი, შავი და კუთხეებდახრილი თვალები აქვს.

მაშინებს ეს ანგელოზი, რადგან მებრძოლია ის ჩემთან, პირველად თეთრი მარმარილოს ვრცელ საფეხურებს რომ დასტრიალებდნენ თავს მაშინ ვიხილე.

მე ვარ იუდა, რადგან თითებით ვძერწავ სინათლის ლურჯ ფრინველებს და ვარ იობი-ქარიშხალსა და წვიმის მტკივნეულ სუსხში მოხეტიალე, უდაბნოში თეთრ რკალად ანთებული, მძიმე მთვარის ქვეშ ზმანებათა მეოცნებე, ვისაც მუდამ ანგელოზებივით დაჰყვებოდნენ გარდაცვლილი ტყუპი შვილების-ქერა გოგოს და ქერა ბიჭის ნაზი სულები,- პატარა, მკვრივ და ჩაჟამებულ, მუხის კუბოებში რომ იწვნენ თურმე და ნაზი თვალები მიეხუჭათ ფერმკრთალი მთვარისთვის, უგრძნობად მიწოლილიყვნენ გაფითრებულნი, როგორც ფერდაკარგული უკუნითი თეთრით მიბინდული ვარდები.

 ჰადესში ხომ არ კვდებიან სულები?! მომბეზრდა სიცოცხლე, მომძულდა საუკუნო ცხოვრება, რადგან მახსოვს მშვენიერი ბავშვობა-გაშლილი კულულები მხრებზე, როცა მეც ანგელოზი ვიყავ და შემეძლო მოცარტის ბროლის სასახლეების თავზე დიდი ფრთებით მეფრინა. ახლა რა დამრჩა? მხოლოდ მოგონება წარსულის, რომელიც ქათქათა მთვარესავით ყინავს ჩემს სულში უკურნებელ ღამეს. ჰადესში დავიბადე და გავუკვდავდი, იქ მთავაზობდნენ ვერცხლის ფიალით დამელია ლეთედან წყალი, რათა თავიდან ამეცილებინა ტანჯვა, რომელსაც მუდმივ წყვდიადში ჩემი ნაზი ბედნიერების გახსენება და სიახლოვე მომაყენებდა, რომელსაც ვერაფრით, ვეღარასდროს დავიბრუნებდი, ვიცხოვრებდი საუკუნოდ, ღმერთივით-ტანჯული ღმერთივით, მაგრამ ვეღარ ვიხილავდი მათ, ვინც სიცოცხლეს მერჩივნა, მხოლოდ სინათლის ჩამოუშლელი სვეტივით იელვარებდა წარსული, ზუსტად ისე, როგორც ჩრდილი-ერთადერთი, რაც უჭკნობი, თეთრი ვარდისგან დარჩება მას შემდეგ, რაც მან თვალები მიხუჭა, დაიფრქვა ვარსკვლავნი მრისხანებით, შეიძრა მიწა და სისხლად იქცა ნაკადულები და მდინარეები. სვანო სისხლიო-ასე იძახდა წყალი, რომელსაც მოსძულდა ყოველი ადამიანი, უმანკო ბავშვების ჩათვლით, რომელთაც სწყურიათ და ტანჯვისაგან დასიცხულნი, გაფითრებულნი ტირიან, ეშინიათ, ძალიან ეშინიათ…

სანთელი ანათებს ანგელოზის სახეს. ბევრი რამ ვიცი, ამიტომ ვიპოვე ჩემი სიკეთით ის,-პატარა, მკაცრი ანგელოზი-სანთლით ვიპოვე.-ბავშვს ჰგავს. დნება სხეული და სული ჩემი და ნათდება სახე ანგელოზისა, რომელიც არაამქვეყნიურია, ნაზად, გრძნობით ვეფერები თეთრ, მძიმე ფრთებზე.ჰადესი, სადაც დავიწყების მდინარე ჩამოდის და სიძულვილის ტალღების ხმაურით იფარება, დაკარგული ბავშვობაა.

ჰამლეტის მამის აჩრდილს სწვევია იგი და მას მრისხანედ, არაადამიანურად გაუცინია, რომ ის რაც შენ მიეცი შვილსო, მისთვის ყველაფერიაო,-უთქვამს, ყველაფერს გაიღებსო და შეურაწგყოფსო თუ შეეხებიო. თუ დაფლეთო მის სხეულს-თავისქალას და ძვლებს თუ შეეხებიო, სისხლს თუ გაუმწარებ და დაუქცევო.

„მესაფლავე, შენ ამბობ რომ ქვეყანაზე ვინც კი კვდება,

იმ წუთშივე მისი ჩრდილი ყველა ჩვენგანს ავიწყდება?“

გაფითრდნენ იობის შვილთა ნაზი ტუჩები, ფერი დაეკარგათ სახეებს, რგოლებად მთვარისკენ სწრაფვა გამოეხატათ უსიცოცხლო თვალებს, ცრემლით დაალბობს მამა პატარა ქალიშვილის თეთრ, გახამებულ კაბას. ჰამლეტი იტყვის:

„ოჰ შეშფოთდეს სამარეში ჩემი ძვლები,

არ ათბობდეს ჩემს სამარეს გაზაფხულის მზის სხივები;

გავქრე ისე როგორც ნისლი, როგორც ღამის მოჩვენება,

არ მეღირსოს კვალარეულს სიმშვიდე და მოსვენება.“

ტირილით ამოუღამდება, გაუწითლდება თვალები მამას, მოელანდება შვილების ნაზი ხელები, დაავიწყდება კიდეც და მიძინებულს სახეზე მოეფერებიან ბავშვების სულები, ცოდვილი სულები, სულები-ბნელეთიდან მოსულნი, საიქიოდან რომ მოაქვთ დაჩრდილული, მკაცრი ვარდები, მოეფერებიან მამას ცოდვის პირმშონი, ის კი ვერ განასხვავებს გარდაცვლილი შვილებისაგან, სახე ცრემლებით დაუსველდება, გულამოსკვნით აქვითინდება და გულში ჩაიკრავს დემონებს.

„საფლავთაგან მტვერს და ბალახს დღეს არავინ არ აცილებს,

და მოვლასთან ერთად ფერი წართმევიათ ვარდ-ყვავილებს.“

ბავშვებს სწყურიათ, წყალი კი სისხლად მოედინება-მძიმე, ბინძურ სისხლად, ქვებს შავად ღებავს, დედის ძუძუსაა მიკრული, ახლა ვხედავ, წამებაში რომ დალია სული ვიცი, რაფაელმა თქვა, ყველამ გაიგო ცისქვეშეთში, ყოველმა ძალამ, გლოვობენ თვით ვარსკვლავნი და გაფითრებული მთვარე შროშანის გულს დამსგავსებია, მაგრამ ვფიცავ, ვფიცავ რომ ვხედავ-ჩვილია ჯერ კიდევ, შეუძლებელია ცრუ იყოს ჩემი ხილვა-ის ცოცხალია და რძეს ჭამს, სიცხისაგანაა გაწამებული, იტანჯება დედამისი, ჰგონია რომ უკვდება შვილი, მაგრამ ცდება…

მოტკბო რძის სუნი ასდის,

ხელებს ნესტიან სათლში,

მე ვარ ლამაზი ბავშვი,

და ყვავილები ვაშლის.

გაშლის ოქროსფერ კულულს,

და თეთრი მატყლი კრავის,

მე ვერ მოვითმენ ტკივილს,

და სული ჩრდილი არის.

მიმზერს მარილის სახე,

ავრორას მკაცრი ძილი,

ის სისხლი ჩაისახა,

როგორც უჩრდილო ჩვილი.

იუდა გადის

სცენა III

(ესთერის მონოლოგი-ქრისტე)

ესთერი გამოდის, ხის უბრალო სკამზე ჯდება, ერთხანს შორს, სივრცეს გასცქერის, შემდეგ თითქოს რაღაც საშინელი გაახსენდაო,- შეძრწუნდება, თავს დახრის, ერთხანს სიჩუმეს უსმენს,მერე კი მონუსხული იწყებს საუბარს.

ესთერი

ანგელოზები დაეცნენ, მიწისძვრამ მრისხანებით დაანგრია ტაძარი. ვარსკვლავები აბრიალდნენ, როგორც ცეცხლის ბორბლები, გალურჯდნენ და შეიძრნენ, ჯვარცმა დასრულდა და დადგა დრო სასჯელისა, როცა უკვდავი ძალები იძიებდნენ შურს ქრისტეს სისხლისთვის. ლურჯი, შუქოსანი ვარსკვლავები ელვარებდნენ თაღოვან ცაზე, ყოველი ცოდვილი გრძნობდა თავის საშინელ ტკივილს, ხოლო ტაძრის თეთრ ნანგრევებში გამანადგურებელი ძალით დაქროდა ქარიშხალი.

რას ელოდნენ ისინი-ურწმუნოები და მტანჯველები? ადამიანი ხომ ყოველთვის მზადაა უკვდავის წინ მოიყაროს მუხლი. რატომ არ ჩამოდის ჯვარიდანო?-ასე ამბობდნენ და ლურსმნებს აჭედებდნენ ხელისგულებზე. თუ მართლა ღმერთია,-ანგელოზის გამჭირვალე ფრთები მოისხასო, -ასე ფიქრობდნენ ინკვიზიტორებიც, თუმცა ჯერ არცერთ ჯადოქარს დაუძლევია სულით-ცეცხლი. თიხის სახლში იშვიათად შევა ვარსკვლავი, მასალა თეთრი უნდა იყოს-სვეტები თლილი და ბნელისმომცველი, ჭერი-მაღალი და რაფაელის მოხატული, მოჯადოებული და ფარული, კარდახშული. მოკვდავები ვერასდროს შეიცნობენ თიხის სახლში გაჩენილი ვარსკვლავის ფასს.

სინათლით დაფენილი ქუთუთოები, -როგორც ალექსანდრეს ოქროს მინდვრებიო,-ამბობდა ის, ვინც სოფონიას უმჭკნარი თეთრი ვარდი აჩუქა.

მე დავბრმავდიო, -ასე თქვა,თუმცა კი ლეთედან წყალი არ დამილევიაო, ჩემი სული ახლა მგლოვიარე და მწუხარეაო. როგორ ავივსო თვალები სინათლითო, -ამბობდა. შემდეგ ანაზე თქვა,-შვილები არასდროს ეყოლება და თვალებზე სამუდამო წყვდიადი გადაეფარებაო.

შემოდის რაფაელი სოფონიასა და იერემესთან ერთად. ბავშვები ძირს სხდებიან და წინასწარმეტყველებივით იყურებიან ცისკენ.

ესთერი გადის, შემოდის რაფაელი

სცენა IV

(რაფაელის წინასწარმეტყველება)

რაფაელი

სინათლით სავსე თვალებში წყვდიადი ჩამიდგა, დავბრმავდი, ვერაფერს ვხედავ, მხოლოდ სისხლიანი გული გრძნობს ფანტაზიას. დავბრმავდი ცოდვებისთვის, ვარსკვლავებმა დამაბრმავეს, და არ არსებობს მონანიება ბედნიერების მომტანი! სასჯელია დაუმსახურებელი ბედნიერების გაქრობა, წაგლეჯვა იმის -რაც არ უბოძებიათ, რაც თავად გაქვს! როცა თვალები სინათლით მქონდა სავსე აუტოდაფეს ცეცხლი მიწვავდა სულს, ახლა კი ნამდვილ სასჯელს ვიღებ, რადგან მეშინია, როცა ვიქმ, ხოლო შიში და ძრწოლა არ მიპყრობს ცოდვის ჩადენამდე, რადგან ვეღარ ვცნობ ჩემს სულს, უდიდესი ბოროტების ატანა რომ შეეძლო.

დარბაზი ვრცელი იყო,ოქროთი მოოჭვილი, წრიული ჭერით,-დანახატები თითქოს მთვარის რუქისგან, შავბნელ მდინარეში ჩადენილი შთანთქმითა და სიჩუმით. ბრინჯაოს ვრცელ იატაკზე პატარა ანგელოზი იჯდა-ლოყაზე შეუმშრალი ცხელი ცრემლი ეკიდა, როგორც დიდი მარგალიტი, ბასრი, პატარა ხმლის წვერი შიშველ გულზე მიებჯინა, სახე კი ზევით-ბრინჯაოს წრიული და მოცულობითი ჭერისთვის მიეპყრო, რომელშიც აჩრდილებივით ისახებოდნენ  მთვარისაგან გამოძერწილი დათვები.

    ახლა კი ვამბობ, ჯვარი მიწის ზემოთაა, კუბო-ქვემოთ. ჯვარზე მთვარე და მზე ერთმანეთს ცვლიან, მაგრამ მზე მეტია და სასტიკი, კუბოში სინათლე ვერ აღწევს,ვერ აღწევს წყალიც, რადგან დამრეცია მისი ვერცხლის კიდეები, წყალი რომ ვერ აღწევს,   მიტომ არაა თევზი, თევზი რომ იყოს გაიკვეთებოდა და გამოჩნდებოდა წითელი ხორცი, როგორც ხორცი-ადამიანის, გაკვეთდი და მარგალიტის იპოვიდი.

მეღვინეობა… გამქრალი ანგელოზი, რომელიც ბავშვი მეგონა…

  უძვირფასესი საუნჯეა სინათლე და ვარსკვლავთა ჩურჩული,  განძის მფლობელი ადვილად წავა სიკვდილზე სიზმრიანი მარმარილოს ქანდაკებისთვის, რომელშიც ჩაწნულია ჩრდილი იდუმალებისა. მეღვინეობა… თუმცა რად     ამოვიჩემე? მაინც ვიტყვი, იქცეს მეთქი მტევნები ღვინოდ, აკურთხოს დიონისემ ქრისტეს სისხლით, ნახონ ბავშვებმა სიზმრები, მაგრამ გაბზარული თავისქალა?!

   ჩურჩულით მიამბეს ეს ამბავი გადაბინდულ დაჩრდილულმა არაამქვეყნიურმა ვარსკვავებმა, ყოველ ზღაპართა მომქსოვმა და მრისხანე ძალთა მშვენიერების, თითებით გამოუძერწავთ ალმასით მთვარე და უკვდავების ნაზი ვარდები გადაუშლიათ სასახლის აჩრდილის ბაღში.

  სიყრმის ხატები ქნარისა,-ბავშვ-ანგელოზთა მფარველი, რომელიც გაქრა უკვალოდ, როგორც ლეონარდოს ვარსკვლავგამჭირვალეფრთიანი ნატურა, სისხლადუქცევ წყაროსგან შეუქცევია თავი მარმარილოს სასახლისკენ, იგი გადაადგილდება ტილოს მეწამურ ხილვადაფენილ კლდოვან სიღრმეში და ჯვარზე გაკრული ქრისტეს გულში სიჩუმის ხელოვანებით ისმენს არაამქვეყნიურ ვარსკვლავთა გალობას. ვერ ვუძლებს ტკივილს, თუმცა გული ჩემი სავსეა სიწმინდით დახატულ ქნართა. სუჩუმეში გადმოფენილი ნათელი. (მახსოვს ისე, როგორც ზღაპარი)მ და ახსებდევიდა ქრისტეს დაძონძილფრთიანი ნაზი ანგელოზი თეთრი თმით, ისააკმა რომ გამოძერწა მიწურ თიხისგან, და ახსენდება ქრისტეს მარიამის მოსიყვარულე ხელები, ჩვილი რომ იყო იმ ხელებით ეჭირა, ეფერებოდა და გამშრალი ტუჩებით კოცნიდა თვალებზე, ახლა კი… -ტკივილს ვერ უძლებდა.  არ დაავიწყდა არც დახატული ქნარი ანგელოზთჩრდილით დაფენილი, არც-ისააკის მტვრიანი ანგელოზი, არც-ტკბილ ხელები მოსიყვარულე დედისა, არც იფუმალი გრძნობის გულჩი აჟღერებული ვარსკვავთა სიმღერა, გულის ნატანჯსა და ბნელ სიჩუმეში ჩაწნული.

რძის ჭამა

იგი სუსტია სხეულით, მაგრამ ბოროტებას დაამარცხებს, რადგან მორჩილებენ მრისხანე ძალნი ბუნებისა მის ნაზ ძლიერებას. პირი უტკბება მარგალიტივით ძვირფასი რძით, არ უნდა დაუშრეს დედას ძუძუ, არ უნდა მოსწყვიტონ ბავშვურ ხილვებსა და ტკბობას, ასეთ ნამდვილს, იდუმალს და წმინდას, არ უნდა მოშორდეს… ტანში ეღვრება სითბო, ნამტირალევი თვალევი განაზებია, და შუბლზე თეთრი ტაძრის მოკაშკაშე სინათლე გადაჰფენია. ტაძარში ანგელოზია ჩაკეტილი, ლოდები დიდი და კუბურია, მოხატული ბაბილონურად, აბრწყინებული მარმარილოსფერად ირეკლავს ანგელოზის სხეულს, რომელიც გამოუხატავს დიდ ლოდთა შეკრულ სიმძიმეში, ბნელი მზესავით ანათებენ სხივოსანი თვალები, უკვდავ თეთრ ვარდთა ხატება იშლება გულში და სტკივა, სტკივა, მაგრამ ახარებს… კახეთის ბნელი ცა ვარსკვლავით იქსოვება, მაღალი კლდიდან ანგელოზნი უგალობენ ჩვილ სიზმრებს, და თაყვანს სცემენ, ცდილობენ გამოიცნონ, როგორც სიზმრები ქრისტესი, ხალხი სცნობს მონარქს, მაგრამ ხალხს ავიწყდება საბჭო, არ უნდა მოსწყვიტონ დედის ძუძუს, არ უნდა დაუშრეს დედას რძე, მაგრამ…

  მაგრამ ტკივილებით ეღრიცება სახე ქალს და ძუძუდან გამოჟონილი სისხლის გემო უმძაღებს ბავშვს პირს…

  გულში იდუმალი ძალით გალობს ფერმოცლილი ვარსკვლავი…

რაფაელი

უძველესი ხანა, ეგვიპტეში ჯერ კიდევ ანგელოზები ბატონობდნენ დემონების ნაცვლად. ვარსკვლავები ჩურჩულებდნენ, როგორც წინასწარმეტყველ მოსესთან. ამ მნათობთა თეთრი შუქისგან მოვლინდებოდა ანგელოზების ნაზი, სხივოსანი თმა. იეროგლიფთა ბნელი ეგვიპტური იმარჯვებდა ბოროტებაზე-ანგელოზებში იყო ბოროტიც და კეთილიც, მაგრამ ბოროტი-კეთილი იყო, მზერა -დანისლული, მაგიური, არაამქვეყნიური, მისნური, როგორც საჭრელი დანა, სევდიანი, ნაზი ქალწული რომ გამოჰყავს ქვისგან.

 ბრინჯაოს სიბნელისგან აკივლებულ აკლდამებში მოოქროვილი სვეტებია ეგვიპტური იეროგლიფების. იქაა სიკვდილის ღმერთი, როგორც კერპი, მთვარის თეთრ შუქზე აელვარებული შავი ტურა. ამ სურათებისთვის ათასობით ბავშვი შეუწირავთ მსხვერპლად, თუმც სისხლის ნესტი არ მიკარებია ნახატებს, ცეცხლი ბრიალებდა ოქროს მაღალ თასებში და ჩვილის ოთხი წლის და კიოდა გულისგამგმინავად. ნაზი, ცისფერთვალება ბავშვის ღრიალს ცეცხლისგან წითლად აალებული ტაძრის სარკეები ირეკლავდა და შთანთქავდა. ანგელოზები გაქრნენ… სადაა მთავარი საიდუმლო? ვიმსახურებ, რომ ის მიჩვენოთ…

ყოველი ბავშვი ანგელოზი იყო ეგვიპტეში და ამ შავბნელ, მაგიურ და სასტიკ ქვეყანაში მხოლოდ ანგელოზები ცხოვრობდნენ ერთ დროს.

 ეგვიპტეში დრო დუმილი იყო, გაყინული, გაჩერებული, ხოლო სიბნელე-შეუცნობი, ერთიანად გაექრო ცისკრის მშვენიერ ვარსკვლავს.

  და ჩემი თეთრი, მარადიული გველი მიამბობს იმ დროის საიდუმლოს, მე ვერ მოვისმენ სიტყვებს ანგელოზთა, თუმცა ისინი მელაპარაკებიან და:

  თეთრ საბურველში გახვეული ლამაზი ბავშვი, ცისფერი, სევდიანი თვალები მისი, თმა ოქროსფერი-წყალზე ნაქარგი, ქათქათა ფრთები, როგორც თოვლი, როგორც იუდას ბავშვობის ხილვა, კაშკაშა, თეთრი ანგელოზისა მის სასთუმალთან, პატარა ბალიშზე მირონივით დაღვრილი ცრემლი, ჩაქცეული მკერდი და სისხლიანი მძიმე, საშინელი სუნთქვა, ოხვრა, ვაება, ტკივილი, და ვიღაც მაინც, მშობლიურ, ტკბილ ხმაზე მღერის ხალხში გავრცელებულ „იავნანას“, ისე ტკბილად და ნაზად, თითქოს თავადაც ანგელოზი, ან ბავშვი იყოს, როგორც იუდა.

იცვალა სახე ეგვიპტისა, სისხლით შეიღება მტვრიანი, მძიმე ქვები, ნაბეჭდი იეროგლიფებით, გამოყვანილი გველის სახეებით, აარიდებს თავს ყოველი, ვინც მიენდობა ვარსკვლავს და ვარსკვლავების მშვენიერი სასახლის ქვეშიდან, სადაც წყვდიადით მოსილი, თეთრი ქვების დიდი აკლდამებია, შავ გველს გამოიყვანს, და იმ სიჩუმეში, საკუთარ შავბნელ სულში რომ აღმოუჩენია, დაინახავს ჯვარცმულ პრინცესას. შემზარავია გველი და განერიდება სიბრძნეს ჩვენსას ყოველი სულდგმული, რადგან ვიხილეთ ეგვიპტის გარდაქმნა და ბავშვების სისხლით გაჟღენთილი ქვები.

გახსოვდეს სინათლის უსასრულობა!

 მშვენიერი, როგორც ქრისტე, ვარდისფერი ვარდივით ობოლი და ფერმკრთალი, როგორც ჩემი სული, საკუთარ ლანდ მთვარის ხომალდივით დასცქერის ნარცისი… იდუმალი სიჩუმე იზიდავდა ყველაფერზე მეტად…

სიკვდილის საუფლო აუტანელ სიჩუმეშია, იქ სიბნელე და სიცარიელე სრულია, მაგრამ ერთადერთი, საიდუმლოებით მოცული და წმინდა, უცნაური ნათებაც სწორედ სიკვდილის ამ ჩუმ გაუსაძლისობაში ჩნდება. მხოლოდ სიკვდილში აღწევს გამოუცვნობი ნათება ვარსკვლავთა. ვინ არის ჰამლეტი? -უფლისწული, რომლის ბედისწერასაც სიკვდილის შორეული ვარსკვლავები განაგებენ და თავად ერიდება ყოველ ცოდვას, რომელიც მნათობებთან დააშორებდა.

ჰამლეტი ჰამლეტის არაცნოებიერი მდგომარეობის გაცნობიერებული მდგომარეობაა. ობოლი, ტყუპი დები ტყეში იკარგებიან. იქ სიცივეა, ციდან სიბნელესავით მოდის თოვლი. ბავშვები კანკალებენ და იყინებიან. სახლიდან მამას გამოექცნენ, რომელსაც მათი ტყეში დატოვება მეორე ღამისთვის ჰქონდა განზრახული. შორს, სახლში თბილა და საწოლებზე ქათქათა ლოგინებია გაშლილი.

ბავშვებს ტყიდან გასვლა არ სურთ. მომავალი გაურკვეველია. ნებით ხვდებიან „ზუსტად“ იმ მდგომარეობაში, რომელშიც ღამით ძილის შემთხვევაში აღმოჩნდებოდნენ, ანუ-ტყეში დაიკარგებოდნენ.

მამა მამის აჩრდილია, როცა ბავშვებს სძინავთ და წვიმა კუბოების ბალიშებს ასველებს, და მამა ბიძაა-საკუთარი ნებით რომ ტოვებენ ტყუპები სახლს და ტყეში მიდიან მთვარეს და ვარსკვლავებს დანდობილები.

ტყუპებიდან ორივე ერთადაა ჰამლეტი, ერთი დისთვის მეორე და დაა, და-არა თვითონ, თვითონ რომ არაა და-არ ენდობა, მაგრამ უნდა მიენდოს, თუ დას უნდა სიცოცხლე, როგორც მის ტყუპისცალს, მაგრამ იქნებ სულ სხვა რამ სწადდეს?

არაამქვეყნიური შეგრძნებები სრულიად ეუფლებიან ადამიანურს, ამიტომ მითები უკვდავია და მნათობთა ცივი მიზნებისთვის სისხლით ვაგებთ პასუხს, სიკვდილამდე ბავშვები ვართ, რომელნიც ანგელოზებს გვანან, სიკვდილის შემდეგ-„სახე ჩვენი იქნება, ვითარცა სახე ანგელოზისა“

ადამიანი ქრისტეს გზას  პატარა საიდუმლოს წყალობით მიჰყვება, რომელსაც საკუთარ თავსაც არ უმხელს. ერთი წვეთი ვარდის ზეთის მისაღებად კი ათასობით ეგვიპტური, სარკისშორიდან სპარსული მზით მოოქროვილი ვარდია საჭირო-ჰერმესის სულში გაზრდილი.

მე ვარ ისმაილი და არა იაკობი, სისხლი-ეგვიპტურია, მარმარილო-მაგიური, ნაკვთებში ბოროტების დანის კვალია და სიკეთის მარგალიტივით გამარჯვება, ნაზია სახე, თითქოს თავად მთვარის შუქიც ერიდება ხელის შეხებასო, ჩრდილიც არიდებს თავს და მწუხარება დაღლილი, პატარა ქალწულისა ბავშვური ტკივილით კვლავ ქრისტეს იხსენებს.

ქალწული მაგიური მარმარილოა, მაგიური მარმარილო მარადიული და ნაზია, გვიამბობს საიდუმლოს, როცა ეგვიპტეში ჯერ კიდევ ანგელოზები ბატონობდნენ დემონების ნაცვლად, ქვიშიდან ნაზად იზრდებოდნენ არაამქვეყნიურნი ოცნება ვარდების და გაცრეცილი ვარსკვლავები საიდუმლოს ასხივებდნენ ღამის წყვდიადში.

კვლავ ზარები რეკავენ, გუგუნი დიდხანს გრძელდება, სოფონია იერემეს კალთაში დებს თავს და იძინებს.

სცენა V

 (მთვარის ირემი)

შემოდიან ანა და ესთერი, სოფონიას გვერდით ჯდებიან, ანა სოფონიას თმაზე ეფერება.

რაფაელი

ჩაივლის აკლდამასთან ცისფერი ნილოსი-ხატია ჩემი სულისა, მაღალი არის არსი ღვთაების, იდუმალი, მაგრამ ბავშვური. მხოლოდ სულია საწყისი სიცოცხლის, და წყლის პირას, ქვების უფსკრულთან შეამჩნევ თექვსმეტ ბავშვს, ეგვიპტედ ქცევის ლეგენდებს რომ შეესწრნენ.

დაეძინათ?

ესთერი თავს დაუქნევს.

რაფაელი

სოფონიას არ ძინავს, ამბობს რომ იძინებს, მაგრამ არ ხუჭავს თვალებს, იერემეს მართლაც ჩასძინებია.

ჩუმ უდაბნოში შუქის ცისფერი ტაძარი დგას, ჩემი სულისგან გამოძერწილი, ანგელოზთა გამოყვანილი სახეებით და ბნელი დარბაზებით, ტაძარი არის, როცა არის ნება ჩემი კანონისა კანონის წინაშე, ტაძარი ქრება, თუ კანონის წინაშე იშლება ნების სიმტკიცე, ამ შემთხვევაში ნება გალესილი დანაა ჩემს ყელზე მობჯენილი.

ჩუმ უდაბნოში შუქის ცისფერი ტაძარი დგას…

და უკუნია ღამე ტაძრის გარეშე, უდაბნო თეთრი ფიფქების სიზმარს ემსგავსება.

ბნელა, მაგრამ თოვლი ანათებს მკრთალად, სიჩუმეა და ოდნავ მოისმის მომაჯადოებელი ფლეიტის წმინდა გალობა, თითქოს ვარსკვლავი აინთოო ცაზე.

  გაყინული მაგიის ხიდს დახვევია ათასობით ფერია და მათი ნაზი ფრთების ჩუმი შრიალი იდუმალებით დანამავს უდაბნოში დაკარგულის ამომშრალ გულს.

რაფაელი დანას ამოიღებს ჯიბიდან, ზემოთ ასწევს და სინათლეზე უყურებს ბზინვას. შემოდის იონა, რომელსაც ასევე დანა აქვს ერთ ხელში, ხოლო მეორეში-სარკე, სარკეს ესთერს მიაწვდის, დაინახავს, რომ ანაც იძინებს ბავშვებთან ერთად.

იონა

განისვენეთ მშვიდად ფერდაკარგულო, ჩრდილწართმეულო ყვავილებო, თქვენი სიზმრები საუკუნოა, ძილი-ჩუმი. დევნილი ანგელოზების დიონისური სიზმრები აქვთ ანას და იუდას.

 რაფაელი

მე ის მინახავს-დევნილი ანგელოზი

იონა

სად? როდის ნახე?

რაფაელი

შუაღამისას…

იმ სისხლიანი, კოშმარული ღამის წყვდიადში…

-აანთე სანთლები… (უჩურჩულებს რაფაელი მძინარე ბავშვებს)

აანე სანთლები… ჯვარი მაღალია მთვარის შუქში, ჯვარი თეთრ ხის ანგელოზს ჰგავს, ქრისტეს სახეც მოუცავს მთვარეს. ჯვარი სანთელია თითქოს-მთვარის შუქისგან ჩამოსხმული. -აანთე სანთლები,-ამბობს მოხუცი, ბავშვს თეთრ პერანგზე ქერა კულულები ჩამოშლია ღვარად, რამდენიმე ნაბიჯს გადადგავს ფეხშიშველა, იატაკზე დადგმულ შანდლებს მიუახლოვდება და ოქროს მბზინავი რკალები შებოჭავენ მის ხელებს. -აანთე სანთლები, მან შექმა, განისვენა ქრისტემ…

იქნებ არც მწყუროდეს სისხლი შენი, არ მინდოდეს მოკვდე ასე, უმწეო ბავშვივით თეთრ ლოგინში, მთვარის ხატებაში ჩასვენებული, მთვარის სასახლეში ჩასვენებული…. მთვარის ქალწული გამოგყავდეს შენი სულისგან…

მარგალიტის აკვანში გიმღეროდე იავნანურს სიკვდილის წინ სიცხით გატანჯულს…

თბილი ცრემლები არ მწყუროდეს იქნება შენი, არ მსურდეს შეიშალოს რომ დედაშენი…

არ მსურდეს აგტკივდეს ხელისგულები…

სისხლმა აგივსოს თვალები…

ფრინველებმა დაგიკორტნონ მიცვალებულს ნაცრისფერი თვალები

სინათლეს მოაკლდეს ნაცრისფერი თვალები

არ მსურს გიცქერდე…

-აანთე სანთლები.

კუთხეში ჯამი დგას-მარილიანი წყლით სავსე.

მლაშე სუნი დაჰკრავს ოთახის იმ კუთხეს.

მოხუცი დამჭკნარი ხელებით ეტანება სიბნელეში ჭურჭელს, თითქოს ხმელ ფოთოლს ფშვნიანო…. აწ უკვე სანთლის ნაზ და მიმქრალ, მოლიცლიცე შუქზე გამოაქვს და პირთამდე ავსებს ბროლის ჭიქას.

-სისხლია ხარის, მიეცი ავადმყოფს.

ბავშვი განზე იხედება,-სიკვდილი სწყურია?

ეშინია, ფითრდება იმ სანთელივით, ძალას კარგავს სინათლის რკალი

გარეთ, ცაზე სველი ვარსკვლავებია გაშლილი

-დაუცხრე წყურვილი

-სისხლია ჩემი დის…

ფრთების მოქნევა, მხრებს ძალა დაატანა, სხეულით ზემოთ აიჭრა, ამოიკვნესა, ამოიგმანა, გული გადაებზარა კლდეს, აყვავილდა მდინარისაგან…

ერთად მიდიან ზეცისაკენ: ხის თეთრი ანგელოზი, ქრისტე და ბავშვი…

განისვენა ქრისტემ

ჯვარი ხის თეთრ ანგელოზს ჰგავს…

იყო დრო ეგვიპტეში, როდესაც ჯერ კიდევ ანგელოზები მეფობდნენ დემონების ნაცვლად…

და დრო იგი იყო უძველესი…

და დროში იყო არსი დროისა, ამიტომ ჩამოდიოდნენ დედამიწაზე ისინი, ამიტომ ბატონოდბენ ანგელოზები…

დრო დაიძრა…

კედელი ბნელია, ნათელი არის დემონების ხატები მათზე.

ნათელი გვირგვვინია ბნელისა

და იბადებიან ისინი, ვისთვისაც იქმნება ნათელი ბნელისაგან და თავს სამკაულით დაიმშვენებენ, გაჭრიან სივრცეს, რათა იპოვონ თავისი ბავშვივით ატირებული, პატარა სულები.

ჯვარცმულო დედოფალო, გვირგვინი ვარსკვლავის ოდნავ გამკრთალი შუქი იყო, არ დაგიკარგავს ანგელოზის სხეული ჯვარცმისას, გარდაიცვალე მაინც…

ეგვიპტის ძველ სარკოფაგებში, რომლებიც ქვიშისა და თეთრი ქვის ქვეშაა მოქცეული, შორს დედამიწის გულისგან მთვარისგან ჩამოსხმული აკლდამებია,- უდიდესი, ჩუქურთმიანი სასახლეები. სარკოფაგები დროისაა მხოლოდ და შეუღწევადია, რადგან დრო ფრინველია, თვალს ადევნებ და ღრუბლებში დაიკარგება…

ირიბი სხივებით იქარგება თეთრი სიწმინდე პატარა სკივრის, ქვესკნელიდან ამოდის შუქურა სამკაულის, კუთხეს ქმნის ძველისძველ სარკესთან, რომელიც მეტყველებდა, გიჩვენებდა წარსულ ცხოვრებას, მუდამ მტვერი ფარავდა, აბლაბუდის ფატა ეხვია მშვენიერ პატარძალს-სარკეს, იქიდან მოდიოდა  ქერა გოგონა-თავისქალით ხელში, მგელი იცქირებოდა შემდეგ, ღმერთი ეგვიპტური, ბავშვი მგლისთავიანი, იბზარება სარკე კლვლავ თეტრი სინათლისგან და იმ პატარა სამკაულს უბრუნდება, წმინდა დედოფლის მოჭრილი ხელი რომ არის შენახული და დამალულია უძველესი დროიდან ეგვიპის სიღრმეებში, ამოდის მთვარე და იცავს დანას, ცოდვილ დანას, რომელიც ჭრის ხელს დედოფლისას, დედოფლის ხელით ჭრის სახეს ქვის ქალწულისას, ქვის ქალწული სიზმრებს ხეედავს თეტღ სამკაულში და სარკე ესაუბრება, უყვება მის ჩვილზე, რომელიც არასდროს ყოლია, არ არსებობსო სიკვდილი, ასე გვეუბნება სარკე, საუკუნო მტვერით იფარება, ამაყია, როგორც ოსირისი… დედოფლის სხეულიც აუკუწავთ და დაუმალავთ.

ცისფერი ქსოვილი აბლაბუდას ჰგავდა მშვენიერი დედოფლის ტანზე, სარკე, ზურგიდან აფრთხილებდა ჯალათებს, სარკემ ვერ დააღწია თავი სარკეს, სარკე აფრთხილებდა მხოლოდ, აღარააო ერთგულო საჭირო მსხვერიპლი, ემსახურეო მზეს…

ხმაური ჩადგა და სიჩუმე ჩამოწვა ისეთი თითქოს ბავშვს ცრემლი მოადგა თვალებზეო… დედამ აკოცა, დაიძინა პატარამ და სიზმარში საიდუმლოდ, უჩუმრად მოეფერა დას ლოყაზე.

სიჩუმე…

სიჩუმეს მეტად ჩუმს ხდის ოდნავი სინათლე, ბნელია და აუტანელი სიკვდილი, მაგრამ მხოლოდ იქ იხილავ ამგვარ შუქს-მთვარესშემოცლილს.

მომისმინეო -ითხოვდა სარკე, მსხვერპლი გულია ჯალათისო… მას სისხლი არ სურსო, სისხლი სიძველეს სახეს შეუცვლის და ჩრდილებით დაბინდავს ჩემს ყოვლისმხილველ ზედაპირსო, დრო ცისფერი  ნილოსიაო და თეთრ მაგიას ხელს ნუ უშლი, ცისფერში იდინოს ქვესკნელიდან და ზეციდან-პირამიდისკენ სამხრეთით.

და მაგიური წყალი ეგვიპტის სიცოცხლისა, ნილოსის კალაპოტი სისხლძაღვი ძველი ცივილიზაციის, შეერთება არა წყალში, არამედ ჰაერში-ცისფერთან, ზემოთ, მზისგან მოშორებით და სამკუთხა მარმარილო იეროგლიფებით, ცოდნით დაბეჭდილი, ხელმისაწვდომი.

ანგელოზი კერპია როცა თაყვანს არ სცემენ.

დედოფალმა თავსაფარი მოიხადა, სწორედ ამ დროს იქუხა და მაღალ კლდის სველ გამოქვაბულში თეთრი ხის ანგელოზის ლანდმა იელვა. ლანდმა ინათა ხატზე მეორე ანგელოზისა-ცისფერი თვალებს ნაზი მოწყენა ჰქონდათ, ნახატ ხელებს არაამქვეყნიური ბავშვურობა, თითქოს ტირისო კედელი…

 გამოქვაბულის თავი ჩამოშლილიყო და დედოფალს აწვიმდა, თანაც ძალიან მაღლა იყო, ძალიან შორს, სრულ სიბნელეში და სიცივეში, ანგელოზის ფრესკასთან ერთად.

წვიმა ასველებდა ქვაბულის ნაზ კედლებს, ბავშვურ სიყვარულს რომ აღძრავდნენ ახალგაზრდა დედოფალში, ტიროდნენ ანგელოზიცა და ქალიც. ტიროდა კედელიც…

 -დედა… -ატირდა გოგონა

-თითში ხიჭვი შემერჭო

ისმენდნენ დედოფალი და ფრესკა

ოსირისის დაბინდული თვალები ჩრდილია პირამიდის ოქროში გამონათებული, კარიბჭე სავსეა ცდუნებით, მაგრამ ანგელოზი წმინდაა ცბიერებით და ვერ მიეკარება ცოდვა.

ალბათ ძალიან შორს ძველებური, ცივი აკლდამაა. ტაძრისებური გუმბათი განუსაზღვრელად მაღალია. დარბაზი ფართოა, უცნაურ ფორმის გამდნარი ლითონისგანაა ჩამოსხმული, ოთახის ყოველი ნაწილიდან შორს მოჩანს ქალწულებრივი სილამაზის ოდნავცისფერდაკრული, მტვრიანი და გრძელი სარკმლები. დარბაზის შუაგულში მიცვალებული ქალი წევს, სამუდამოდ დადუმებული, თეთრი კაბა დათრთვილულია რაღაც არაამქვეყნიური ნათების თოვლით, გრძელი, მთლად თეთრი თა იღვრება ცივი ქვის კიდეებიდან და თავის გარშემო ცისფერ, ოდნავ აალებული მსხვილი ყვავილების გვირგვინი ადგას.

სასახლის ბნელ პალატებში მუდამ იგრძნობდა რაღაც მომაჯადოებელი, გრძნეული პოეზია. ალბათ მაშინ მთვარეს რომ აირეკლავს უზარმაზარი აკლდამის ლაპლაპა კედლები, იქ, თეთრად დამტვერილ და ფარდაგავარსკვლავებულ, უძველეს ლოდზე სიწრფელისა და ახალგაზრდობის მშვენიერება მიეცემა ქვასავით გაყინულ გარდაცვლილ დედოფალს. ბავშვურად მოხუჭულ, ოდნავშევარდნისფრებულ ქუთუთოებს ძლივსშესამჩნევი ღიმილი დაღარავს, ვარდის გაუშლელი კვირტივით კვირტივით განაზდებიან ტუჩები და ეს სურათი უმალ გაგრძნობინებს სიზმრისეულ წყვდიადს, რომელსაც დედოფლის აწ უკვე მთლად ბავშვური სახე მოუცავს. ზოგჯერ ტანჯვით დაეღარება სახე, ხანაც ღიმილით გაუნათდება ისევ, მაგრამ რას ხედავს მკვდრეთით აღმდგარი დედოფალი, მუდამ საიდუმლოდ დარჩება თოვლისგან გამოძერწილი პალატების დუმილსა და სიცივეში.

 გახვეულია შავბნელ ოქროში,

ეგვიპტის ნათლის,

და ანგელოზის წმინდა ფრთები ღამემ მოქსოვა,

იგი ჩუმია,

ღმერთია ტურა,

ქალწულისაა თეთრი მუმია,

                                           და უძველესი ეპოქების არქიტექტურა,

განაგებს ძალას უკვდავების ყვავილში ბნელით…

ანგელოზები როგორც დები ეკვრიან ერთურთს,

უძველეს ერის მთვარე ისევ ქალაქს აშენებს,

და სიყმაწვილე, ღვთაებრივი ახალგზრდობა,

ამშვენებს სიბრძნეს, გადარჩენილს წყვდიადისაგან.

სიზმარეული ნათელი შემოდის აკლდამაში, ხეოფსისებური კედლებიდან ანგელოზები ეშვებიან. დროში გამეფებულმა ქალწულმა, რომელსაც მუდამ ეშინოდა სიკვდილის, უკვდავება მოიპოვა. ამოვიდა მთვარე და გაანათა სახე უსასრულოდ ზღაპრადქცეული დროით და ბედისწერით.

თითქოს თეთრი ალით იწვოდა მზეთუნახავი ქვის აკლდამაზე, უძველესი დროის ჩარაზული კარიბჭე გაიხსნა-ხეოფსიდან გამოვიდნენ ანგელოზები.

ჩემო სულის ღმერთო, უუშვენიერესო ოფელია, ვარსკვლავთა ნათელს ნუ ენდობი, რომლებიც განიშნებენ ბედისწერაზე, რომლებიც სულში ტანჯვით გისახავენ მაღალ ხელოვნებას, ენდე ძალას ჩემი სიყვარულისას დედოფალო, -მიწერა ჰამლეტმა ოფელიას.

ანგელოზები დაბრუნდნენ აკლდამაში მზეთუნახავის ახალგაზრდობასთან ერთად, მაგრამ ქალწული, საუკუნეების წინათ მიძინებული, სიკვდილის საზღვართან მდგარი ქალწული ვერ იღვიძებდა, ნაზი ალით იწვოდნენ ცისფერი ყვავილები თეთრ თმასთან, და შემზარავი კივილს იტაცებდნენ უზარმაზარი აკლდამის წყვდიადში გამეფებული კედლები.

იყო ქალაქი ჩვენი მტრების, იქ კი ტაძარი, რომელშიც უკვე მრავალი წელი გავიდა არავინ შესულა. მტვრით დაიფარა უცნაური, ოქროსფერი ფრესკები და შეღებილი იატაკი. ლითონისაგან ჩამოსხმულ ქალღმერთთა ქანდაკებებმა თვალი გაუსწორედ უსასრულო დროსა და სივრცეს, რომელშიც თანდათანობით მთლად დაიბზარებოდნენ და დაიფხვნებოდნენ. იმ ძველ ტაძარში პატარა ბიჭი ჯვარზე გაკრული იპოვეს, მხოლოდ ოთხი დღე იცოცხლა, ყვებოდა რაღაცას ტკივილების სამოთხედმქცევ წამალზე, რომელიც მხოლოდ წმინდა სულის მქონე ადამიანებს დაეხმარება, ხოლო თუ წამალს ცოდვილი გამოიყენებს, დიდ, ჯოჯოხეთურ ტანჯვას შეიგრძნობს, არაამქვეყნიური ძალა ხორცს დაუსერავს, ძვლებს დაუმტვრევს და ოცნებად მხოლოდ სიკვდილის ფერმკრთალ სამყაროს დაუტოვებს გაწამებულს.

ციდან ეშვებოდნენ ანგელოზები, უცნაური სიჩუმითა და ვალდებულებით, მათმა ბრწინვალებამ აავსო აკლდამა, ქალწულის სახეზე ამ სინათლით მეტად აისახა უკვდავი ახალგაზრდობა, ამასთან ერთად ის მაგიური ჯვარცმაც, რომელიც მრავალი წლის წინ აგემეს დროის დამბრუნებელს.

და სწორედ მაშინ, იმ ბნელ აკლდამაში, სადაც სიცხისა და ტკივილის დროს მივდიოდი და ვუმზერდი ჩემს დედოფალს, ანგელოზთა საბჭო მოეწყო, სინათლისა და სიბნელის ჭიდილში გადაიზარდა ვარსკვლავთა ცბიერი სინათლე და ცაზე ამოქსოვა თეთრი არწივისა და გველის ხატები.

იმას, პირველად რომ ამოიღო ხმა და სარკმლები თავისი თვალებით ჩანისლა და ჩაასველა, ბავშვს ჰგავდა, ცისფერი მზერა რომელიღაც შორეული, შავი კარიბჭისკენ მიეპყრო და ოცნებაში გადაუსვლელი, ანუ საკუთარი არსით ოცნებაში მცხოვრები უყურებდა კარიბჭიდან თეთრი, ლამაზი ცხენების გამოსვლას.

-მთელი ცხოვრება დაღუპვის საშინელ შიშში გაატარა, მაგრამ ახლა უკვდავება მოიპოვა,-თქვა მან.

-მუდამ ტანჯავდა სიკვდილის შიში, ელანდებოდა ვარდებში განსულიერებული, ეგვიპტიდან მომავალი უკვდავი სული, რომელიც ბავშვებს სიცოცხლეს ართმევდა ფრთებით და თავად ცხოვრობდა საუკუნოდ, სწორედ ამ შიშის წყალობით გახდა უკვდავი.

-ქალწული უკვდავი არ არის, მას ძინავს და ესიზმრება, თუ გამოიღვიძებს ისევ დაკარგავს სიცოცხლეს, აკლდამის ნათელი ჩაქრება და კვლავ ქვის მტვერი დაფარავს დროში  გაშეშებულ, მთლად უსიცოცხლო მშვენიერებას, მხოლოდ ანგელოზებივით მაღალი სარკმლებიდან შემოაღწევს ოდნავი შუქი.

ასეთი ღრმა და აუტანელი ტკივილების დროს…

-მას არ ძინავს, -წარმოთქვა მეოთხე ანგელოზმა, რაღაც უცნაური შიში და სიფრთხილე ჩაბუდებულიყო უკვდავ სულში, -არ ძინავსო, -იმეორებდა, რადგან სიზმარშიაო სიზმარი და აკლდამა ცოცხლობსო მისით, შეხედეთო ცისფრად აალებულ ყვავილებს, ამის შემდეგ ეჭვს ვერ შეიტანთ, რომ კი არ ძინავს, არამედ მაგიურ ძალას ფლობსო.

პირველ ანგელოზს მრისხანებამ სხეული აუძაგძაგა, მთვარე საკუთარ სხივებში გადავიდა და ვარსკვლავებში იპოვა ბინა, აკლდამას თავს დაადგა უცხო გვირგვინი.

-ქალწული უნდა წამოდგეს და გავიდეს აკლდამიდან…

ის, დანარჩენი ორიც დაეთანხმა პირველს, მაგრამ მეოთხემ კვლავ ჩუმად, დიდი სიფრთხილით წამოიწყო საუბარი.

-ქალწული აკლდამიდან უკვე გასულია, სწორედ იმიტომ,რომ კვლავ თვალაუხელელი წევს ცივ ქვაზე, ამიტომ-ყველგანაა და სადაც სიყვარულის ძალას იპოვის, ნამდვილ, ზეციურ ნათებას შექმნის.

უეცრად მეტად შემოაწვა ფერმკრთალი შუქი აკლდამას, მაღალი სარკმლები ალაპლაპდნენ ღამის სიცივით, ვარსკვლავთა ძლიერი ნათება შემოიჭრა იქიდან და თითქოს სუდარაში გაახვია სულ ერთი წამით წმინდანი, შემდეგ, კვლავ იდუმალი სიჩუმე რომ გამეფდა, მეოთხე ანგელოზმა მოსტაცა ქალწულს ახალგაზრდობა, ჩაქრა სინათლე და ქვასავით გაფითრდა ჯვარცმულის სხეული.

დარჩნენ მხოლოდ ტკივილების გამღვიძებელი, საშინელი სიცივე და მშვენიერება, რომელიც არასდროს შორდებოდა გაქვავებულ და უსიცოცხლო ქალწულს, სიკვდილის ანგელოზებს ჰგვდნენ თეთრი თმის კულულები, უძველეს ქვაზე ეშვებოდნენ და დროის გამოუცნობ საიდუმლოში თეთრი სიკაშკაშით აფრენილნი და აშრიალებულნი იცავდნენ ჯოჯოხეთისა და სამოთხის საზღვარს, იმ დღეს გამქრალან აკლდამის გარეთ ღამის წყვდიადში ლამპრებივით ანთებული ანგელოზებიც.

ეგვიპტელ, გრძნეულ დედოფალს თავის საშინელი ტკივილები დაწყებია. ტანჯვა იმდენად ძლიერი ყოფილა, რომ უძველესი, მაგიური ძალა დაუკარგავს წმინდანისთვის.

 მზეთუნახავი ტკივლებს არ იყო ჩვეული, ამან კიდევ უფრო დაასუსტა და მხოლოდ სიკვდილის წყვდიადს ნატრობდა გაწამებული.

არავინ ეწამება ისევ ტანჯვისთვის, წამებულებს ბედნიერების  რწმენა აქვთ, და თუმცა დედოფალმა დაკარგა ბედნიერება, შემდეგ ტანჯვით ცდილობდა რომ კვლავ ქრისტეს ანგელოზებით ეცვალა თოვლივით ჩამოსული სინათლე.

თოვლი იყო მაშინ ძველ ეგვიპტეში, მდიდრულ სასახლეებში ზამთარშიც ყვაოდნენ ფერმკრთალი ყვავილები, ანგელოზები დაფრინავდნენ ქუჩებში და პირამიდების ჩრდილებიდან სინათლედ მოდიოდა მთვარის ჯადოსნური გრძნება, არსით თავისუფალი და „ნებით კეთილი.“ მთვარეს საკუთარი სატანა გამოეცხადა, ოღონდ არა თეთრი ხარის, არამედ ჯადოქარი, მშვენიერი ქალწულის სახით, რადგან მთვარე ბოროტებას არ იქცევდა საკუთარ თავში, არამედ მიჰყვებოდა ბოროტება მას, გვერდი-გვერდ, როგორც ცხენი მხედარს, სწორედ ამიტომ იყო „ნებით თავისუფალი“ და ჯოჯოხეთიდან ანგელოზების გამომსხნელი მთვარის უცნაური ნათება, მაგრამ შეიძლება  ჯოჯოხეთმა მოგატყუოს, გამოიჩინოს ცბიერება და შექმნასს სწორედ ასეთი ქალწული თეთრი ხარის ნაცვლად, თანაც მოგაჯადოვოს შენივე ტყუილით, საიდანაც უკვე შეუძლებელი იქნება თავის გამოხსნა.

ბავშვები სცენიდან გადიან, რჩება მხოლოდ რაფაელი. უეცარ სიჩუმესა და სიბნელეში მთვარისფერი სინათლე ეშვება სცენაზე.

რაფაელი

ეგვიპტეში ზამთარი იყო მაშინ და ყვაოდნენ ცისფერი ყვავილები, იდუმალი, რძისფერი სინათლე დაჰფენოდა აკლდამების, უკვდავების და ცბიერი სერაფიმების ქვეყანას, ღამდებოდა… ღამდებოდა და ლურჯი ეპარებოდა თოვლს, ფრთები იჩრდილებოდნენ და ოქროს ღრუბლებისგან იფერებოდნენ წითურად,. ირგვლივ დუმილი მეფდებოდა, რომელიც მეტ იდუმალებას სძენდა უცნაურ აკლდამებსა და პირამიდებს. თოვლის ქალწულები და ფერები დაიარებოდნენ მდიდრულ პალატებში და ჩირაღდნების შუქში. სხდებოდნენ პატარა ფოთლებზე და მიშრიალებდნენ, უცნაური, ლამაზი ალიტ იწვოდნენ ცისფერი ყვავილები და თოვლი, უცნაური თოვლი, თოვლი ციური და უძველეს დროს გარდმოვლენილი ანგელოზთა სახეების ხატებას ქმნიდა ბნელ, აყვავებულ ეგვიპტეში.

წინასწარმეტყველ ქალწულს ასეთ ჯადოსნურ ღამეს ეწვია ძმა, რომელსაც მაშინ დაშორდა, ჯერ კიდევ ოთხი წლის რომ იყო. გრძნეულმა მოგზაურებმა წაიყვანეს მეფისწული, ხოლო ასული ეგვიპტის განმგებლად დატოვეს, და მამა? -მამა ბნელ აკლდამაში ცხოვრობდა, საიდანაც განაგებდა ვარსკვლავების გარშემო ციური სხეულების მოძრაობას.

რდადედოფლის ძმა გრძნეული ექიმი იყო. მან იხილა პირამიდების ქვეშ მოთავსებული, ჩრდილიანი და შავ-ბნელი ქვის იდუმალება, სადაც მალავდა დედოფალი თითო სამკაულს, რომელებშიც ძმის ხორცის ნაჭერს ინახავს.

უცნაურია მთვარის ჩრდილი გრძნების ჯვარცმაში,

და მაღალია მთვარისაგან ქათქათა ჯვარი,

ცბიერ ფერიამ თოვლისფერი კაბა ჩაიცვა,

 მშვენიერების მოგონებას მტვერი დაფარავს,

მტვერი-აკლდამის,

როგორც ლურჯი სუდარა ალქაჯს,

და ფრთებს დაუწვავს ქარიან დღეს მთვარე გრძნეულებს,

წყარო მოჰყვება-„ცისფერ მთვარეს ქრისტე დასაჯეს“,

და მთვარე იგრძნობს წყალთან შველის მოახლოებას…

 აღდგება მკვდრეთით სატრფო ჩემი გულისა? მთვარეა ცაზე, დიდი, ავერცხლებული, უზარმაზარი მთვარე, ჯადოსნური სალამურების ჩურჩულში გახვეული და არაამქვეყნიური-ნათებიანი, ნათებიანი მთვარე…

ჯვარი მაღალია მთვარის ჩრდილში, თეთრ ქვის ანგელოზს ჰგავს ჯვარი. ზემოთ, ჯვარზე ახალგაზრდა ქალწულია, ოღონდ არა ქრისტესავით-ხელისგულებში ლურსმნებგაყრილი, არამედ უცნაური ფერის ოქროცურვილ, ბნელ ლურჯ მანტიაში გახვეულ, სერაფიმები გალობენ და სერაფიმებივით უცნაური ოქროსფერი თმა იშლება ჰაერში.   სისხლი მოსდის გრძნეულს, სისხლი შავია და ისერება მზეთუნახავის წვივები, წვეთ-წვეთობით ჩამოდის ფეხის პატარა თითებიდან, ანგელოზის ფრთების აშრიალებასავით ნაზად მიედინება ქალწულის წვივებზე სისხლი, რაღაც უცნაურ გრძნებას აუზიდავს იგი სიკვდილის ქვასავით ნათელ, მთვარეში ჩანისლულ ჯვარზე. ჩემი სიზმრები აირეკლა მტვერით დაფარულ, უცნაურ, ყველასაგან მივიწყებულ სარკეში, რომლის შესახებ მხოლოდ ქალღმერთმა ათენამ იცის, ამიტომ აღწევს მისი ბრძანება, მისი გრძნეული სიტყვები ადამიანებში.

ჯვრის ზემოთ ქვის წარწერაა ვარსკვლავთა შესახებ, უცნაური ელვით გარდმოვლენილი სიჩუმეა ქვაში, უპასუხოდ დატოვებულია კითხვა საუკუნო: „გვმტრობენ თუ გვეხმარებიან?“

ვარსკვლავები დასთამაშებენ ქალწულის მშვენიერ თმას, უკვდავების შეგრძნებაა ცხადია, ქალწული უკვდავია, მარადიულია, ულამაზესია და მუდამ ასე იქნება, სიზმრებს ხედავს სიკვდილის უძველესი საუფლოდან, სადაც ოდესღაც სამოთხე იყო, ბავშვურ ხელვებში უკავია ლეთედან მომავალი უცნაური ნისლი, სისხლი იქცევა მისი ანგელოზების უცნაურ სხეულებად და მიიჭრებიან, გაჰკვეთენ ჰაერს, სახლდებიან ცის მრგვალთაღიან, მიმოხატულ-განსხეულებულ საუფლოში.

და  იმ უცნაურ, ცივ და სიკვდილისფერ აკლდამაში, თოვლის მბრწყინვალე იდუმალებით დაფარული სინათლის დუმილში, ქვის სიცივისა და გრძნების შეგრძნებით წევს უკვდავი, თეთრთმიანი ქალწული, სარკმლები სერაფიმებს გვანან სიმაღლით, თითქოს სადაცაა ფრთებს გაშლიან და ქრისტესთან გაფრინდებიან, თეთრი ქვასავით გაცრეცილია მიძინებული მზეთუნახავი, აბლაბუდის ქათქათა, მისტიკური მტვერი ფარავს, როგორც იმ ძველთაძველ, ამატყველებულ სარკეს, თავიდან არაფერს რომ არ გიჩვენებს, შემდეგ დააკვირდები და სიჩუმეში გაარჩევ თეთრი, მარადიული წყვდიადიდან გამომავალ უცნარ ბავშვს თავისქალით ხელში.

და მაინც, მიუხედავად მთვარის ნაზი შუქისა და ანგელოზების გამოუცნობი სინაზისა, არავინ იცის, რომ იმ ბნელ აკლდამაში ქალწულია და რომ მას ხელუხლებელი, იდუმალი საიდუმლო აქვს, რომელიც საუკუნოდ მის გაქვავებულ გულში დაიმარხება.

სულში შიშმა ცივი ანგელოზი მომცა,

ანგელოზი მომყვა, შავად შალა ფრთები,

საუკუნოდ ელავს მთაში ცის მიმოზა,

და ტაძარში ცისფერ ნათლად აფერფლდება…

ჩემი ანგელოზი სიჩუმეში დნება,

როგორც შიში გულში, როგორც ფიფქი ხელში,

ვერვინ შეძლო ჩემო შენი დამონება,

და სანთელიც შიშის სერაფიმად ელავს…

წყვდიადში ელავდა მარადიული მთვარე ვერცხლის ფრთოსანი გველისა, მოიწევდა უცნაური სინათლე მიწისკენ და სულში ატანდა ქარიშხალი საშიში გრძნების. მთვარის სინათლეს გაჰქონდა უცნაური კავშირი სამკაულებს შორის, რომლებშიც ძმის სხეულის ნაწილები ჰქონდა დედოფალს შენახული, სინათლე მათგან ამოდიოდა და იშლებოდა წყვდიადის მთვარითგანათებულ სივრცეში, მაგრამ მთვარე ვერ შლიდა წყვდიადს, წყვდიადში ნათობდა მნათობი და სიკვდილის მფარველი ანგელოზი იქმნებოდა აკლდამებში დამალული თეთრი მარგალიტის სივრცის სამკაულებიდან, და დაატარებდა ვარსკვლავთა ღრუბლებსა და ნისლში გარდაცვლილი ბავშვების ქერა სულებს, ხოლო მაშინ, როცა მთვარეს სინათლის უცნაური ძალა გადაეცლებოდა, სიკვდილისჩრდილშერეული ღრუბელი გადაეფარებოდა, თავად სიკვდილიც დაკარგავდა გრძნების ნათელშემოსილ ძალას და მთვარისნათელდაკარგული სიკვდილის ანგელოზი ეგვიპტელი ბავშვების სულებს ვეღარ მოიტაცებდა ღამის სიზმარეული სარეცლიდან, არამედ საშინელ ტკივილს მოუტანდა მათ, რადგან სულები მთვარის ნათლით დაიჩრდილებოდნენ, რომელიც არ ჩანდა.

მაშინ მილეული სანთელი ბავშვივით იცრემლებოდა, სხეული გახურებოდა და დადნობოდა ცეცხლის მწველი ალისგან, პატარა ქრისტე შეჰყურებდა ჩუმი სანთლის გამოუთქმელ ტანჯვას, ხმადაბლა გალობდა, როგორც სერაფიმი, რომლის თიხისგან გამოძერწილი პატარა ქანდაკება ვარსკვლავების საიდუმლოს ინახავდა.

უძველეს ეგვიპტურ ქალღმერთის ქანდაკებას, რომელიც დაწყევლილია, ყოველთვის აქვს გახურებულ ლითონში ანგელოზის სული.

 

სცენა VI

მდიდრული ოთახი, სიბნელე, როიალზე ახალგაზრდა მონტე შოპენს უკრავს.

(nocturne op9. no1)

ოთახში სიბნელე ისეთნაირადაა განაწილებული, რომ იწვევს გულის ღრმა მწუხარებას, ბნელ, სევდიან მოგონებებს, ხოლო ლარნაკში ჩაწყობილი ნაზი, მიმქრალი, ცისფერი ყვავილები, სიბნელეს რომ ერწყმიან და იჩრდილებიან მოგვაგონებენ წარსულ ტკბილ ოცნებებს.

შემოდიან სოფონია და იერემე, თეთრი პერანგები აცვიათ, თითქოს მონასტერში ანგელოზებივით გაზრდილი ბავშვები იყვნენ, რომელნიც ყვავილებს სიცოცხლეს ანიჭებენ გრძნეული სიკეთით, განასახიერებენ ტაძრის არქიტექტურის ძველ, უკვდავ სულს და არაამქვეყნიური სამყაროს მშვენიერების ხატები არიან, როგორც კედლებზე გახუნებული, გამომშრალი ფრესკები.

სოფონიას გაშლილი კულულები პერანგზე ეფინება, ქერა თმა საოცრად ფერმკრთალია და უნაზესი სიყვარულის შუქს ჰგავს.

ბავშვები შემოდიან და მამის-მონტეს გვერდით უცნაურად ღიღინებენ, ხელჩაჭიდებულები, ნაზად ცეკვავენ, მამა მათ თავიდან ვერ ამჩნევს.

მონტეს ლამაზი სახე აქვს, არაბუნებრივად ახალგაზრდაა, სახეზე ქალწულებრივი სილამაზე გადაჰკრავს, ეტყობა, რომ გულით საშინელ საიდუმლოს ატარებს.

ოთახი, რომელშიც მეექვსე სცენა მიმდინარეობს სწორედ მონტეს სულიერი მდგომარეობის ამსახველი უნდა იყოს.

შოპენის ნაწარმოების დასრულების შემდეგ შვილები მამასთან მირბიან და მოეხვევიან. მამა სოფონიას ხელში აიყვანს, ეთამაშება ბავშვებს, თვალებში შეშლილობის ნაპერწკლები აქვს მონტეს.

ესაა პირველი უცნაური შემთხვევა, როდესაც ბავშვებიდან ერთ-ერთი, სოფონია ამეტყველდება.

სოფონია

დავბრუნდით სიკვდილის საუფლოდან, იქ სიბნელე იყო და სიცივე, ახლა მთვარის შუქზე ამოსულ ფერად ყვავილებს ვხედავთ და ვეთამაშებით, მუქი მწვანე ბალახის სულს შევიგრძნობთ, რომელზეც თავისუფლად დანავარდობენ ველური ცხენები. ხოლო  როცა აქედან შორს, სიკვდილში ვიყავით, მხოლოდ სიზმარში ვგრძნობდით როგორ დაჰქათქათებდა ჩვენს აკლდამას თეთრი მთვარე და როცა კი მთვარე ამოვიდოდა აკლდამის თავზე, იღვიძებდნენ სიზმრები აკლდამისა და სიბნელეში სიზმრისეული სინათლით გვისახავდნენ გაქვავებული დედოფლის გრძნეულ ძალას.

საფლავში გახრწნილი თავისქალის ჩუმი სიზმრები ვართ, რამეთუ გარდაცვალების შემდეგ გადავიდა ჩვენი ცხოვრება კოშმარში, თუმც საშინელებაში, რომელშიც ვიყავით, ჩვენს აუტანელ ტანჯვაში მუდამ გვფარავდნენ თეთრი ანგელოზები, გვქონდა სიზმრები ლამაზი, ფერმკრთალი ოცნებისა, რომლებიც გავდნენ ჩვენს ბავშვობას შენს გვერდით მამა.

მონტე

ოჰ, მკვდრები აღსდგნენ? ჩემთან დაბრუნდნენ ჩემი შვილები? თუნდ მხოლოდ ჩრდილები იყოთ მათი, ვისაც ვიცნობდი და სიცოცხლეზე მეტად მიყვარდა, ვინაც სიკვდილის საშინელმა ანგელოზმა წამართვა შუაღამისას, როცა ჩამქრალი იყო სანთლები და ცისფერი კვამლიც აღარ ჩანდა უკუნ შორეთში გამქრალი ცეცხლის, მაინც შეგიყვარებთ ქვეყნად ყველა ცოცხალ სულდგმულზე მეტად, ჩემი მშობლებიც არაფრად მიღირს თქვენს დამბრუნებელს.

ისევ შვილნი ხართ ადამიანის? თუ შვილნი სულის, რომელიც დედამიწაზე არ ჩანს და ღრმაა, უცნაურია როგორც უსაზღვროდ ბნელი, უკუნი უფსკრული, რომელსაც შევიცნობთ მხოლოდ გარდაცვალების შემდეგ?

მთვარე ამოდის, ღრუბლები ნელ-ნელა გადაეცალნენ მნათობს, აი-ვარსკვლავიც, შორეული, უცნაურ იმედისმომცემი, ისეთივეა, როფორიც იმ დროს, როცა გულში იმედი მესახებოდა სიკვდილის შემდეგ თქვენი ნახვისა, თუმც ტყუილია! კარგად ვიცოდი, იქ ვერ გნახავთ და მქონდა სულში მხოლოდ ქვის ტაძარი, ჩამქრალი ლამპრით.

მე ის მესიზმრა, გულში ფერმოცლილმა ვარსკვლავმა მიგალობა მასზე. მე ხომ ვერ „ვპოვე ტაძარი, შესაფერი, უდაბნოდ მდგარი“…

„ვერღა აღმოგო სიყვარულმა კვალად ტაძარი,

ვერსად აღვანთე დაშთომილი მისი ლამპარი,

ესე დამიშთო უკუღმართმა ნუგეშის კარი,

და დავალ ობლად ისევ მწირი, მიუსაფარი“

სულში მხოლოდ ქვის ტაძარია, მტვრიანი, მძიმე ქვის, პატარა ანგელოზს დაეცა ქვა და სისხლითაა შეღებილი, ქვაში ძვლებია მოყოლილი.

თუმცა კი უძველესი ოცნება აყვავებული ეგვიპტის წარსულზე არასდროს ქრება, სულში ამოდის უკვდავი მთვარე და გააცოცხლებს უმაღლესი სინაზის თეთრი ვარდებითა და ცისფერი, შორეული ყვავილებით დაფენილ ბილიკებს.

ამ ქვაში ვხედვ მე ოცნებას წარსული დროის, როცა უკვდავება და ანგელოზები არ განშორებულიყვნენ დედამიწას.

და დრო იგი იყო უძველესი

მაშინ ჩვენი სულებიც, სულები, რომლებსაც მხოლოდ ღამის თორმეტ საათზე შევიგრძნობთ რამდენიმე წამით, როგორც აკლდამაში დედოფლის არსებობას, რომლის შესახებ მხოლოდ სულის მფლობელებმა იციან, რომ არის უკვდავი გზა ჩვენი ბედნიერებისკენ, რადგან ოცნება შემოგვრჩა, ჩვენი სულები იყვნენ „ვითარცა ანგელოზები“ და სარკეშიც, რომელიც შვილო, სოფონია, შენ მოიტანე, არ ჩანდა ბავშვი თავისქალით ხელში.

სად ხართ შვილებო?

(შიშით სახე უფითრდება, სოფონია და იერემე წამოდგებიან)

სად ხართ, მითხარით, შევძლებ შეგეხოთ?

(ეხება ორივეს: სახეზე, თმებზე, მხრებზე, ხელებზე….)

აი გეხებით, აი-აქა ხართ, თქვენი საფლავებიც მახსოვს! მახსოვს და ვერასდროს დავივიწყებ, ღამეებს ვათენებდი იმ სასაფლაოზე ერთ დროს, შემდეგ სიკვდილის სული გამომეცხადა…

„სევდა ლამის მისწვდეს ცამდის სად ლენორის სახლი დგას

მზეთუნახავ ქალის ვინაც ანგელოზის ისმენს ხმას

აქ არავინ იცნობს მას.“

სოფონია

რად მიატოვე მამა ჩვენი საფლავი, იქ ახლა ხარობს მოუვლელი ვარდის ბუჩქები, გადატოტილი და დემონური გრძნებით გაშლილი.  ეკლებში არის გადახლართული და ბალახითაა დაფარული თეთრი ჯვარი, რომელსაც ქრისტეს ანგელოზები დასტირიან.

„ვით დასტოვე ეს მშვენიერი მთის საძოვარი,

და ამ მყრალ ჭაობს მიაგენი გამოსაკვებად?“

 თითქოს ციდან ეშვება სიბნელეში თოვლი, რომელიც საფლავის ქვებს გამოჭედს მიწაზე, ხოლო მთვარის მესაიდუმლე, ხორცითა და ძვლებით გაწამებული მესაფლავე ბავშვების ქერა აჩრდილებს შენიშნავს ქათქათა სინათლეზე, საკმევლის სუნი რომ უდის.

 „ნამდვილი შიში არ ყოფილა ისე საზარო,

ვით შიშის ლანდი.“

მონტე

(ქვითინებს, სისხლის ცრემლები ჩამოსდის)

მე არ მინახავს თქვენს საფლავზე არაფერი, გარდა მკაცრი სიცივისა, სადაც ვერ ხარობს ვერც ერთი ნაზი ყვავილი

სოფონია

ცდები მამაო, სისხლად იქცეოდა თეთრი ფიფქის ნაკადული, სასაფლაოსთან რომ ჩამოდის ტყიდან, ღამდებოდა, ცაზე ნაცრისფერი ღრუბლები იკრიბებოდნენ, ამ გაურკვეველ ნისლში ჩანდა მთვარის გრძნეული ნათება, მთელს სასაფლაოზე ქალწულებრივი სილამაზის ღამე ჩამოწვებოდა და როგორც ცეცხლის მწველი ალისგან დამდნარი და გამქრალი სანთლები, მძიმე ტანჯვით ჩნდებოდნენ სიბნელეში ოქროს ანგელოზები, დაჰქათქათებდნენ თავს სასაფლაოს, ყორანი უზიდავდა საფლავს ვარდისფერ, უმანკო ყვავილებს, ფერმკრთალთ, მაგრამ ცოცხალთ.

მონტე

ვერასდროს დავიჯერებდი, რომ იმ უდაბურ ადგილას,  ჩემი შვილების-სოფონიას და იერემეს საფლავზე არსებობდა თუნდაც დრო. იქ მშრალი ქარის გარდა არ მინახავს მე არაფერი, არც ნაზი ყვავილი, სიცოცხლე რომ მეგრძნო მასში ისეთი, თითქოს ზაფხულშიც და ნესტიან გაზაფხულზეც იქ მეფობდა მხოლოდ პიქუში ზამთარი.

როგორ ვიფიქრებდი, რომ შუაღამის იმ საათებში, როდსაც ლეონარდოს დიდი საათი დარეკვას აგვიანებდა, თქვენს საფლავებზე მოვიდოდნენ ანგელოზები და ციური მზეთუნახავის გალობის ხმა დაარღვევდა გამყინავ დუმილს, რომ ამ უდაბნოში სინათლის სხივი იქნებოდა.

“ეღირსება კი, რომ ჩემს სულს, ნეტარებას მონატრებულს

თუ იხიავს წმინდა ქალწულს აქ არავინ იცნობს მას,

მზეთუნახავს, წმინდა ასულს, ვინც ზეციურს ისმენს ხმას.”

ოჰ… შევიგრძნობდი იმ სიცივეში, იმ წყვდიადში თეთრ სინათლეს, ანგელოზივით აელვარებულს, თუმც კი ქრებოდნენ ჩემში ძალები, მე ვიშლებოდი, ვირღვეოდი, ვიბზარებოდი, ჩამქრალი სული ვეღარ გრძნობდა მშვენიერებას, ვერ ვეხებოდი ოცნებებში, შვილებო, შვილებო თქვენს ანარეკლებს.

მეზმანებოდა ვერცხლისაგან გამოჭედილი და ანგელოზთა ჩუმ გალობაში ჩასმული სარკე, ღამით, წყვდიადში, მხოლოდ ერთი, ობოლი ვარსკვლავი რომ ანათებდა ცას. მაშინ ჩნდებოდა ის, თითქოს მივიდაო ნაცრისფერი ქვიშის იდუმალ უდაბნოში. იქ, იმ სარკეში ირეკლებოდა თქვენი ნაზი სახეები, მსურდა გმთხვეოდით შუბლზე, ხელებზე, სიკვდილის ანგელოზისგან გამწარებულს მსურდა შემეგრძნო სიტკბოება, როდესაც თვალებს დაგიკოცნიდით და ცრემლები დამისველებდნენ .

„შენ მომივლინე ციურნი ძალნი,

რომ დავიყუჩო გულის ტკივილი,

განვკურნო ცრემლით დამწვარნი თვალნი,

და დავივიწყო… კვალად ხმა მესმის

აღდგომა მკვრისა წესი არ არის.“

მხოლოდ ძილი თუ შეუმსუბუქებდა ჩემს სულს ტანჯვას. იშვიათად მეწვეოდა ის და როგორც წყვდიადში აელვარებული, თეთრი სანთელი, მშვენიერი ქალწული,-სიზმარი ჩემი და ვგრძნობდი შვებას…

„მე მოვალ და მრავალ ყვავილებს მოვიტან

მე მოვალ, მე მოვალ, მე მოვალ სიზმარი“

ყვავილები მოჰქონდა ჩემი ტანჯული სულისთვის სიზმარს, ქრბოდნენ ჭრილობები და სულით ვგრძნობდი ოქროს თასის წმინდა წყლით ავსებას.

თასში წყალთან ერთად მაღალი სარკმლიდან შემოჭრილი უცნაური შუქი დგება, წყალი იწმინდება, სიზმრის გველს თასთან ფერმკრთალი ყვავილები მიაქვს, ტაძარი ქათქათა შუქითაა განათებული, იქ წმინდანები არიან მხოლოდ… ისჯება ყველა, ვინც კი შეიცნო არსი სულისა რომ სიზმარია, ისჯება ყველა შვილთა სიკვდილით, და მზად არიან, შეიყვარონ შვილთა ლანდები-დემონურები თუ მოსულნი ოქროს ცებიდან. ისჯება ყველა, ვინც კი დაესწრო სიზმარს მისი სულისას-„სერობას საიდუმლოს“

მაგრამ არ დათმობს პრომეთე ანგელოზს, რომელიც ცეცხლის მოტანისთვის მიენიჭა, ქრისტეს ანგელოზის სისხლი ჩამოსდის დაჯიჯგნული გულიდან, მიიძინებს, მიიძინებს, და გველი, გველი გრძნეული.

„მე მოვალ და მრავად ყვავილებს მოვიტან

მე მოვალ, მე მოვალ, მე მოვალ-სიზმარი“

სოფონია

მოველ სიზმარი…

მონტე ათრთოლებულ ხელებით მოეფერება

მონტე

არა ხარ შვილი ჩემი

სოფონია

ღვინო სიზმარში სისხლია ჩემი, პური სიზმარში ხორცია ჩემი, სიზმარი არის თეთრი, პატარა ლუსკუმა, რომელსაც მაგიური გველები დარაჯობენ, როგორც ოქროს საწმისს.

თეთრი ტაძრის უცნაური მონახაზია ხორცი ჩემი სიზმარში, თეთრი ბილიკია ტაძართან მიმავალი სისხლი ქრისტესი, ჩემი ხელები, პატარა, ბავშვის ხელები ვერ იშორებენ ლაქებს სისხლისას.

„მაინც სისხლის სუნი მომდის; მთელი არაბეთის სურნელოვანი ბალახები ამ პატარა ხელებს ვერ გასწმენდენ.“

ტაძარი ცისფერი და თეთრია, როგორც ხატი ნილოსისა ცაში-გაშლილი მინდვრები და ველები სამოთხისა, ბილიკს ფარავენ სიზმარეული ყვავილები-ოქროცურვილი, დაფარული ვერცხლით, გრძნების ჯადოთი მოქარგული, როგორც მთვარეა ძველი გვიპტის, შუაღამისას… -შენ აანთე სანთლები მამა.

და ვერცხლის გრძნებით გადმოჰყურებს მთვარე ხომალდეს, თეთრი ბილიკი მებრძოლია ჩვენი სიკვდილთან.

მონტე

რა არის აღწერილი ლეონარდო და ვინჩის „ხარებაზე?“

სოფონია

და ვინჩის „ხარება“ საიდუმლო სერობაა სულისა. სერობას ხედავენ მცველები. მეტაფიზუკურ სამყაროში ჩვენ ვართ მცველებიც, რომლებიც არ გვიშვებენ კარიბჭემდე, თუმცა ზღურბლის გადალახვა ჩვენში ამეტყველებულ არაცნობიერს, ანუ გველს შეუძლია. ქვეცნობიერი სიზმარია და სიზმრით განისაზღვრება გარდავქმნით თუ არა სიზმარში ოთხ ფიგურას: ქალწულს, ბავშვს, მცველს და ანგელოზს. ბავშვი ისაა, ვის მოკვლასაც მცველი ცდილობს, ამავდროულად ორივე შენ ხარ. ქალწული თავადაა სიზმარი, ანუ თეთრი ბრწყინვალება, იგივე-ანგელოზის სახის ფორმა, რომელმაც დაუშვა შენთან სიზმარი, ხოლო ანგელოზი მფარველია შენი. აბრაამის ბუნებაში მცველია, როგორც ახალგაზრდობით აყვავებულ სახეში მარმარილოს ნიღაბი, ისააკი ბავშვია, სახელად-მცველი, ანუ წამებული ქრისტეა შენში, რომელმაც ხელში აიღო წმინდა წყლით სავსე თასი-სიზმრის ყვავილებით, ისააკს დანა ყელზე აქვს მიბჯენილი, ანგელოზი ჯადოქარია ჩემი, რომელმა არ უნდა დაუშვას პატარა შეცდომაც კი.

შემოქმედება შენს სულს უკვდავს გახდის.

მონტე

და ხომ არსებობს ძალა, რომელიც იწვევს ჩემს სიზმრებს? ძალა ჩემშია…-ძალა ქმნის ჩემგან. ძალა ქმნის ჩემგან გზას მიმავალს ოქროს საწმისთან, დაფარულს სიზმრის ყვავილებით, დაფარულს ძველეგვიპტური ყვავილთა გრძნებით.

რომ არ ვიცოდე, კოშმარიდან რომ ხართ მოსულნი, და დემონები გარდასახულნი თქვენ ჩემს შვილებად, ანუ არ ვიყო მე გრძნეული და მარადიული ახალგაზრდობის ძალით შეკრული, რომ არ ვიცოდე მე ამდენი ჩემ სიზმრებიდან და არ მენახოს მე მტანჯველი ჯოჯოხეთები, იქ, ჯოჯოხეთში რომ არ მეგრძნოს სისხლის ტკივილი, დაუნდობლობა „იმქვეყნიურ სამყაროისა“, რომ არ ვიცოდე სული ჩემი არის სიზმარი და რომ ბნელდება ზმანებანი ჯოჯოხეთშივე, დიდი სინათლით, გამომავალი ბავშვური ფიგურებიდან, რომელსაც ჯოჯოხეთი ეწოდება, რომ არ მენახოს და ვიცოდე, მე ხომ ვსწავლობდი და ვიკვლევდი საიდუმლოებს ლანდებსა და ნათლის ჩრდილებზე, დაუნდობლებზე, არ ვიცოდე რად ეწამება პრომეთე კლდეზე და რომ არ არის აქ საშველი, არ არის!

„სიმკაცრით შემხედავს საშვენი თვალები გაშლილი კამარის

ჯვარს ეცვი თუ გინდა, საშველი-არ არის, არ არის, არ არის! „

მოვიდა სიკვდილი ჩემს კარიბჭესთან და ნახა ხორცი-სისხლში ჩამბალი, გარდუსახველი, კარიბჭე მარმარილოსი, კარიბჭე-ქცეული ტაძრად და ჰპოვა ადგილი, მოვიდა სიკვდილი ჩემს სახლში, და ეამბორა თქვენს ნაზ სახეებს.

რომ არ ვიცოდე-ჩემი შვილები არა ხართ. არ ვიცოდე, ხარების იდუმალი ყვავილობისას გადმოგიყვანეს დემონები, გამოგძერწეს სახეებად ჩემი ბავშვებისა, არ დამტანჯავდა ასე ძლიერ ატკიებული სული ჩემი, დასისხლიანებული და გაწამებული, ახლა ვიცი და მაინც ვერა გთმობთ, დიახ! მივცემდი სულსა და ხორცს მე ყველა ეშმაკს, რომ კვლავ მენახეთ.

და შიშთან ერთად მე რომ მტანჯავს თქვენთან ყოფნისგან და მოსმენისგან თქვენგან იმის, რასაც მიყვებით, მე ვგრძნობ არაბეთის მიწაზე გაზრდილი ყვავილების ნელ და გრძნეულ სურნელებას. სურნელებას, რომელიც ტკბილია და ჯადოსნური, მწველი როგორც მზე…

მომკვდარი არის ჩემი სული? და განწირული საუკუნო გაწამებისთვის? -დე ასე იყოს, ოღონდ კვლავ გიგრძნოთ და კვლავ შეგეხოთ…

 სოფონია

რად მიატოვე ჩვენი საფლავი?

მონტე

გაშიშვლებული საფლავები თავისქალებს ჰგავდნენ. გამომშრალი სიბნელე თეთრად ჩაეხუნებინა თეთრს მთვარეს, გული ჩემი ტანჯვით იყო სავსე, თუმც მომითხრობდა ბრძენი გველი, გველი თეთრი და ჯადოქარი, მარგალიტისფერ სარკის მფლობელი, მფარველი ქრისტეს ანგელოზებისა, რომლებიც სარკიდან დაიბადნენ, მიყვებოდა გველი:

„მე მოვალ და მრავალ ყვავილებს მოვიტან,

მე მოვალ, მე მოვალ, მე მოვალ სიზმარი“

მოვალ და დაგიამებო ტანჯვას, ცეცხლივით რომ გწვავს და გაწამებს.

თუმც ვპასუხობდი: არ დაეცემა ხომ ჩემს საფლავს შვილის ცრემლები? სიკვდილის უხეშმა კლდეებმა შთანთქეს სოფონია და იერემე. სიკვდილის მჭრელ კლანჭებში შთაინთქა ვარდისფერი სიცოცხლით აყვავებული ფიფქისფერი სახეები, დილის ნამი-ახლადამოსული ბალახის გრძნეულება და სიწმინით აყვავებული ბალახის სურნელებადაყოლილი გადათეთრებულ ტუჩებს დაადნა.

ვეღარ ვიხილავ სოფონიას და იერემეს, არ აღდგებიან მკვდრები, და რომელ ცოცხალს ეცოდინება, სად იკარგებიან სხეულიდან დროში გამქრალი სულები?

მე აჩრდილები გამომეცხადნენ…

სოფონია

რად მიატოვე მამა ჩვენი საფლავი?

მონტე

სიკვდილის მეტი ვერა ვპოვე მე იქ-საფლავზე. დავეხეტებოდი სევდიანი-მოგონებების და სიზმრებისათვის, მაგრამ იქ მთვარეც, თვით მთვარეც-ოცნებით მოჯადოვებული, მხოლოდ სიკვდილის დაბნელებული აჩრდილი იყო და არაფერი მეტი…

იერემე ყვავილებს აწვდის მამას. (პირველი შემთხვევა როცა იერემე ხმას ამოიღებს. საუბარი ბავშვური აქვს)

 იერემე

  მოვა სიზმარი… მოვა და ლამაზ ყვავილებს მოგიტანს…

 

სოფონია

ცისფერ, ბნელ სიბრტყეში ყვავილთა ტალღოვანი სივრცეებია, იქ დროის ათვლა იწყება. და როცა სული შენი ათვლილ დროში ანგელოზების ფიგურებს იხილავს, შეყვარებული ჭაბუკივით ვერ დათმობს თოვლის გრძნეულ სერაფიმებს.

ანგელოზები ტერფებს ოქროს მძიმე ფრთებით იფარავენ, ფრთებით ფარავენ სახესაც. მე ისინი მინახავს-ადამიანთა სახეები აქვთ ანგელოზებს, გარდაცვლილი ბავშვების სევდიან სულებს გვანან.

„ჩვენ გვირგვინები გვაქვს ოდნავ მსგავსი

ლამაზი შუქთა მარადი ნთებით.“

ხომ გახსოვს, როგორ გარდავიცვალეთ.

იერემე

„დროებით დანიის პრინცო“, ასე მითხარი მამა უკვე მომკვდარს და გაციებულს, „ჰამლეტს“ რომ ვდგავდით წარმოსახვაში და ვთამაშობდი მე იქ მთავარ როლს ის გაგახსენდა.

მონტე

მე…- ვთქვი დროებით

იერემე (ყვავილებს წაეტანება)

სად არის ის დრო?

 

მონტე

ო როგორი ნაზი იყავი. როგორ ვიგრძენი რომ შეეხო სიკვდილის მჭრელი კლანჭები შენს ყვავილით ნაზ, ვარდისფერ კანს, ობოლი მარგალიტივით ნაცრემლარს. ის არ დაბრუნდა, ულამაზესი აჩრდილი ხარ, ჩემი შვილივით პატარა პრინცს მომაგონებ შენ, ნაზი, პატარა სახე გაქვს და ნატიფი, თეთრი ნაკვთები, შენ თავად ჰგავხარ უზენაეს სიყვარულს დროის, რომელიც ვერ აღიმართა ყვავილთა ქარიშხლის გოდოლად რომში, ინკვიზიციის ძველ ოქროს ტაძრებზე გავრცელებისას, ხოლო ნათელი, ციური თოვლიდან, ოქროს სერაფიმთა ხატები ოდნავ დაილანდა სამყაროს სარკეზე…

მე თქვენს საფლავზე შემაშინა სიკვდილის სულმა, მას მერე არ მინახავს ცივი ლოდები და თეთრი ვარდების კაშკაშა ბუჩქები.

ჯერ თავისქალა მომეჩვენა, გამომშრალი და გაძვალებული, -ყველაფერს შთანთქავდა ის სიძველე, ის გაყვითლება, საზიზღარი, დამჭკნარი საფეთქლები. შემდეგ სისხლად იქცა ნაკადული, თქვენს საფლავთან რომ ჩამოდიოდა, სიკვდილიც მეჩვება თავად, მეჩვენა უცნაური სარკის სახით, თიხის სარკის, რომელსაც ქრისტეს ანგელოზები დაჰქათქათებდნენ. როგორც კი სარკეს მივუახლოვდი, ტირილი იწყეს ანგელოზებმა, მათმა ბღავილმა ჩამოიღო მაღალი ზეცა, დაამხო ჯვრტები-აღმართულნი თქვენს საფლავებზე, და გაქრა შემდეგ, ერთბაშად გადნა ნესტიან ჰაერში საშინელება, დარჩა მხოლოდ ხმელი თავისქალა, რომელიც მეზმანა. ამ ხილვის შემდეგ თავის კოშმარული ტკივილები დამჩემდა. ამ ხილვის შემდეგ თქვენს საფლავზე მე არ მოვსულვარ.

 სოფონია

ანგელოზებსაც და დემონებსაც ადამიანთა სახეები აქვთ, ისინი ცისფერ სივრცეებში ცხოვრობენ და სახეს საოცარი ფრთებით იფარავენ. მათ შეუძლიათ გარდასახვაც, შეუძლიათ რომ გამოგეცხადონ სანატრელ სახით, თუნდ სახედ იქცნენ გარდაცვლილ შვილთა.

იერემე

სიკვდილი შავია.  და გარდასახვა ამ სიბნელეში ანგელოზების დახატვას მოჰგავს. დახატვას ოქროს მბრწყინავი ანგელოზების.

ატირებული, დაჩოქილი მონტე სოფონიას და იერემეს გულში იკრავს.

სცენა VII

ატირებული, დაჩოქილი მონტე სოფონიას და იერემეს გულში იკრავს, სასახლის ბაღში არიან, გაზაფხულია, ირგვლივ ფერმკრთალი ფერებია.

მონტე (თვალდახუჭული)

არაფერი… -მხოლოდ საშინელი სიჩუმე… მხოლოდ გამომშრალი ღამე, სხვა-არაფერი… თეთრი, ხმელი თავისქალა მიგორავს ტყეში-არაფერი სხვა… არა სიზმარი, არა ზმანება, არა ოცნება, მხოლოდ სიცივე…

სასაფლაოზე სასახლეები, უხეში ქვისგან გამოთლილნი, არ ჰგვანან სიზმარში ნანახ აღდგომას, როხა დუმლმა მოიცვა მთცარე და ფანტაზიით შემოსილი თეთრი ზეციდან ქვემოთ დაეშვა თოვლი-უცნაური ფორმის ფიფქები. ასე მოსულა უკვდავება უძველეს დროში -ბაბილონშიაც, ასეთი ორმის, სასახლეებად ქცეული ფიფქებით. ჩამოვიდნენ ციდან და გამოძერწეს საფლავის გამოკვეთილი ლოდები. მთვარის ოდნავი ცისფერდაკრული შუქი დაჰქათქათებდა სასაფლაოს. ჩამოვიდოდნენ ციდან სასახლეები ფიფქებად და გამოძერწეს მაღალი, ქათქათა ჯვრები საფლავებისთვის, გამოძერწეს მლოცველი ფიგურები ქერათმიანი ქალწულებისა „ვინც ანგელოზთა ისმენს ხმას.“ იყო აღდგომა, იყო სიზმარი.

ახლა რა არის წამალი ჩემი ტანჯული სულისა? აღარაფერი… უდაბნოა ჩემს წინ ცისფერი მხოლოდ და თავისქალა მიგორავს ფერხთით. გამომშრალია ბნელი ღამე, ცა მაღალია, სივრცე ცივია, არა ზღაპარი, არა ოცნება, და დასასრული გრძელდება მხოლოდ-მარადისობას დაშორებული.

სოფონია მონტეს ხელებზე ეჭიდება

სოფონია

ახლა აქ მზეა… ცისფერი ცის სინათლიან სივრცეში გალობენ ბულბულნი. მოწეულია აწ ნაყოფი ყოველი სიბრძნის, და ტკბილი არის მტევნები ყურძნის. ყოველ ადამიანს, რომელსაც ცოდნა სწადდა, უნდოდა ეგემა ეს მტვნები, თუმც ვერც ერთი მოკვდავი ვერ შესწვდა მათ და როგორც ბავშვნი,სანთელივით სახეჩამომდნარნი და გატანჯულნი, ეტანებოდნენ ამ მტევნებს, თუმც ვერ წვდებოდნენ.

მონტე

არ ხარ შვილი ჩემი, თუმცა კი ვფიქრობ, ხარ ანგელოზი და არა დემონი, აღარ ვგრძნობ მე შიშს შენთან ყოფნისას და შობის შემდეგ პირველად ვხედავ ნათელს მგონია, ამგვარი ბედნიერება მე არ მიგრძვნია არსად, არასდროს, და არ მინახავს მე ბავშვები თქვენზე ლამაზი, ყვავილნი უფრო ნაზი და ტურფა, როგორც აქ არის, ამ სიზმარეულ, მოკვავთათვის უცხო მხარეში.

სახეგაბადრული მთვარის,

სხივი გადაირბენს წყალზე,

ვხედავ ანგელოზი არის,

ვხედავ ანგელოზის სახეს…

მოდის მოჩვენება უტყვი,

კართან შეჭურვილნი დგანან,

მერცხლებს საიდუმლო უთქვამთ,

ფრთები ანგელოზთას გვანან…

და ჩემი სევდა არის უტყვი, გამოუთქმელი,

სიკვდილში ვხედავ როგორ მოდის სიზმარი მთვარის,

სიკვდილში ვხედავ შემოდგომას, მწიფეა რთველი,

და სხეულია ტკივილიან ოცნებით მთვრალი…

ქვეყნიერება როგორც კუბო გაციებული,

და მთვარის სხივი სარკოფაგი გადავერცხლილი,

ყვავილთა სუნთქვას უგალობებს ცაში ბულბული,

ტკბილი სასმისი წვეთი შხამით გამწარებული,

და დრო არ ითმენს, გამქრალია ყოველი ძალა,

მხოლოდ სიზმარი თუ გიჩვენებს საოცარ ასულს,

სამ წამით გაკრთა მთვარის სხივი და დაიმალა,

და ვეღარ ვხედავ მე ოცნებას-მთვარეს გარდასულს…

სოფონია და იერემე ერთმანეთის პირისპირ დგებიან, იერემეს კვლავ თეთრი ვარდი აქვს ხელში. ხელს იწვდის სოფონიასკენ, ვარდი სევდიანადაა ჩამოშვებული მისი ხელიდან. ახლა სოფონია იღებს უბიდან ფლეიტას.

სოფონია

აქედან შორს, სიკვდილის სარკის მიღმა ქვეყანაში, ჯადოსნური ატმის ხე დგას. ის მუდამ

გაზაფხულშია და ციური მანანის თოვლით დაცულს არასდროს უჭკნება ყვავილი. მუდამ აყვავებულ ატმის ხეს მარადიული გველი დარაჯობს. ის გველი ერთ დროს ტაძარში ცხოვრობდა მითოლოგიასთან ერთად. დროის გაქრობასთან ერთად გაქრა მითოლოგიაც ტაძრიდან, თუმცა გველს ყველაფერი ახსოვს და ჯადოსნურ, ყვავილებით შებურვილ ატმის ხესთან მისულთ ლეგენდებს უამბობს, რომლებიც ტაძარში უნახავს.

იერემე

 და მუდამ შენთან იქნება სიზმარი…

ფარდა იხურება

მოქმედება II

მითოლოგიის ტაძარი

სცენა I

გამეორება პირველი მოქმედების პირველი სცენის დასაწყისი განაწილებისა, თუმცა სახელები იცვლება მათი პირველიდან მეორე მოქმედებებში გარდამავალი სქემის მიხედვით. (მაგალითად, სოფონიას,რომელიც გოგონაა ეძახიან იერემეს და ტექსტშიც მოხსენიებულია სახელით „იერემე“)  (  ანა იატაკზე დაყრნობილ ქნარს ეჭიდება. ქნარზე სოფონია ზის, რომელსაც ხელში თეთრი ვარდი უჭირავს. მათ გვერდით-იერემე და იუდა. მკაფიოდ გაირჩევა თეთრი სამოსი და სახეები.უკან- ესთერი დგას.)

იუდა

ესაა ტაძარი, საათი ტაძრის ფორმისა.

უძველესი დროის ტაძარი, რომლის ამბები ატმის მუდამაყვავებულ ხესთან მიამბო მარადიულმა, შავმა გველმა.

ჩვენი ამბის დასაწყისში ტაძარში მითოლოგია ცხოვრობდა, ახლა ის ცარიელია სულიერი, ციური ძალებისგან. სავსეა ტაძარი გველებით, ობობებით და ხოჭოებით, ხის ღრიჭოებში მწერები ბუდობენ.

სამრეკვლოში თეთრი ბუ ცხოვრობს, რომელიც ღამ-ღამობით მთვარის შუქზე ნადირობს წრუწუნებსა და გველებზე.

 დაი ჩემი არის ანა, არის მაშინ, როცა არ არის, რადგან ჭეშმარიტად სიკვდილია დაი ჩემი. უსაზღვრო არის ჩემი ტანჯვა, სისხლის გუბე დგას გულში და ცრემლებად ჩამომდის. სანთლის შუქში გამკრთალი ანგელოზივით ნაზია სული ჩემი. ბავშვის ხელებივით თეთრი და უცოდველია ჩემი ხელები, ბავშვის თვალებივით სველი და სევდიანია ჩემი თვალები. მენატრება რაც აღარასოდეს დამიბრუნდება-„nevemore“, როგორც იტყოდა ედგარ ალან პო.

სიბილ ვეინი დორეან გრეის ქალწულებრივი სილამაზეა. ამიტომაა იგი გრძნეული.

სევდა ჩუმია, ჩემს გულში არის ჩაგუბებული…

გაჩუმებული…

გაჩუმებული…

გაჩუმებული…

 და ეს ამბავი იყო ამგვარად.

დრო წარსულს უბრუნდება. სცენაზე რჩებიან: იერემე, სოფონია, იოანა, ანა, ესთერი, რაფაელი (აღწერაში სახელები პირველი მოქმედების განაწილების მიხედვით, მონოლოგებსა და დიალოგებში სახელები გარდასახულია.)

 

სოფონია

იერემე, დაღამდა დაიკო…

იერემე

ხო სოფონია… ახლა ღამეა…

სოფონია

მთვარე ნაზი ძაფებით ქსოვს სიზმრებს… სარკეს დავშორდით, რადგან გავიარეთ, გავიჭერით თავისქალის მიღმა, რომელიც ხელში მეჭირა სარკიდან, შენი თეთრი ვარდით შევამკეთ თავისქალა იერემე.

იერემე

მახსოვს… გავცდით ფიჭვის მაგრად შეკრულ კუბოებსაც, რომლებსაც წვიმა ასველებდა. ვარდის ბუჩქიდან სევდიანად ათოვდა კუბოს სითეთრე…

სოფონია

ახლა ღამეა იერემე… ვგრძნობ რაღაც ხდება… ვგრძნობ, ვხედავ შეცნობისა და სიბრძნის თვალით, რომ არტემიდას ტაძარში შველი უახლოვდება წყალს, რომელიც ღამის სიბნელესა და მთვარის მაგიურ სხივებს ირეკლავს.

იქ, იმ ტაძარში წითელი არის ფოთლები ხეთა და ცხოველები, გვირგვინდასმულნი დადიან ვარსკვლავთა დისკოების ქვემოთ.

არტემიდას ტაძარში ვრცელი დარბაზებია, ვარდებითა და უცნაური, ლურჯყვავილიანი ხეებით დაჩრდილული. ანკარა წყარო მოედინება ყველგან. იქ ცხოვრობენ თაფლისფერთმიანი ნიმფები და უცოდველი, გარდაცვლილი ბავშვების სულები.

იერემე

ბავშვების, რომლებიც ინკვიზიციამ იმსხვერპლა.

სოფონია

ამბობენ, რომ არტემიდას ტაძარში ჯვარია, თითქოს ვარდისფერი შუქისგან შექმნილი, ზედ ტოტი აქვს დახვეული და ირემი მფარველობს. ეს ინკვიზიციის სიმბოლოა. არტემიდას  ტაძარი აქ არის.

იერემე

ირემს გაუზრდია იუდას დაი-ანა…

სოფონია

მომიყევი მისი ამბავი

იერემე

ღამე იყო… -ჩუმი… ციოდა, საშინლად ციოდა, ქარი უბერავდა, ღრუბლები ერთად შეჯარულიყვნენ და მთვარეს აშუქებდნენ მოქუფრულ სიბნელესა და საშინელ ჩრდილებში.

ჩრილები მოდიოდნენ ქვემოდან, უფსრულებიდან, ანგრევდნენ, ღრიალებდნენ აჩრდილნი წყალში,  გამოქვაბულებს უვლიდნენ  ცეცხლისებური ტალღები.

წყალში გამოჩნდა კიდობანი, შეკრული ცისთვის და უფსკრულისთვის, შეკრული წვიმის წვეთებისთვის, შეკრული, როგორც ვერცხლის კუბო.ის წყალს მოჰქონდა, ლიცლიცებდნენ მასზე, ლითონზე არეკლილი უცნაური სხივები. მთვარე ჩამოსდგომოდა კიდობანს და იმ სიბნელეში მოიწევდა.

ნიმფები მისწვდნენ მას ხელბით, ხელებით შორიდან, ხელები მისწვდნენ კიდობანს და ვერ გახსნეს როცა შეეხნენ, რადგან ვერცხლისა და მთვარისაგან ნაქარგი კიდობანი მთვარის სხივებზე მეტად იყო შეკრული, ხოლო მთვარის წელგამართული შროშანი სულ უფრო და უფრო მეტად იხრებოდა წყლისკენ.

შეუვალი იყო კიდობანი. ცაში ღრუბლებს შორის სიცივესა და სიბნელეს დაესადგურა.იელვა ღრუბლებში რამდენჯერმე, იელვა და სინათლე გადმოვიდა კიდობანზეც. გააშუქა უცნაური ვერცხლი და მოხატულობა კიდობნისა. მთვარის შროშანი წყალს შეეხო. დრო გადიოდა…

ელვა დროდადრო აშუქებდა კიდობნის დაძაბულ მოხატულობას, რომელსაც როგორც ტალღები ერთურთს, ცვლიდნენ და უვლიდნენ ვერცხლის ძაფები. კიდობანზე მრავალი ნახატიანი ჩუქურთმა იყო.

მათ შორის ერთი იყო ასეთი-შავი გველი,მწვანე ზოლებით. დაგრაგნილი, ჩახვეულიყო პატარა, თეთრ ლუსკუმაში, მოიწევდა იქიდან, თვალებს მთვარეს მიაპყრობდა და ჩუმი გრძნეულებით ეუბნებოდა რაღაცას უსიტყვოდ. ლუსკუმაში ცისფერი ყვავილები სანთლებივით ინავლებოდნენ და დნებოდნენ. პატარა ლუსკუმა ვრცელ კატაკომბად იქცეოდა, რომელსაც ქალწული ანათებდა ჩირაღდნით. იქ იწვა სიზმარეული მზეთუნახავი, რომელიც რაღაც საიდუმლოს ინახავდა მაგიურ ძილში. ხოლო ქალწული მთვარე მარმარილოს თითებს ახებდა წყალს-ჩუმად… ჩუმად…

ცაში შავი ღრულბები ელავდნენ, ასხივებდნენ საშინელებას. დრო გადიოდა…

კიდობანი სახეს და ფორმას იცვლიდა, იქცეოდა ხის მომცრო ნავად, რომელზეც პატარა, ოქროსკულულიანი ბიჭი იყო წამოწოლილი, ფლეიტაზე უკრავდა და საკრავს რომ ტუჩებიდან მოიცილებდა ღიღინებდა მაშინ. დრო გადიოდა…

 ერთი ნიმფა მტრედად იქცა და კიდობანში შეფრინდა. ვერცხლის გარდამავალ კედელზე მაშინ გველთან ერთად მტრედიც  გამოისახა. გაიხსნა კიდობანი… სიბნელე იყო თავიდან მხოლოდ…

შემდეგ გამოვიდა კიდობნიდან ათასი ჯურის ცხოველი, ამოფრინდა ათი ათასობით ფრინველი…

ისევ სიჩუმე…

სიჩუმე მხოლოდ…

და სიბნელეში იხილეს ნიმფებმა იუდას დაი-ანა.

ანა

არის შეცნობის გზა გარდასახვაში… ჩემს ირგვლივ წყვდიადია. ჩემი კანი თეთრია და ანათებს. ჩემი სახე ბავშვურია, როგორც სახე ანგელოზისა. სიზმრებს ვხედავ და შემდეგ, როგორც ზღაპრებს, ვუამბობ ჩემს ძმას. მე სიზმრებს ვხედავ ჯოჯოხეთის იმ ჯურღმულებში, სადაც უკვე შეაღწიეს მფარველმა ანგელოზებმა და უკვე ხარობენ მთვარის შუქს მოწყვეტილი პატარა ყვავილები.

ირგვლივ მხოლოდ დუმილია გამეფებული…

მე ვხედავ სიზმრებს წარსულისას. სიზმარში ხშირად მეცხადება ქრისტე.

ვარ დაი იუდასი

სიკვდილი არის დაი მისი

და სიკვდილი არის და, როცა არ არის, და არ არის, როცა არის.

რაფაელი

ხოლო ის, ვინც თეთრი ვარდი გადასცა იერემეს, გადურჩა სიკვდილს? აღარ მინახავს. მოისხა კი მან ფრთები ანგელოზის და დაეხსნა ჯადოქართა და მქადაგებელთა მდევნელებს?

იერემე

არა რაფაელ….

ესთერი

სიკვდილმა გაიმარჯვა?

იერემე

სიკვდილი მასთან გარდაცვლილი ბავშვსა ჰგავს თვითონ…

სოფონია

ქალწულებრივი სილამაზე ჰქონდა მას, ვინც თეთრი ვარდი გადასცა იერემეს. მოუხდაო სიკვდილიო ამბობენ, წყნარად მიიცვალაო მისი სახე, ფერმიმკრთალ ვარდს დაემსგავსნენ ტუჩებიო, ღაწვები გაიყინნენო, თვალებიო-ბავშვის თვალები მიიხუჭნენ და ყური მიუგდო ნგელოზთა გალობასაო. სულიო თითქოს დარჩაო მასში, იმდენად ლამაზი იყო გარდაცვლილი, პატარა გოგონას დაემსგავსაო.

რაფაელი

და როდესაც სული ჩვენი ჰპოვებს რაიმე ძვირფასს, როგორიც არის ანა იუდასთვის, დაემსგავსება შეყვარებულ ჭაბუკს და სისხლს გაუშრობს უიმისობა. სად არის ახლა?

სოფონია

მიცვალებული მზეთუნახავი ხატია მისი და ბნელ უფსკრულში, სარკოფაგში წევს მარმარილოს თეთრ ქვაზე-სერაფიმები, სინათლეში გამქრალნი და დათოვლილნი იცავენ ქალწულს.

რაფაელი

თავად სად არის?

იერემე

ექიმები მას დასტირიან, თუმც ვინ უშველის სხეულით და სულით ასე წამებულს?

ესთერი

ექიმებიო?

სოფონია

გრძნეულნი არიან აღმოსავლეთიდან მოსულნი. თუმც მკვდრები არ აღდგებიან…

 

ესთერი

 

მსაჯულის წინაშე რომ წარსდგა, მცველმა უთხრა, რომ გამოუცნობი იყო ბუნება სულისა. თვალს იტაცებდა მარმარილოთი მოჩუქურთმებული პალატები. დარბაზი, სადაც მსაჯული ნახა იყო ვრცელი და ოდნავჩაბნელებული.

რაფაელი

რა უთხრა მსაჯულს?

ესთერი

მსაჯულს უთხრა, რომ იცოდა, წამებას ვერ გადაურჩებოდა და ჰკითხა, დარჩებოდა თუ არა მისგან რაღაც, რაღაც ძვირფასი…

რაფაელი

რა პასუხი დაუბრუნა მსაჯულმა

ესთერი

არაფერი… სულ არაფერი დარჩებაო შენი სულისგან…

იერემე

და მაინც ერთხელ…- ანგელოზი გაკრთა მთვარის შუქში…

სცენა II

(ბავშვები-იერემე და სოფონია თივის ლოგინებზე წვებიან.თივის გვერდით, იატაკზე სანთელია. იძინებენ.  მონტე მათ გვერდითაა და უყურებს მძინარეთ სიყვარულით. იქვეა რაფაელი)

ესთერი

დადგა დრო წყევლის აღსრულებისა ეგვიპტეზე. ამ ღამით ანგელოზი გაკრთება მთვარისა და სანთლის შუქს შორის, ანგელოზი-სიკვდილის.

ის შორიდან მოდის, მერცხლებთან ერთად ტოვებს სამშობლოს, ეგვიპტისაკენ მოემგზავრება და მოჰყავს პატარა ფრინველთა სულები, რომლებიც ანგელოზებად იქცევიან მოგზაურობის დროს. რომლებიც ვერ აღწევენ ეგვიპტემდე.

შორიდან მოდის უუძველესი,- უკვდამყოფელი და მომაკვდინებელი.

გზა არის შორი. განთიადია მთვარის რქებში ალმოდებული და როგორც ფირუზი ახასხასებულ ბალახს დაჩრდილავს იგი.

მოდის და მოაქვს ნაზი სინანული ჩვენი გულებისთვის.

სინათლის უცოდველი ხელებით მიჰყავს ბავშვების სულები, წამოაყენებს მათ საწოლებიდან. ხელს ჩასჭიდებს და წაიყვანს ყვავილებით ათრთოლებულ, სიზმარეულ ბაღში.

წაიყვანს სადაც განთიადია…

მონტე შვილებს წამოაყენებს. ცოტა ღვინოს ასმევს ოქროს თასიდან. სცენაზე მტრედები გადაიფრენენ, რომლებსაც ბავშვები დაუძახებენ

-აღსდგა! აღსდგა!

ფარდა იხურება

დ ა ს ა ს რ უ ლ ი

ცისფერი ნილოსი ანუ ახალი აღორძინება

ქართული ლიტერატურას დიდი ფუძე და წარსული გააჩნია და მის ყოველისმომცველ და მაგიურ ენას თუ გავითვალისწინებთ სრულებით არ იქნება გასაკვირი ის ფაქტი, რომ ჩვენი ლიტერატურა მსოფლიოს უღრმეს მწერვალებს დაეჩურჩულოს და დაახლოებით ისეთივე ექპოქა შექმნას მასში, როგორც ათენმა ფილოსოფიაში ანდა ფლორენციამ ფერწერაში შეძლო. ეს მხოლოდ ფორმა არ არის. რენესანსული ლიტერატურა მოითხოვს ერთად მოუყაროს თავი მსოფლიოს გამოცდილებას და აზროვნებისა და მისნური ძალების მეოხებით ეძიოს მისი მომავალი. დღეს ამის შესაძლებლობა ნამდვილად არსებობს და უახლოეს მომავალში ქართული ხელოვნება აყვავდება ისე როგორც არასდროს, ჯერ არს. ამის ნამდვილი მაგალითია ანა გოგიშვილის გენიალური პიესა ცისფერი ნილოსი, რომლის დრამტურგიული თუ ზოგადად შემოქედებითი ხელწერა თეატრისა და არამხოლოდ თეატრის ისტორიაში ახალი ერის კარიბჭეა. ეს ისეთი ბაბილონის გოდოლია, რომელსაც ვერც კუდიანებისა და ერინიების შურისმგებლური აღტკინება და თვით ღვთის სიტყვა და ელვაც კი ვერ დაანგრევს და დაფერფლავს. პიესა უნიკალურია როგორც ენობრივი ასევე ფორმითი და ფილოსფიური თვალსაზრისით. “საჭრეთელს შეუძლია სულ სხვა მისნობა” დაწერს ფერწერის რენესანსის ფლორენციელი ტიტანი მიქელანჯელო ბუანაროტი და მართლაც ანა გოგიშვილის დრამატურგიული შედევრი სწორედ სწორუპოვარი მისნობაა არგაგონილი ჰამლეტის შემდეგ მსოფლიო ისტორიაში. ეს პიესა ზეციურ გამოცხადებას წააგავს. დრამატურგი უცხო ხილვათა მაგიური გადმომტანი და გამააზრებელია. საკუთარი ქვეცნობიერის ჯადოქარი მესაიდუმლე, რომელიც მუდამ ამავე ქცეცნობიერში ტოვებს სფინქსის განუსაზღვრელ გამოცანებს. ფორმის თვალსაზრისით და ენის მხრივ ასეთი პიესა მსოფლიოს არ ახსოვს. ეს მართლაც გავს მიქელანჯელოს ქანდაკებას. მისნური ძალით შეკავშირებული ადამინური ძალისა და ვნების დახვეწილი და სრულყოფილი ქმნილება, რომელიც ფანტაზიისა და ფილოსოფიის ტიტანურ ოკეანეში დაატრებს მთვრალ ხომალდს და მკითხველსაც თავისი არაამქვეყნიურობით ათრობს. პიესაში განვითარებული მოვლენები და მათი სიღრმე ჯერ ადამინთა მოდგმისათვისაც კი ქალწულებრივი და უცნობია და შესაძლებელია აქ აღწერილზე სრული ცნობები არც ავტორს გააჩნდეს, რადგან პიესა ნამდვილი გამოცხადებაა ზეციური სამყაროსი თუ ქვესკნელის. უაილდის კონცეფციით ხელოვნება ეს სილამაზისა და მშვენიერების სრულყოფილი ასახვაა. ანა გოგიშვილის ტიტანური სირთულის ხელოვნებაც გატყვეებს სილამაზისა და მშვენიერების უზადო დინამიურობითა და ქმედებით და შენს პიროვნებას ასტრალში უკუაქცევს და ნებით თუ უნებლიეთ გამოგზაურებს იმქვეყნიური სამყაროს დიდ ორომტრიალში. ეს არის მისტიკა. დიონისური სისხლით სავსე მტევნებით ჩაწურული უძლიერესი ღვინო, რომელიც ბოდლერულ თრობას და ექსტაზს იწვევს და ბოროტ ყვავილთა სურნელებას მთვარის წყალზე არეკლილ მრუმე შუქში შეგასუნთქინებს. აქ სიტყვა თვადაა სუნქვისა და სიცოცხლის მამოძრავებელი სუბსტანცია და სიტყვის ძალის მომნუსხველობაში ახალ ადამიანურ შემეცნებას ბადებს. ეს ახალი ერაა დრამტურგიასა და ქართულ თუ მსოფლიო ხელოვნებაში და თვრამეტი წლის შემოქედი ამ პიესით უკვე უკვდავების სფეროშია მოქცეული და ეს ჯერ მხოლოდ დასაწყისია, თუმცაღა ნებისმიერ ხელოვანი იოცნებებდა ასეთი პიესა შემოქედებით მწვერვალზე მაინც შეექმნა. ქართული ხელოვნებასა და კულტურას დრო დაუდგა მსოფლიო დაიპყროს და მას ახალი აღორძინების ეპოქა უსახსოვროს. ანა გოგიშვილის პიესა ცისფერი ნილოსი ამ საძირკველის უძვირფასესი ქალწულებრივი მარგალიტია… ცისფერი ნილოსი

გოგი ნარეკლიშვილი

 

« Newer Posts - Older Posts »

კატეგორიები