ნუგზარ შატაიძე

ნუგზარ შატაიძე

შატაიძე ნუგზარ – სოფი

ჩვენი ჯერ არ მოგვეკრიფა, ხეივნისა, ჯერ ისევ ესხა და სჭამდნენ ჩიტები. გაუვარდებოდა ჩემი კაცი ყვირილითა და ტაშისცემით – გაეცლებოდნენ ის გასაწყვეტლები, შესხდებოდნენ, შეიხორხლებოდნენ თუთაზე და გამოსცქეროდნენ იქიდან. შინ რო შემოვიდოდა, აიშლებოდნენ, მობრუნდებოდნენ და დაუწყებდნენ ისევ ჭამას. ახლა უნდა გენახა, ქა, ჩოგი თავდაყირა ეკიდა და ისე კიკნიდა მარცვალსა!

დატანჯეს კაცი.

მე ვუთხარი, ადექი, მოკრიფე და მოიშორე-მეთქი!

აბა, რას ამბობ, ქალო, მჟავეა ჯერაო.

მა ეგ ჩიტები რაღამ დააქიმითა-მეთქი, ქა?

რა ვიცი, გაუწყდათ მაგათ სინსილაო!

გაიტანა ბოლოს სკამი, დაჯდა, დაიჭირა ცოცხი და დაუწყო ქშევა. ჯერ ახლო არ ეკარებოდნენ. ისხდნენ ზოგი კაკალზე, ზოგი – თუთაზე და უყურებდნენ იქიდან. მერე ნელ-ნელა გაუბედეს – ჯერ ერთი მოფრინდა, მერე – მეორე. სხედან, განა სჭამენ ან რამე, არა, სცდიან, აბა, ერთი, რას იზამსო. აიშალა ბოლოს მთელი დუნდგო და წამოვიდა თათრის ჯარივითა!

ჯერ ცოცხი ესროლა და გააფრთხო, მაგრამ ისევ რო მოფრინდნენ, ატეხა ერთი ტაშისცემა და ყვირილი – აგინებს, აგინებს, რო მეტი არ იქნება, აღარ შეარჩინა მკვდარი და ცოცხალი, მაგრამ არ ეპუებიან, ქა?

ჩამოიარა ეფრემას ბიჭმა, გადმოეყუდა ღობეზე და უყურებს გაკვირვებული: რა იყო, გოგი, რა მოგივიდაო?

რაღა რა მომივიდა, კაცო, გამაგიჟეს ამ ჩიტებმა, ყურძენს მიჭამენო!

მერე, არ იცი მაგათი წამალიო?

რა წამალიო?

რაიო და კონსერვის კარობკები უნდა დაუკიდოო!

რა კარობკები, ბიჯო, რას ამბობო?

მე ვუთხარი – შენი ჭირიმე, კოლა, მოდი, თუ იცი რამე, გვასწავლე, თორე დაიტანჯა კაცი, აი, ქათმები, რომელსაც ხელს დაადებ, იმას დაგიკლამ-მეთქი!

წავიდა, მოიტანა საიდანღაც ერთი დიდი კალათა თუნუქის კოლოფი, ჩამოამწკრივა მთელ ხეივანზე და ერთმანეთზე მავთულით გადააბა, მერე უცებ ჩამოსწია ის მავთული და ისეთი ჟღარუნი აუყენა, რო ძაღლმა კუდი ამოიძუა და ეზოდან წკავწკავით გავარდა. ჩიტებს ხო თვალიც ვეღარსად მოვატანეთ!

დავუკალი კარგი ჯაჭვედა დედალი, გავუშალე ლაზათიანი სუფრა, მაგრამ სულ ტყუილად.

ჯერ კი ერიდებოდნენ, მაგრამ მერე და მერე ისე შეეჩვივნენ, ისე გაუთამამდნენ, რო აინუნშიც აღარ აგდებდნენ.

მოკლედ, სულ გაგალეს მთელი ხეივანი, ერთი საღი მარცვალი აღარსად შეარჩინეს!..

დარჩა ეს საწყალი ჩემი ქმარი იმ წელიწადს უღვინოდ და ჩამოყარა ყურები, მაგრამ ჩამოიარეს ერთ მშვენიერ დღესაც ვიღაც ჯეელმა ბიჭებმა ყვირილით – ყურძენი, დასაწური ყურძენიო!

გავედით, გავხედეთ – კახელები არიან დიდი მანქანითა.

რას აფასებთო?

ორმოცდაათ თეთრს კაპიკი არ მოაკლდებაო.

მუქთი, ქა!

გავუსინჯეთ გემო – შაქარი!

განა შეევაჭრა ან რამე, არა! ბიჭის ქორწილისთვის რის ვაინაჩრობით შეკოწიწებული ერთი ხუთასი ლარი მქონდა შენახული, მაიტა აქაო! და გამოვუტანე, რაღას ვიზამდი…

ჩვენ ახლოს არ მიგვაკარეს – იმ კახელებმა სულ თავისი ზურგით შეზიდეს მარანში ერთი ტონა ყურძენი და გაამსეს საწნახელი. გოგიამ თვალი მიყო – აბაო, დატრიალდი ეხლა შენებურათაო და გავუშალე მეც კარგი სუფრა.

დასხდნენ და დაიწყეს პატარა ჭიქებით სმა. ახლა სჭამენ, სჭამენ, საწყლები, რო სულ ერთმანეთსა სტაცებენ ხელიდანა. მშივრები, ქა!

მამიკვდა გული.

ცოტა რო დანაყრდნენ, ერთი ეუბნება: გოგია ძიაო, ამ ყურძენს ძაან მაღალი შაქრიანობა აქვს და, იცოდე, წყალი უნდა დაასხაო, ას ლიტრაზე ათი ლიტრა მაინც უნდაო.

ხოოვო, ეგრეაო, – უთხრა მეორემაც, შოფერმა, – არ დაასხამ და ცოფი გამოგივაო.

დავასხამ, მა რას ვიზამ, კაცოო, მააო! – და ეცინება ულვაშებში თავისებურად.

ის ბიჭები რო გააცილა, მობრუნდა და – აბა, დედაკაცო, წყალი გაათბე, ფეხები უნდა დამბანოო!

მე ვუთხარი, კაცო, ნასვამი ხარ, დაწექი, დაისვენე, სად გაგექცევა ეგ ყურძენი-მეთქი.

არა, თავისნათქვამაა ძალიან.

რაღა უნდა მექნა, გავათბე წყალი, ჩავაყრევინე ტაშტში ფეხები და ვბან. რაღაცას ბურტყუნებს თავისთვის, მივუგდე ყური – წყალი არა, მაგათი ყველაყისამაო, გამომივიდნენ ეგენიც მასწავლებლებიო!..

მე ვუთხარი, კაცო, გოგი, ადგილის კურდღლისა ადგილის მწევარმა უფრო არ იცის? რახან გითხრეს, კიდეც უნდა დაასხა-მეთქი.

ნეტაი შენა, მოგცლიაო და ჩადგა საწნახელში.

პირველი წვენი რო წამოვიდა, მომატანინა ჭიქა და დაილოცა – აბაო, მრავალ შემოდგომას დაგვასწროსო, ბარაქა და დოვლათი არ მოგვაკლოს ღმერთმაო! – მიიყუდა, დალია და გაუნათდა თვალები, – რა არი, რა არიო! გასინჯე შენცაო.

დავლიე, ტკბილია, ტკბილი, რო ყელსა სწვამს!

კაცო, ძაან ტკბილია-მეთქი.

მა როგორ გინდაო, ესაო კახური რქაწითელია, განა ჩვენებური კრიკინააო!

ხოო და, იმიტომაც უნდა წყლის დასხმა, კრიკინა რო არ არი-მეთქი.

აბა, ყური მიგდე, დედაკაცოო, იმათი ანგარიშით, იცი ამას რამდენი წყალი უნდაო? ორმოცდაათი ლიტრაო!

ცოტა არ იყოს, მეც შევფიქრიანდი, ქა – ამდენმა წყალმა ემანდ ღვინო არ წაახდინოს-მეთქი და გავჩუმდი, აღარაფერი მითქვამს.

სამი კვირა ჭაჭაზე ადუღა და მერე ბალონებში გადაიღო. ნოემბერში კიდევ გადაიღო და დეკემბერში, მესამედაც რო გადაიღო, ძმისწულები ჩამოუვიდნენ ქალაქიდან. დალიეს, მოილხინეს. უფროსი ბიჭი იძახდა, კახურად დავასხათ, კახურად, თორე დაგვხოცამს ესაო, ძაან მაგარიაო, მაგრამ ვინ დაუჯერა, სუ პირთამდინ ავსებდნენ და ბოლომდინ სცლიდნენ.

ჯერ ის საღვინეც არა ჰქონდათ ძირამდინ დაყვანილი, რო უმცროსი ბიჭი აუხირდა – შენაო, ბიძაჩემოო, ჩემი ძმა გიყვარს და მე არაო!

აბა, რას ამბობ, კაცოო?

რასაც ვამბობო!

არაო, შვილოო, შენც მიყვარხარო!

არაო, არ გიყვარვარო!

მიყვარხარო!

არ გიყვარვარ, შენი ასე და ისეო! – და წამოავლო საღვინეს ხელი.

ატყდა ერთი დავიდარაბა და წიოკი. დიდი ბიჭი შუაში ჩავარდა, ეხვეწება, ემუდარება – კარგი, ბიჭო, რა მოგივიდა, ცოფი ხო არ დალიეო! მაგრამ აღარა ქნა, ქა, ისეთი პირით აგინა, ისეთები უთხრა, რო ყურში არ შეიშვებოდა. ბოლოს წამოხტა და გავარდა იმ უკუნეთში გარეთ.

ავიღეთ ფარნები და წავედით სამივენი საძებნელად, მაგრამ რაღას ვიპოვიდით – დაეკრა თურმე ფეხი და ქალაქში წასულიყო.

მივბრუნდით შინა. ისეთები ვართ, დანა რო დაგვკრა, სისხლი არ გამოგვივა, არც მე და არც იმათ.

არ უნდა მეთქვა, მაგრამ გაბრაზებული ვიყავი და ვეღარ მოვითმინე – კაცო, ხო გითხრეს და რატო არ დაასხი ის ოხერი წყალი-მეთქი!

ჰე, გაგიჟდა, გასულელდა, სუ მილეწ-მოლეწა ყველაფერი. ძმისწული რო იქ არა ჰყოლოდა, უსათუოდ მომკლავდა!

არაო, – იმანა თქვა, – ღვინო რა შუაშიაო, პირველად ხო არ აკეთებს, არ იცით, რანაირი ხასიათი აქვსო?

ერთი კვირის მერე ჩვენი ბიჭი მოვიდა, ენაცვალოს იმას დედა!

ბიჭო, გურამო, ეს ახალი ღვინო რო არ გაგისინჯია შენაო?

დასხდნენ და დაიწყეს სმა.

გოგია კახურად ასხამს, ლამის ნახევრად ავსებს ჭიქებსა, ის კიდევ: თითო პალტავა არ დავლიოთ, მამიო?

ეს პალტავა უნდა ნახოთ, რა არი – ნახევარ ლიტრაზე მეტი ჩადის შიგა!

არაო, შვილო, ჭიქებითა ვსვაათ, ესე აჯობებსო.

ეე, გაშრა, კაცო, ყელიო!

დამიჯერე, შვილო, სხვანაირი ღვინოა ესაო.

რა სხვანაირი, მაგისთანები დამილევიაო?

ცოფია, ბიჭოო!

მაიტა, დედი, პალტავა მაიტაო!

რა ვქნა, გოგი-მეთქი?

მოუტანე და ჩაიხეთქოს მუცელიო!

მივუტანე.

დალია. შენაო, მამიო, რათა ხარ ეგეთი ჟმოტიო?

რა ვარო?

რაც გაიგეო!

არა, არა, რა არი ეგა, რა სიტყვააო.

რაი და ძუნწი ხაარო.

ბიჭო, უმაღლესი დაგამთავრებინე, ქალაქში ბინა გიყიდე, გაცმევ, გაჭმევ, გახურავ და კიდე მე ვარ ჟმოტიო?!

ძუნწი ხარ, მა რა ხარ, ერთი მანქანა გენანება რო მიყიდოო!

კაცო, სადა მაქ მანქანის ფულიო?

ისე კარგა გააქო, რო!

მაშ, მტყუნისო?

მტყუნის დედაო!

რაიო?!

წადი, შენიო, და წამოავლო იმანაც საღვინეს ხელი, უნდა დაარტყას, ქა! ჩავვარდი შუაში. ატყდა ერთი გამიშვი და გამოუშვი. ვწივივარ და ვკივივარ, ვწივივარ და ვკივივარ. ესენი იგინებიან, იგინებიან, რო აღარაფერი შეარჩინეს ერთმანეთს. ახლა, ხან აქედან მომხვდება თავში, ხან – იქიდან, იმ გაწევ-გამოწევაში სუ შემომახიეს ხალათი.

ძლივს დავაშოშმინე, ქა!

ბიჭს მაღლა გავუშალე ლოგინი, ამას დაბლა, ფეჩთანა.

მე შუაღამემდე არ დამეძინა – ვიტირე, ვივაგლახე.

დილით რაღაც ლაწალუწის ხმამ გამაღვიძა. ვაიმე! წამოვხტი და გავვარდი კარში.

შესულა ჩემი ქმარი მარანში, შეუტანია დიდი კეტი და ამტვრევს ამ სავსე ბალონებსა!

ვეცი ხელებში, რას აკეთებ, კაცო-მეთქი!

მამეცა, უნდა დავლეწო სულა, ამისი მამტანის მკვდარი და ცოცხალი, ამისიო!

შე კაი კაცო, მაგის მამტანმა არ დაგარიგა, წყალი დაასხიო, რატო არ დაასხი-მეთქი!

ოხ, შენი დედა, შენიო და დამიშვა კეტი. აი, ეხლაცა მტკივა მხარი.

შემოვარდა ბიჭი და გამოუწია ყელი: ბოდიში, მამი, მაპატიე რა, მე ვარ ყველაფერში დამნაშავეო.

არაო, შენ არაო, კახელების ბრალია ყველაფერი, მაგათი ასე და ისეო!

გამოვბრუნდი და გამოვედი გარეთ.

აბა, ის კახელები რა შუაში იყვნენ, საწყლები, კარდაკარ მოსიარულენი, მშივრები, ქა, მშივრები. ხო უთხრეს, წყალი დაასხი, თორე ცოფი გამოგივაო, რატო არ დაასხა.

თავისნათქვამაა და იმიტომა.

ნუგზარ შატაიძე

ნუგზარ შატაიძე

შატაიძე ნუგზარ – ნაგანი

ხიპიჩას არც ცოლი ჰყავს და არც შვილი – მარტო ცხოვრობს, მაგრამ მის სახლში სულ ვიღაცები არიან – სულ სვამენ და სულ სეკას თამაშობენ. თვითონ ხიპიჩა არ სვამს. არც კარტს თამაშობს. ერთი ძველი მაგნიტოფონი აქვს – ბაბინებიანი, ზის იმ მაგნიტოფონთან მაიკისამარა და ან ბიტლებს უსმენს, ან გაწყვეტილ ლენტს აწებებს. ამიტომ დგას მის სახლში სულ აცეტონის სუნი.

ლენტი ხშირად უწყდება.

ძველი ლენტებია, ძველ ბაბინებზე დახვეული. ახლები აღარ იყიდება. ხიპიჩას მეტს ვიღას უნდა ის ლენტები, ეხლა ხო ყველას კასეტებიანი და დისკებიანი მაგნიტოფონები აქვს.

შუა სიმღერის დროს უწყდება ხოლმე. ხიპიჩა ამაზე ნერვებს არ იდღლიზავს, მშვიდად დგება, თაროდან მანიკიურის პატარა ბოთლს იღებს და აწებებს. განა წვალობს ან რამე, არა – ერთი, ორი და ვსიო!

მე მგონი, კაიფობს ამაზე.

ხიპიჩას ბიტლები ევასება. ჭაღარა თმაც ბიტლებივით აქვს მოშვებული. მე რო მკითხო, რაღა დროს ეგ ბიტლებია, მაგრამ ხიპიჩას უსწორებს. ლენტი რო გაწყდება, სიმღერას თვითონ აგრძელებს – ძალიან წვრილი ხმით მღერის, თან აწებებს. სიმღერის დროს გიტარის ხმასაც აკეთებს და ყველაფერი.

მე ეს უფრო მომწონს, ვიდრე ბიტლები და ამიტომ, ლენტი რო წყდება, მაგრა მისწორდება.

ხიპიჩა ბებერი კაცია, სულ ცოტა, ორმოცდაათი წლისა მაინც იქნება, მაგრამ ჩვენთან ძმაკაცობა არ უტყდება – რო მიხვალ, გაიცინებს, ხელს ჩამოგართმევს და გაკოცებს. უხარია შენი მისვლა, მამაჩემივით კი არ იბღვირება. ოთახის კედლებზე სულ ბიტლების სურათები აქვს გაკრული, ბიტლების და როლინგ სტოუნის. ერთხელ თქვა, დღეს ლენონის დაბადების დღეაო და ბესო არაყზე გაგზავნა. თვითონ არ დალია, მარტო ადღეგრძელა და ჭიქა ტუჩზე მიიდო.

არაყი მეც არ მიყვარს. ღვინო კიდე ხო, მაგრამ არაყი – არა. ბესო არაყსაც სვამს და ღვინოსაც. ხიპიჩასთან რო ავდივართ, ბუტკაში თავისთვის „გომსჩ ყიდულობს, ჩემთვის კი – კოკა-კოლას. ამაზე სულ შაყირობს. ერთხელ კოკა-კოლაში ჩამისხა და ისე დავლიე, მაგრამ მაინც არ დამევასა.

სეკა მაგარი დებილური თამაშია. სამ-სამ კარტს არიგებენ და მერე სულ ჩხუბობენ. ვზროსლი ხალხია. ჩვენ ხიპიჩასთან ერთად ბიტლებს ვუსმენთ. ზოგჯერ რაღაცებს ვეკითხებით ხოლმე და ის გვიიასნებს, თან ლენტებს აწებებს. რო ჰკითხავ, ეს როგორ არიო, უცებ კი არ გიპასუხებს, ჯერ დაფიქრდება, ნაპასს დაარტყამს, მერე შემოგხედავს და გეტყვის, ეგ არაკაცურიაო, ან პირიქით – კაცურიაო.

ხიპიჩასთან შარშანდელს მერე დავდივართ. შარშან გაზაფხულზე ბესომ დამირეკა, კინოსთან გამოდიო. ცოტა დამაგვიანდა და რო მივედი, უკვე სამი როჟა ურტყამდა. სანამ მარშრუტკიდან ჩავედი, სანამ რამე, ძირს დააგდეს და წიხლებით სცემდნენ. მე ეგრევე ჩემი კნოპკიანი დანა გავაძრე და ჯერ ერთი დავჭერი, მერე – მეორე. ორივე ტრაკში. მესამეც რო უნდა დამეჭრა, გაიქცა.

ორი კვირის მერე ბესომ მითხრა, ის როჟები ხიპიჩასთან უნდა ავიყვანო და თუ გინდა, წამოდიო.

წავედი, იმიტო, რო მაინტერესებდა. უბანში ყველა იმის სახელს ახსენებდა – ხიპიჩამ ეს თქვა, ხიპიჩამ ის თქვა.

ავედით. ის მესამე იქაც არ იყო, ვაბშე დაიკარგა.

რო მივედით, ბესომ უთხრა: ხიპიჩ, ხო გახსოვს, თოთხმეტში რო ამ კაცის თავანი ამოგიტანეო. ეგ ვინ არიო. ჟალუზაო. როგორ არ მახსოვსო. ხოდა, ეხლა მიტრაკებსო. ხიპიჩამ შეხედა – ბიჭო, შენ ქურდულ კანონებს პატივს არა სცემო? როგორ არაო. მა ამ კაცისგან რა გინდაო, გეძება და რო ვერ გიპოვა, მე ამომიტანა, აბა, დავაი ეხლა აქედანო!

კარებში რო გადიოდნენ, ის მეორე მოუბრუნდა და – ვა, მაგან რო ტრაკებში დაგვჭრაო?

მეტი რა გინდათ, აქამდე თითო დირკა გქონდათ, ეხლა ორ-ორი გაგიხდათო!

კაროჩე, მაგრა შეარცხვინა.

ისინი რო წავიდნენ, ხიპიჩამ შემომხედა, შენ დაჭერიო? მეთქი, ხო და გაეცინა.

ბესო მაზიანს თამაშობს. მარტო ბესო არა, მთელი უბანი. ფული არავის არა აქვს, მაგრამ მაინც ენაძლევებიან ერთმანეთს. თუ მოიგე, კარგია, მაგრამ თუ წააგე? „არსენალი” და „ჩელსი” რო თამაშობდა, ბესო იმ ჟალუზას თურმე სამას ლარზე დაენაძლევა, „ჩელსი” მოიგებსო, მაგრამ არა, „არსენალმა” მოიგო. თავანი თოთხმეტში, ღამის თორმეტ საათამდე უნდა აეტანა, მაგრამ საიდან?! არ აიტან – ტრაკი ხარ.

მთელმა საძმომ ვიჩალიჩეთ და ბოლოს შევუგროვეთ. წავედით. არ დაგვხვდა. ველოდეთ, ველოდეთ, არ მოვიდა. თორმეტს რო ოცი წუთი დააკლდა, ბესომ თავანი ხიპიჩას აუტანა და აი, იმანაც მაზი დაუჭირა.

ვინ არი ეხლა ტრაკი? ისინი.

როცა ხიპიჩა მაიკით ზის და ლენტს აწებებს, მე იმის ნაკოლკებზე ვკაიფობ: ზურგზე ჯვრიანი საფლავი ახატია, მხრებზე, აქეთ-იქით, რვაქიმიანი ვარსკვლავები, მკლავებზე კი სულ რუსული სიტყვები აწერია.

მოსაწევი როცა გვაქ, ვბოლდებით და მუსიკას ვუსმენთ. სულ ზეპირად ვისწავლე იმ ბაბინებზე ჩაწერილი ბიტლების და სტოუნის შლაგერები, მაგრამ, ხო გითხარით, მე უფრო ის მისწორდება, ლენტი რო წყდება და ხიპიჩა სიმღერას აგრძელებს, თან გიტარასაც აკეთებს. მაგრა გამოსდის და ვკაიფობ.

როცა ხიპიჩასთან ვართ, იმ დღეს შინ გვიან მივდივარ. მამაჩემი მიტრაკებს, სად დადიხარო. ერთხელ მომაწვა, თქვი ეხლა, სად იყავი, ვისთან დაეთრევიო. არავისთან-მეთქი და მომდო. თანაც, როგორ – მარცხენა მომიქნია, ვითომ მუცელში უნდოდა რო დაერტყა, მე ხელები ძირს ჩამოვწიე და იმან ნიკაპში არ მხია?!

მაგრა გავმწარდი.

დილით ჩალურჯებული მქონდა. სარკეში რო ვიყურებოდი, გაეცინა – ახიაო.

მეთქი, მაიცა!..

ამის მერე ხიპიჩასთან მაინც დავდიოდი. ის იჯდა, დაგლეჯილ ლენტებს აწებებდა და ბაბინებზე ახვევდა. თან წვრილი ხმით მღეროდა: „ელოჩაი, ელოჩაიჩ. ზოგჯერ მეც ვყვებოდი. ერთხელ მითხრა, მიდი, აბა, შენ იმღერე და მე გიტარებს გავაკეთებო. მართლაც, ორი გიტარა გააკეთა: ერთი – პირით, მეორე – ცხვირით. მაგრად გამოგვივიდა. იმ როჟებმაც კი მოგვაქციეს ყურადღება. კარტი ხელებში გაუშეშდათ.

ერთხელ იქ ვიღაც კაცი ამოიყვანეს – სულხანა. ხიპიჩამ თქვა, ექვსი ბუტკა აქვსო. უნდოდათ, გაეწეწათ, მაგრამ სულ იგებდა. ამათ უტყდებოდათ. ხიპიჩა არ თამაშობდა, მაგრამ იმასაც უტყდებოდა. მეთქი, ხიპიჩ, რამე ხო არ, ჰა? შემომხედა და თვალებში ისე გაუელვა, რო გული შემიხტა. მაშინ არაფერი. მერე, სამი დღის შემდეგ, მე და ბესო რო ვიყავით, იმ სულხანამ კიდე მოიგო, ძალიან დიდი კუში წაიღო და ხიპიჩამ გათეთრებული სახით შემომხედა. მეც შევხედე. თვალებში ის რაღაცები უელავდა. მერე ისევ თავისი ლენტის დაწებება გააგრძელა.

ავდექი. მეთქი, წავედით!

ბესო აზრზე ვერ მოვიდა და გაკვირვებულმა ამომხედა.

მეთქი, ადე, შე ჩემისა!

ხიპიჩას კარის უკან ერთი არმატურის ნაჭერი ჰქონდა. სულ იქ იდო და ჟანგდებოდა. გასვლისას ავიღე და კურტკის სახელოში შევიცურე. იღლიაში ცივად მომებჯინა.

ქუჩაში რო ჩავედით, ბესოს ყველაფერი გავუიასნე. გაუტყდა – შენ გიჟი ხო არა ხარო, მაგრამ რა უნდა ექნა და ორივენი სახლის კუთხეს ამოვეფარეთ.

შუაღამე იყო. სამი საათი. ყველანი ერთად გამოვიდნენ. არსენას ქუჩა რო გაიარეს, სულხანა ზემოთ წავიდა, დანარჩენი სამი კი ქვემოთ.

მეთქი, ბესო, დავაი ეხლა!

ნიკოლსონები შუბლზე ჩამოვიწიეთ და სულხანას უკან ავედევნეთ, მაგრამ ბესო მაგარ გატეხილში იყო, ამიტომ ის ჭავჭავაძეზე დავტოვე და სულხანას მარტო მე გავყევი. ხეებს ვეფარებოდი. ბოლოს ერთ ტუპიკში შევიდა. დრინი სახელოდან გამოვიღე, დავეწიე და უკნიდან პირდაპირ თავში დავუშვი. ეგრევე დავარდა. ძალიან მაგრა მომივიდა, დარტყმის ხმა ხელებით გავიგონე.

სწორედ ამ დროს ეს ბესოც არ მოვარდა! მეთქი, რა უნდა?! ეცა და ჯიბეების ჩითვა დაუწყო.

მე ჩუმად ვიდექი და აქეთ-იქით ვიყურებოდი. დრინი ისევ ხელში მეჭირა.

ლაპატნიკი რო უპოვა, ბესო წამოხტა და ზემოთ გავარდა.

მე ჭავჭავაძეზე დავქანდი, არმატურის ნაჭერი თვარაძის პადიეზდში დავმალე და რუსთაველზე გავედი. იქ არავინ იყო, მაგრამ მაინც ძალიან ნელა მივდიოდი. ლაღიძესთან ზემოთ ავუხვიე, სულ რაღაც ვიწრო ზაკაულკებით ვიარე და ხიპიჩასთან ისე ავედი.

მეთქი, ბესო არ მოსულა?

არაო. და მიყურებს. რა არიო.

მეთქი, არაფერი და ტუალეტში შევედი. ხელებს რო ვიბანდი, გული ამერია.

პირი დავიბანე, გამოვედი და დავინახე, რო ბესო მოსულიყო. არაყს ხსნიდა. რუსული არაყი იყო. პატარა, ბრტყელი ბოთლი. მე მარტო ერთი ჭიქა ჩავარტყი. დანარჩენი ბესომ დალია. მერე ჯიბიდან ფულები ამოიღო და მაგიდაზე დაყარა. ლაპატნიკი სად არი-მეთქი. გადავაგდეო. მეთქი, გიჟი ხარ, შე ჩემისა, როგორ გადააგდე! მერე რა მოხდაო.

ხიპიჩამ იმ ფულიდან ოც-ოცი ლარი მოგვცა და ბესო წავიდა. უკვე თენდებოდა. მე დავრჩი. ვისხედით და ბიტლებს ვუსმენდით. ბიტლებს და როლინგ სტოუნს. თან ვბოლდებოდით. მერე მოგვშივდა, მაგრამ საჭმელი არ იყო და დავიძინეთ.

საღამოს ექვს საათზე გამეღვიძა. თავი ისე მტკიოდა, თითქოს ის დრინი ჩემთვის ჩაერტყათ. ვეღარ ვდგებოდი.

სახლში რო მივედი, მამაჩემი ეგრევე მეძგერა, თქვი ეხლა, სად იყავიო.

მეთქი, შემეშვი რა, კაცო!

თქვი, შე ნაბიჭვაროო, და სახეში გამარტყა. ისედაც მოთხრილი მქონდა ნერვები, ეგ მინდოდა?

მე არაფერი – დანა ჩემმა ხელმა გააძრო და გახსნა.

დედა კიოდა, მამა ხელს უკან ისვამდა და გაკვირვებული მიყურებდა. არ სჯეროდა, რო დავჭერი. სახე ქაღალდივით გაუთეთრდა.

ეს რა მიქენი, შე ჩათლახოო!

მეთქი, რა გინდა – ერთი დირკა გქონდა, ეხლა ორი გაგიხდა.

განა დამარტყა ან რამე. არა. ხელი უკან მიიჭირა და ეგრე მიყურებდა. მერე წავიდა. ალბათ, ვანაში შევიდა.

დედა მეუბნება, დანა მომეციო. მივეცი. ეხლა წადიო. მეთქი, სად წავიდე. სადაც გინდაო. უცხო სახე ჰქონდა და დედაჩემს აღარ ჰგავდა.

მე ვუთხარი, შენ სულ ეგ გიყვარდა და მე არა-მეთქი.

მართალი ხარო, ეხლაც ვერ გიტან და წადი, თვალით აღარ დამენახოო.

წავალ, მაგრამ ინანებ-მეთქი.

წადიო, ჯანდაბამდე გზა გქონიაო. გაქვავებული სახით მიყურებდა.

ეგ არი შენი ბოლო სიტყვა-მეთქი?

ხო, ეგ არიო და წამოვედი.

ხიპიჩასთან სეკას თამაშობდნენ, თან სულხანას ამბავს ყვებოდნენ – დილით თავის პადიეზდთან უნახავთ და საავადმყოფოში წაუყვანიათო. ფული და მობილური ამოუცლიათო.

ხიპიჩამ მე შემომხედა, მე – ხიპიჩას. მერე მანიშნა და კუხნაში გავედით. რა მობილურიო. მეთქი, არ ვიცი. ეგ ბესო ცოტა შაკალი ხო არ არიო. იქნებ, დილით რო იპოვეს, მაშინ ამოაცალეს-მეთქი. გამიტყდა, რო ბესოზე შაკალი თქვა. მერე ხიპიჩამ მითხრა, აქ იყავიო და თვითონ გავიდა. ცოტა ხნის შემდეგ ნაგანი მოიტანა, ჩვარი შემოაცალა და მაგიდაზე დამიდო. ძალიან კარგი ნაგანი იყო. ბარაბანში ოქროსფერი ტყვიები ელაგა.

გულმა ბაგაბუგი დამიწყო. ვისია-მეთქი. შენიაო. მეთქი, როგორ ჩემი? ეგრეო, და კუხნიდან გავიდა.

გავგიჟდი. მაგრა გამისწორდა. ნაგანი წელში გავირჭე, ზემოდან კურტკა ჩავიცვი და წამოვედი.

ჯერ ათი საათიც არ იქნებოდა. არ ვიცოდი, რა მექნა, სად წავსულიყავი. გამახსენდა, რო კოტეტიშვილზე ერთი ჩემი კლასელი გოგო ცხოვრობდა და მოდი, იმასთან ავალ-მეთქი.

სუპერმარკეტში ორი „ჰეინეკენი” ავიღე და ავაკითხე.

ზარი რო დავრეკე, კარი იმ გოგოს ბებიამ გამიღო – ვინა ხარო.

მეთქი, გოჩა ვარ, ბებო, ვერ მიცანი?

უი, ჩვენი გოჩაო? – ვიღაც სხვა გოჩა ვეგონე და შემიშვა. მაიკო ბანაობსო.

მეთქი, უთხარი, რო მე მოვედი!

კურტკა არ გამიხდია, დივანზე ეგრევე დავჯექი და დაველოდე.

ეს მაიკო სკოლაში სუ უკან დამდევდა. ერთხელ სიცხე მქონდა და გაკვეთილების მერე შინ მომადგა, სკოლაში რატო არ იყავიო.

მეთქი, ავათა ვარ.

პირდაპირ ლოგინზე არ დამიჯდა?! მე კედლისკენ ვიწევი, ის კიდე – ჩემკენ. კიდე კარგი, დედაჩემი არ შემოვიდა.

მეათე კლასში გათხოვდა, ვიღაც ნარკუშას გაყვა, მაგრამ სამ თვეში ისევ გამოთხოვდა.

სანამ ის გამოვიდოდა, მე ჩამეძინა. მესიზმრა, ვითომ ხიპიჩას ვკლავდი. ნაგანს ვესროდი და თან სულ მახსოვდა, რო ერთი ტყვია მამაჩემისთვისაც უნდა შემენახა. თვალები რო გავახილე, მაიკო მანჯღრევდა. რა არი-მეთქი. ძილში ყვიროდიო. ვიყვირებდი, მა რა იქნებოდა!

რა იყო, ამ შუაღამისას რას დამადექიო.

მეთქი, მომენატრე, მაიკოჯან!

მაგრა გაუსწორდა და ყავის გასაკეთებლად სამზარეულოში გაბზრიალდა.

მე ერთი ბოთლი პივა გავხსენი. ვწრუპავდი და თან ოთახს ვათვალიერებდი. ძველი სახლი იყო. გახუნებულ შპალერზე ვიღაც როჟების სურათები ეკიდა. ეს სურათებიც ძველი იყო, ერთი ხუთასი წლის წინათ მაინც იქნებოდა გადაღებული.

ოთახში მაიკოს ბებია შემოვიდა.

მეთქი, სოფი ფირუზოვნა, ეს კაცი ვინ არი?

მოვიდა, სათვალე გაიკეთა და უყურებს. ეგ მამაჩემიაო.

ესა?

ეგ – დედაჩემიო. ეს კიდევ მე ვარო და პატარა გოგოს სურათს დაადო თითი. თხუთმეტი წლის ვიყავი, მამაჩემი რო ჩეკამ დაიჭირა, ფულები უნდოდათო. მამაჩემი ვაჭარი კაცი იყო, ღვინოები დაჰქონდა რუსეთში, ბოლშევიკები რო მოვიდნენ, დაიჭირეს და ფულები მოსთხოვესო.

მეთქი, ვა, როგორც ეხლა!

მე და დედა ჩეკაში მიგვიყვანეს და მამაჩემს შორიდან დაანახვეს ჩვენი თავი. საწყალს ძალიან შეშინებია – ოღონდაც ეგენი გაუშვით და ყველაფერი წაიღეთო!..

სოფი ფირუზოვნას ამ სახლის შპალერივით გახუნებული თვალები ჰქონდა. ძალიან ბებერი ქალი იყო.

მერე მაიკოც შემოვიდა და ყავა შემოიტანა.

სოფი ფირუზოვნამ სავარძელში მოიკალათა. მეთქი, წავიდეს ეს ჩემისა, აქ რას დამიჯდა. მაიას ეცინებოდა – ბებო, რა გინდაო?

ყავაო, ყავა მინდაო!

შენ რო ყავას არა სვამო?

ვა, ეხლა ვსომო!

ნახე, ტო, ეს ბებერი ბოზი, არ უნდა, რო მარტო დაგვტოვოს.

მეთქი, აჰა, ჩემი ყავა დალიოს, მე პივას დავლევ.

დალია, განა უარი თქვა! ზის და მიყურებს.

ეხლა შენ რამდენი წლისა ხარო.

მეთქი, ოცის.

ჩვენი მაია ჯერ თვრამეტისააო და კიდე მიყურებს. ამას რამეს აჭმევ?

მაიკომ თავისი ყავა დალია და მეუბნება, წამო ჩემ ოთახში, რაღაც უნდა გაჩვენოო. წავედით. შევედით თუ არა, კარი ჩაკეტა და ეგრევე მეტაკა. მეთქი, მაიცა, შეჩემა! მაგრამ არა, ტახტზე წამაქცია და ზემოდან დამაჯდა. კაროჩე, მჟიმავს.

თავიდან დავიბენი, მაგრამ მერე ნელ-ნელა აზრზე მოვედი და მეთქი, ეგრე არ უნდა, ბოლომდე მივაწექი, მაგრამ ხელებს მიჭერს, ტრუსიკს არ მახდეინებს – არაო, არ გინდაო.

მეთქი, გიჟი ხარ, შეჩემა, რა პონტია!

გეხვეწებიო, ძალიან გეხვეწებიო.

კაროჩე, გაატრაკა.

მეთქი, წადი შენი! ტახტიდან ავდექი და სიგარეტს მოვუკიდე.

ის წევს და მიყურებს. კურტკა გაიხადეო.

მეთქი, რათა.

გაიხადე, გაიხადეო! გავიხადე. ეხლა შემობრუნდიო, ეტყობა, ნაგანი მოწვა – ეგ რა არიო.

სტვოლია, რა უნდა იყოს-მეთქი!

აბა, მაჩვენეო.

მეთქი, წადი რა!

მოდი, დაჯექიო. ნაგანი მაგიდაზე დავდე და ტახტზე ჩამოვუჯექი. ქალთან ყოფილხარო?

მეთქი, ბევრჯერ.

ნუ იტყუებიო.

არ ვიტყუები-მეთქი.

იტყუებიო. დავაი, აბა, გაიხადე და მოდიო.

შარშან დედამ მეზობლის ქალთან გამაგზავნა, მაგის ბავშვს ველოსიპედი გაუფუჭდა და გაუკეთეო. მაკა თუ რაღაც ერქვა. წამო, სარდაფში ჩამყევი, მარტო მეშინიაო.

ჩავყევი. ბნელოდა. ნათურა გადაიწვაო.

მეთქი, ველოსიპედი სად არი. ის კიდე მძიმედ სუნთქავს. მერე ხელი მომხვია და რაღაცებს მეუბნება, თანაც სახეზე თავის დიდ ძუძუებს მადებს. კინაღამ დამახრჩო.

მეთქი, გიჟია, რა უნდა! უცებ მომეჩვენა, რო დედაჩემის სუნი ჰქონდა, ეგრევე ხელი ვკარი, კარი გავაღე და გარეთ გამოვვარდი.

ეხლა გულაღმა ვიწექი და ვეწეოდი, თან მაიასაც ვაწეინებდი.

უცებ რას მეუბნება – შენგან შვილი უნდა გავაჩინოო!

ჯერ გამეცინა, მერე შემეშინდა – მართლა რო გააჩინოს? ავდექი, ჩავიცვი და ნაგანი ქამარში გავირჭე.

მეთქი, ეგ სისულელე თავიდან ამოიგდე, გაიგე?

რა სისულელეო.

რა და, ბავშვის გაჩენა-მეთქი!

სიცილი აუტყდა, ხმამაღლა იცინოდა და ტახტზე გორაობდა.

ვუყურე, ვუყურე და ისევ გახდა დავიწყე.

რას აკეთებო.

მეთქი, ეგ მე ვიცი!

არაო, ეხლა წადი და თუ გინდა, ხვალ მოდიო.

ქუჩაში რო გამოვედი, თოვდა. ისე მაგრად ბარდნიდა, რო ცხვირწინ აღარაფერი ჩანდა. სახეზე ფიფქები მადნებოდა. ქუდი მოვიხადე. გულში ვმღეროდი – „ელოჩაი, ელოჩაიჩ. რაღაც მიხაროდა. ქუჩაში თოვლი იდო და ყველაფერი სხვანაირი იყო: სახლები, ხეები. ნაგვის ურნებიც კი ლამაზად მეჩვენებოდა, რადგან, როგორც ყველაფერს, იმათაც ათოვდა.

ჩიტაძეზე სულ სრიალ-სრიალით მოვდიოდი.

რუსთაველზე რო ჩამოვედი, უცებ ყველაფერი გამახსენდა – მამაც, სულხანაც, თვალწინ დედაჩემის სახე დამიდგა და ცივმა ოფლმა დამასხა. გავჩერდი. თავზე ხელი ჩამოვისვი. ზედ თოვლი მედო.

სკოლის წინ ვიდექი. ვიღაც გოგოებმა ჩაიარეს სიცილით. დათოვლილ კიბეზე ავედი და ბაღში ერთ სკამზე დავჯექი. ჩემი სკოლის ბაღი იყო. ეს სკამიც მახსოვდა.

თოვდა. მართლა არაფერი ჩანდა. თითქოს იქაურობას თეთრი ფარდა ჩამოაფარესო. მაგონდებოდა მამაჩემის გათეთრებული სახე და ისიც, უკან ხელი რო ჰქონდა მიჭერილი. მაგონდებოდა დედაჩემიც. ის ნაბოზარი სულხანაც მაგონდებოდა.

წელზე ხელი მოვისვი და ნაგანი ამოვიღე. ვიცოდი, რო ლულას პირში თუ ჩავიდებდი და კუროკს გამოვკრავდი, ყველაფერი დამთავრდებოდა. ამის გაფიქრებაზე შვება ვიგრძენი. პირი გავაღე, ნაგანის ტუჩი ტუჩზე დავიდე და თითით კუროკი მოვძებნე.

დილით ალბათ ამ სკამზე მიპოვიდნენ. თოვლის პატარა ბორცვი ვიქნებოდი…

უცებ, არ ვიცი, რა მომივიდა, ნაგანი გადავაგდე, წამოვხტი და გიჟივით გამოვვარდი. კიბეზე ფეხი დამიცდა. კინაღამ წავიქეცი. ძლივს შევიმაგრე თავი. ქუჩა გადავირბინე და კინოსკენ დავეშვი. თოვლი ჩემი ნაბიჯების ხმას ახშობდა და მეჩვენებოდა, რომ ეს ყველაფერი სიზმარი იყო. დილით გავიღვიძებდი და აღარაფერი მემახსოვრებოდა. სულ არაფერი.

კინოს განათებულ შესასვლელთან გავჩერდი. შუქზე ვხედავდი, როგორ თოვდა. ვიდექი და ვუყურებდი. მაგრად ბარდნიდა. მოულოდნელად იქაურობა გამოცოცხლდა. ბოლო სეანსი დამთავრებულიყო. კინოდან ხალხი გამოდიოდა. ხმაურობდნენ, იცინოდნენ. უკვირდათ, რომ სანამ ისინი კინოს უყურებდნენ, გარეთ თოვლი მოსულიყო. იდგნენ და მხიარულად საუბრობდნენ, თოვლით დაფარულ ქუჩას ათვალიერებდნენ. ვიღაც ბიჭებმა ეგრევე გუნდები გააკეთეს და გოგოებს დააყარეს. ისმოდა იმ გოგოების სიაფანდი წივილ-კივილი, მანქანების კარების ჯახუნი. უეცრად თავში გამკრა, რო ხვალ, როცა ბავშვები სკოლაში მივიდოდნენ, იმ ნაგანს ვიღაც იპოვიდა. დებილი ვარ! გატენილ ნაგანს!

მაშინვე მივტრიალდი და უკან გავიქეცი. ნაგანი უნდა მომეძებნა. უნდა მომეძებნა ნაგანი!

უკვე ქუჩაზე გადავრბოდი, როცა საშინელი ყვირილი და მუხრუჭების ხმა გავიგონე, მერე დარტყმა არც კი მიგრძვნია, ჰაერში ისე ავვარდი, ერთხანს ვიფრინე, ბოლოს მანქანის კაპოტზე დავეცი და პარპრიზს შევასკდი.

აზრზე რო მოვედი, საავადმყოფოში ვიწექი. ვიღაც კვნესოდა. თურმე, მე. ვენაში კაპილკის ნემსი მქონდა გარჭობილი. კაპილკა წვეთავდა, თითქოს დროს ითვლიდა. თვალებით მივიხედ-მოვიხედე. მარტო ვიყავი და უეცრად მივხვდი, რომ თენდებოდა – ფანჯრიდან დილის მღვრიე შუქი შემოდიოდა.

თვალები დავხუჭე.

„ეს კარაქიანი პური სულ შეჭამე, კარგი, დედიკო?”

პატარა ბიჭი კუხნაში ზის, ხათრით ჭამს და ზედ ჩაის აყოლებს.

„ჩანთა ხომ ჩალაგებული გაქვს?”

„ხო”.

„ხო კი არა, დიახ”.

„დიახ”.

„ჩქარა, დედიკო, ჩქარა, არ დაგაგვიანდეს!”

ბიჭი უგემურად იღეჭება. იქნებ მე ვარ, იქნებ – სხვა, არ ვიცი, მაგრამ რა მნიშვნელობა აქვს, მთავარია, რომ თენდება და ბავშვები სკოლაში წასასვლელად ემზადებიან.

ნუგზარ შატაიძე

ნუგზარ შატაიძე

შატაიძე ნუგზარ – ვენახის ანგელოზები

ახალშეწამლული, ჯერ ისევ სველი ვაზი მზეზე სხივის. ძირს დაშვებულ, სისველისაგან დამძიმებულ ფოთოლს შაბიამნის წვეთები სცვივა და ფხვიერ მიწაში იჟონება. სიჩუმეს მხოლოდ მათი ტკაპატკუპის ხმა არღვევს.

უეცრად იმ ხმას წყლის თქაფუნი შეერევა: წელზევით შიშველი, შაბიამნის ხსნარით თავპირშეღებილი გოგია საგუბართან წაკუზულა და ხელებს იბანს. წყალს პირზეც რომ შეისხამს და სახეს ჩამოიბანს, მაშინღა გამოჩნდება, რომ შუახნის გამხდარი, სქელულვაშა, ოდნავ შემელოტებული კაცი ყოფილა.

კარგად რომ გაიღვრიჭება, შესაწამლი აპარატისთვის მაშინღა მოიცლის: გარეცხავს, გააჩახჩახებს, მილებსაც დაშლის და საგულდაგულოდ გააკრიალებს. ბოლოს აპარატის ნაწილებს გასაშრობად ყორეზე ჩამოამწკრივებს, შაბიამნით გათხუნულ პერანგს აიღებს და ქოხისკენ გასწევს.

მოკრიალებულ ცაზე ცხრათვალა მზე ღუდღუდებს.

მზვარეზე ჩაფენილ, ლურჯად დაფერილ სველ ვენახს თხელი, სიფრიფანა ორთქლი ასდის.

შორიდან გუგული იძახის.

თავდავიწყებით უსტვენს ვერცხლისფერ ფშატზე შემომჯდარი შაშვიც.

გოგია ქოხში გამართულ ხის ტახტზე ზის, ტანზე სუფთა პერანგი აცვია, ზურგით კედელს მისწოლია და უფილტრო სიგარეტს ნეტარებით აბოლებს.

ტახტის თავთან ხისგანვე გამოჩორკნილი მაგიდაა მიდგმული, ზედ ერთი ნათალი ჭიქა, საფერფლე (კონსერვის ცარიელი ქილა) და გაზეთში გახვეული რაღაც დევს. კედელზე ადამისჟამინდელი, გაშავებული ჭრაქი კიდია.

მოულოდნელად გუგული გაჩუმდება, შაშვიც ხმას გაკმენდს და გარეთ სამარისებური სიჩუმე ჩამოწვება.

გოგია თავს ასწევს და ვენახს გახედავს.

იქ ნიავი არ იძვრის. გასუსულები დგანან ვაზები.

გოგია წამოიწევს, სიგარეტის ნამწვს კონსერვის ქილაში ჩასრესს და თან იმ ვაზებს თვალს არ აცილებს.

უეცრად, თითქოს ნადირი რამ შემოვარდაო, ვენახში სისინით გაივლის ქარი და იქაურობას აახმაურებს.

ელდანაკრავი გოგია წამოდგება და გარეთ გავა.

თითქოს პატრონის გამოჩენამ დააფრთხოო, ქარი უმალ ჩადგება. ვენახი ჩაჩუმდება, გაინაბება, ვაზებს ოდნავ, სულ ოდნავღა უთრთის ფოთლები.

მოულოდნელად იმ სიჩუმეში საშინლად დაიგრუხუნებს და გოგიას მაღლა აახედებს: თრიალეთიდან ერთი უშველებელი, ჩაშავებულ-ჩაბოროტებული ღრუბელი მოდის, თანდათანობით იზრდება, ფუვდება და რუხრუხითა და ჭექა-ქუხილით ახლოვდება.

გოგია უმწეოდ მიიხედ-მოიხედავს, ახალშეწამლულ ზვარს თვალს მოავლებს და თითქოს ამას ელოდებოდაო, ისევ მოვარდება ის გიჟი ქარაშოტი, ვაზებს მიურევ-მოურევს, ვენახის ჭიშკარს გააღებს და მოაჯახუნებს, გააღებს და მოაჯახუნებს.

გოგია ქვემოთ გაიქცევა, ჭიშკარს, რომელსაც ქარი ხელიდან სტაცებს, ჩარაზავს და სწორედ ამ დროს იელვებს, მიწას საშინელი გრუხუნი შეაზანზარებს და მაღლიდან დგრიალით წამოვა წვიმის მსხვილი წვეთები.

ჰაერში სველი მიწის თბილი ოხშივარი დატრიალდება.

აქამდე გაჩახჩახებული, განათებული გარემო ახლა ერთბაშად მოიმრუშხება და ჩამობნელდება. ზოგჯერ იქაურობას ღრუბლებში გაკლაკნილი ელვა თუ გაანათებს.

წვიმს, ალმაცერად უჟაჟუნებს და თითქოს სული ჩაიდგაო, ვენახი ათასნაირი ხმით ივსება: ისმის შიშინი, წყლის ჩხრიალი, წვიმის ჩქაფუნი და კიდევ რაღაც უცნაური, შორეული გუგუნი.

გოგია ნირწამხდარი დგას და წვიმას უყურებს: ცა ფეხად ჩამოდის, ვაზებს წურწურით გასდის შაბიამნიანი წყალი და მიწა წამლისფრად იღებება. გამტკნარებული ხედავს, როგორ ერთბაშად ეყრება წყალში მთელი იმდღევანდელი ნამუშაკარი, რანაირად ირეცხება რის ვაინაჩრობით შეწამლული ვაზი და ნელ-ნელა უსივდება გული.

მაგრამ თურმე ეგ კიდევ არაფერი!

ჩამუქებულ ცაზე კვლავინდებურად გაიკლაკნება ელვა და დედამიწას შემზარავი გრუხუნი შეარყევს.

აცახცახდებიან ვაზები, უცნაურად დაიკვნესებს ბებერი, გვერდზე გადახრილი ფშატიც და უეცრად რაღაც ახმაურდება, ახრიალდება და წვიმას სეტყვა გამოერევა.

სეტყვის მსხვილი მარცვლები კენჭებივით ხტიან ფშატის ტოტებზე, ყორეზე, მიწაზე.

გოგია თავზე ხელებს წაიფარებს და ქოხისკენ გაიქცევა.

ქოხში თავშეფარებული, კარში ჩამდგარი გასცქერის ციდან დაშვებულ დელგმას.

ვაზები აღარ ჩანს, საშინელი ლაწალუწისა და წვიმის ჩხრიალის მეტი აღარაფერი ისმის.

მიწა სეტყვის თოვლივით თეთრი საბურველით იმოსება.

გამტკნარებული სახით უყურებს ამ სურათს, უაზროდ მისჩერებია ჰაერში მოხტუნავე ყინულის ნატეხებს და მიწაზე დაფენილ ფოთოლს.

როდის-როდის ქარი ჩადგება, სეტყვაც გადაიღებს, სამაგიეროდ ახლა წვიმა იმძლავრებს.

ვენახიდან გამოვარდნილი ნიაღვრები სეტყვის მოლურჯო მარცვლებს ყორის ძირში მიხვეტავს.

ბოლოს, როგორც იქნება, წვიმაც მოიტეხინებს.

ახლა ოდნავღა ცრის.

გოგია წელათრეული გავა და ვაზების მწკრივს ქვემოთ ჩაუყვება.

ვენახი გატიალებულა. ტალახში ალუფხულა სეტყვის დიდრონი მარცვლები, დაფლეთილი ფოთოლი და ყვავილიდან ახალგამოსული მტევანი.

უხმოდ ათვალიერებს გავერანებულ ვენახს, ვაზების მაღლა აფშეკილ, ცარიელ რიკებს, მიწაზე დაფენილ დაგლეჯილ ფოთოლსა და ლერწს.

ერთგან შედგება, ძირში გადატეხილ, წაქცეულ სარს წამოაყენებს, მაგრამ ხელს გაუშვებს თუ არა, სარი ისევ წაიქცევა და ვაზსაც თან გადაიტანს.

ახლა მეორეგან გაჩერდება, ჩაცუცქდება და ფრთებგაფართხულ, ტალახში ჩაზელილ შაშვს დააცქერდება.

კარგა ხანს ზის და მკვდარ ჩიტს ჩუმად ათვალიერებს, მერე ფრთის წვერში სამ თითს წაავლებს, ასწევს, გაიქნევს და ღობის იქით, გზაზე გადააგდებს.

წვრილი, ნემსივით წვრილი წვეთები სახესა და მელოტს უჩხვლეტენ, მაგრამ გოგია ვერაფერს გრძნობს, გარინდებული დგას და გაპარტახებულ ვაზებს უსიტყვოდ უყურებს.

ბოლოს ქოხისკენ დაიძრება, კალოშებს მიწაზე უილაჯოდ მიაფრატუნებს, აღარც ტალახს ერიდება და აღარც წყლის გუბეებს.

ქოხში შესული ტახტზე ჩამოჯდება, მერე გულაღმა გადაწვება, თვალებს დახუჭავს და ხელებს მუცელზე დაილაგებს.

ავად ჩამოწოლილ სიჩუმეს წვიმის ფაჩუნი არღვევს.

უეცრად ჭიშკარი გაჯახუნდება და ამას გოგიას ცოლის ტირილნარევი ხმაც ზედ მოჰყვება.

– უი, მამიკვდეს თავი, ეს რა უქნია ამ ჩამოსანგრევსა ამასა, რა უქნია ესა, ქაა!

გოგია არ ინძრევა, წევს და ესმის ცოლის ფლიქვინი, იმისი ფეხის ხმა და როცა ქალი ქოხის კარში შემოიხედავს, თვალებს მაშინღა გაახელს, უსიტყვოდ ახედავს და ისევ დახუჭავს.

– რა იყო ესა, ეს რა ღვთის რისხვა იყო, კაცო?!

რაკი ქმარი პასუხს არ გასცემს, ქალი ქოხში შემოვა და კუთხეში მიდგმულ კუნძზე ჩამოჯდება.

თვალებდახუჭული გოგია ჩუმად წევს.

ქალი იდაყვებით მუხლებს დაებჯინება, სახეს ხელისგულებში ჩარგავს, უსიტყვოდ ზუზუნებს და სასოწარკვეთილი ირწევა.

გარეთ ისევ ცრის.

ისლის სახურავიდან ჩამონადენ წვიმის წვეთებს გუბეში წკაპუნი გაუდის.

ბოლოს ქალი თავს ასწევს და მიცვალებულივით გულაღმა გაშოტილ ქმარს მიაჩერდება.

– რას გაჩუმებულხარ, კაცო, თქვიი რამე, ხმა ამოიღე!

გოგია ოდნავ შეირხევა, მაგრამ თვალებს მაინც არ ახელს.

ქალი წინ გადაიხრება და ტანზე ხელს მოუფათურებს.

– აი, დასველებულხარ, გოგი, ადექი, გენაცვალე, აბა, ადექი.

გოგია არ ინძრევა.

– ადექი, ადექი, წავიდეთ შინა, ოხრათაც დარჩენილა აქაურობა.

გოგია ახლაღა გაახელს თვალებს და ცოლს უსიტყვოდ მიაჩერდება.

– ადე, კაცო, უნდა გასცივდე და მოკვდე, არაა?

– წადი, ადამიანო, სახლში.

– მე უშენოთ არსადაც არ წავალ!

გოგია ტახტზე წამოჯდება, ფეხებს ძირს ჩამოუშვებს და ცოლს პირგამეხებული მიაჩერდება.

– წადი-მეთქი, დედაკაცო, შინა!

ჩუმად უყურებენ ერთმანეთს.

ქალს ცრემლიანი თვალები თანდათანობით უშრება, ადგება, ქოხიდან უსიტყვოდ გავა და ქვემოთ დაეშვება.

ჭიშკრის მოჯახუნების ხმას რომ გაიგონებს, გოგია დაგორგლილ გაზეთს გაშლის, სადაც პურის გამხმარი, გაკოროწებული ნამტვრევები ყოფილა გახვეული, დაიხრება, ტახტქვეშ ხელს შეყოფს, იქიდან ღვინით სავსე სამლიტრიან შტოფს გამოიღებს და წინ დაიდგამს.

საცობის მოხსნაზე კარგა ხანს იწვალებს, მერე ჭიქას მისწვდება, საჩვენებელი თითით გამოწმენდს და ღვინით გაავსებს.

გარეთ ისევ ცრის, თუმცა იქით აღარც კი უნდა გახედვა. ჭიქას აიღებს, ქოხის გაშავებულ ჭერს მიაჩერდება, რაღაც გაუგებარს ჩაილაპარაკებს და დალევს.

ერთხანს გაუნძრევლად ზის, მერე ხალათის ჯიბიდან სიგარეტის კოლოფს ამოიღებს, იქიდან ერთ ღერს ამოაძვრენს, მაგრამ აღარ მოუკიდებს, ჭიქას შეივსებს, ისევ დაიჩურჩულებს რაღაცას, გამხმარი პურის ნატეხს რამდენიმე წვეთს დააპკურებს და ღვინოს ნება-ნება დალევს.

მერე, ფიქრში წასული, სიგარეტის ღერს ჩაიდებს პირში და მოუკიდებს. ჩუმად, ჯავრიანად აბოლებს. ბოლოს მესამედაც დაისხამს.

უეცრად, თითქოს შუქი აანთესო, მაგიდის ზედაპირს კედლის ჭუჭრუტანიდან შემოჭრილი მზის სხივი დაეფინება და ქოხი განათდება.

გოგია თავს მიაბრუნებს და გარეთ გაიხედავს.

წვიმას გადაუღია, ცას ღრუბელი გადაუყრია და იქიდან მზე ისე უზრუნველად, ისეთი ალერსით იყურება, თითქოს ამ არემარეზე სულ არაფერი მომხდარაო.

გოგია სიგარეტის ნამწვს თუნუქის კოლოფში ჩააქრობს, სასმისს აიღებს, მაღლა ასწევს, მიიხედ-მოიხედავს, ჩახრინწული ხმით რაღაც გაურკვეველ სიტყვებს ჩაილაპარაკებს, დალევს და ცარიელ ჭიქას მაგიდაზე ხმაურით დადგამს.

მერე იქაურობას მოაწესრიგებს – პურის ნატეხებს ქაღალდში შეახვევს, შტოფს საცობს მოარგებს და ისევ ტახტქვეშ შედგამს.

ერთხანს კიდევ ზის და კარის ღიობიდან ვენახს უყურებს, ბოლოს წამოდგება, ხალათს გაიხდის, ლურსმანზე ჩამოკიდებულ, შაბიამნის ხსნარით გათხუნულ, ჯერ ისევ სველ პერანგს ჩამოიღებს და ჩაიცვამს.

მზეზე ჩამთბარ, გავერანებულ ვენახს სიფრიფანა ორთქლი ასდის, გაღმა ახოებში გუგული იძახის.

გოგია ჭერის ფიცრებიდან ჯერ წალდს ჩამოიღებს, მერე – ერთად შეკრული «პრეჟის» კონას, ბოლოს – სასხლავს, ამ ყველაფერს მაგიდაზე დაამწკრივებს და გარეთ გავა.

სეტყვის ნამოქმედარი მზის ნათელში უფრო ცხადლივ მოჩანს – დალეწილა, გაუბედურებულა ვაზი, მიწა აღარა ჩანს – იქაურობა ცერისსიმსხო, მსხმოიარე ლერწითა და დაფლეთილი ფოთლით მოფენილა.

გოგია მწკრივებს დაუვლის, გადამტვრეულ, წაჩეხილ სარებს მოაგროვებს, დაიიღლიავებს, ქოხთან ამოიტანს და ძირს დაყრის. მერე ქოხიდან კუნძს გამოაგორებს, წალდსაც გამოიტანს, ჩაცუცქდება და სარების ჩეკვას (წვერების წათლას) იწყებს.

ამ საქმეს რომ მორჩება, სასხლავს აიღებს და ვენახის განაპირა მწკრივს ჩაუყვება.

სხლავს, ვაზებს ჩამოლეწილ ლერწებს აჭრის, გადარჩენილი, მაგრამ ფოთოლდაგლეჯილი რქა სამ კვირტზე დაჰყავს და იმ ფოთოლსაც მკაცრი, დაუნდობელი დალაქივით პარსავს.

მოსარკულ, მოკარკაცებულ ცაზე დასავლეთისკენ გადახრილი მზე ანათებს და ატალახებულ მიწას თვალდათვალ აშრობს.

ახოებიდან ისევ იძახის გუგული.

სხვლას რომ მორჩება, გოგია თავს ასწევს და დაინახავს, რომ მზე ჩასასვლელად დაღერილა – სულასწრაფებული გადადის დანახვისის სერზე, რაღაცნაირი ზეიმური სიხარულით ეთხოვება აქაურობას, ალერსიანი, ალმაცერი სხივებით ეფერება გაკორტნილ, გასაცოდავებულ ვაზებს და როცა ბოლოს ჩამუქებულ ქედს ჩაეფარება, ვენახი ჩაყუჩდება, გაირინდება და შიგ ბინდისპირის სიმშვიდე დაისადგურებს.

გოგია აჩქარდება: ახლა მწკრივებიდან ნასხლავი და სეტყვის ნალეწი გამოაქვს და ვენახის ბოლოში ახორავებს.

სულ მალე იქ მტევნის, ლერწისა და შემჭკნარი ფოთლის უშველებელი გორა დადგება.

გოგია თავს ასწევს და დასუფთავებულ, დამასმასებულ ვენახს მზერას მოავლებს.

შორიდან ისმის საძოვრებიდან სოფელში მობრუნებული საქონლის ბღავილი და ძაღლების ყეფა.

დაღლილი და ფეხებდამძიმებული ავა ქოხთან, ცემენტის ავზს სახურავს ახდის და შიგ ჩაიხედავს – კიდევ ბლომად დარჩენილა შაბიამნის ხსნარი.

გოგია აპარატს ააწყობს და წამლით გაავსებს.

ბინდდება.

ტყისპირიდან ჭოტი იძახის.

გოგია ვაზს წამლავს, აპარატის სახელურს მონოტონურად ამოძრავებს და სანამ მთვარე ამოვიდოდეს, ვარაუდით ასხურებს შაბიამანს.

მერე კი ცაზე დიდი, უშველებელი მთვარეც გამოჩნდება და იქაურობას დღესავით გაანათებს.

გასხლულ, აქა-იქ ფოთოლშერჩენილ ვაზებს შაბიამნის წვეთები სცვივა და ფხვიერ მიწაში იჟონება. ღამის სიჩუმეს მხოლოდ მათი ტკაპატკუპის ხმა არღვევს.

დაღლილობისაგან გასავათებული გოგია ცემენტის ავზის ძირში ზის, ზურგით მის კედელს მიყრდნობია და სძინავს.

იქვე გდია დაცლილი, გადაბრუნებული აპარატიც.

შაბიამნისფრად შეღებილ, სამერმისოდ გასხლულ ვენახს სავსე მთვარე დანათის.

მთვარის ოქროსფერი შარავანდი ადგას თავზე მძინარე გოგიასაც და უეცრად იმ ნათელში, როგორც ფოტოქაღალდზე, ისე თანდათანობით ისახება ჯერ ნაბდისქუდიანი, ულვაშაპრეხილი, მოღიმარი ბერიკაცი, მერე კი ჩიხტიკოპიანი დედაბერიც.

ნუგზარ შატაიძე

ნუგზარ შატაიძე

შატაიძე ნუგზარ – თრეფიკინგი

 

ყოველი ერი იქმოდეს სიბილწესა».

ჟამთააღმწერელი

ტყეში რაღაც გაფაჩუნდა.

ოსმანამ ყურები ცქვიტა, მიწაზე წამოჯდა და იქაურობას თვალი მოავლო. მინავლულ ცეცხლთან დაღლილი ტყვეები იწვნენ და მკვდრებივით ეძინათ. სიბნელეში დაბორკილმა ცხენმა დაიხვიხვინა.

თურქმა გატენილი დამბაჩა აიტაცა და ჩახმახი ფეხზე შეაყენა.

ტყიდან შავი ლანდი გამოვიდა, ზურგზე ტომარა ეკიდა და მძიმედ მოდიოდა.

ტომარააკიდებული კაცი საშიში არ იყო და ამიტომ ოსმანამ ჩახმახი დაუშვა. ახოში მომავალ კაცს ჩუმად უყურებდა, მერე დამბაჩა უნაგირზე დადო და ჯერ ისევ მბჟუტავ მუგუზლებს ხმელი, ფოთლიანი ჩინჩხვარი მიაყარა.

ფოთოლი აბრიალდა და ცეცხლმა სიბნელეს პატარა, კალოსოდენად განათებული ადგილი გამოსტაცა, სადაც ძონძებში გახვეულ სამ პატარა ტყვეს – ორ ბიჭსა და ერთ გოგოს – ეძინა.

მალე იმ განათებულ წრეში ტომრიანი გლეხიც შემოვიდა და ოსმანამ ახლაღა შენიშნა, რომ იმ კაცს ზურგზე ტომარა კი არა, მძინარე ბავშვი ეკიდა.

თმაწვერგაბურძგნილი, ფეხშიშველი გლეხი ჩალმიან თურქს პირმოთნე ღიმილით მიაჩერდა.

– გამარჯობა არ იცი, კაცო, შეენ?! – გაეცინა ოსმანას.

– ღმერთმა გაგიმარჯოს, ჩემო ბატონო!

– ვინ ხარ, სადაური ხარ?

– გიგილოს მეძახიან. ქასრიეთი ხო გაგიგონია?

– როგორ არა!

– ე, იქიდან ვარ.

– მაი ბღარი სა იშოვე?

– ჩემია, ბატონო.

– ნამდვილათ?

– კი, ჩემია.

– რა ხნისაა?

– რვა წლის შესრულდება ამ შემოდგომაზე.

ოსმანა წამოდგა და გლეხს ზურგიდან შემოუარა.

– ბიჭია?

– გოგოა, ბატონო. მომეხმარე, თუ კაცი ხარ, ჩამომასმევიე.

ოსმანამ ბავშვს იღლიებში შეუყო ხელი, ასწია და მისკენ შემობრუნებულ გიგილოს ხელებში მიაჩეჩა.

ბავშვს გაეღვიძა და ლეკვივით აწკმუტუნდა.

– რატო ტირის, ავათ ხო არაა?

– ღმერთო კი მომკალი! რა უგავს ავადმყოფს, ბოტონო! შია, დილას აქეთ ლუკმა არ ჩასვლია პირში.

– დასვი, ეგერ, ცეცხლთან, – ოსმანამ ხის ტოტზე ჩამოკიდებული აბგიდან ნახევარი ჭადი ამოიღო და გლეხს მისცა.

– იცოცხლე, ბატონო, არ დაგივიწყებ სიკეთეს, თუ კაცი ვყოფილვარ!

გიგილომ ჭადს ცოტა ჩამოატეხა, ლუკმა პირში გაიქანა, დანარჩენი კი ბავშვს ჩაუდო ხელში.

ოსმანამ დამბაჩა აიღო და უნაგირზე ჩამოჯდა.

– მოდი, აბა, დაჯექი, დავილაპარაკოთ!

მამამ ხელში ჭადჩაბღუჯული შვილი ცეცხლთან დასვა და თვითონ თურქთან მივიდა.

– თქვი ახლა მართალი – ვისია აგი ბღარი.

– ჩემია, ბატონო, ა, თუ არ გჯერა! – გლეხმა პირჯვარი გადაიწერა.

– მაგისთანას ასს გადავიწერ, თუ გინდა, – ოსმანამ ბავშვს გახედა, რომელიც ჭადს იღმურძლებოდა, – ვინაა, გოგო, აი კაცი შენი!

– მამაა! – ამოიზმუვლა ჭადით პირგამოტენილმა ბავშვმა.

– ა, ხო გითხარი! – გაუხარდა გიგილოს.

– დაჯექი მერე, რავა ასასივით დამდგომიხარ თავზე!

გიგილო ფეხებთან მიუჯდა და შემტვერილ ჩექმაზე მოფერებით დაუსვა ხელისგული.

– ლამაზი გოგოა ძალიან.

– შენ თუ გგავს, კი იქნება ლამაზი, – გაიცინა ოსმანამ.

– დედას გავს.

– წითელა ბატონები მოხდილი აქვს?

– კი, რავა არა!

– ყივანახველა?

– ყივანახველაც.

– ტყუილი არ თქვა, იცოდე.

– ხვთის სახელს ვფიცავარ! – გიგილოს ისევ შუბლისკენ გაექცა სამი თითი, მაგრამ პირჯვარი აღარ გადაუწერია.

– რვას მოგცემ და წადი შენი გზით.

– აბა, თორმეტიო?!

– რაის თორმეტი?!

– ნუ დამჩაგრავ, ბატონო, სოსოიეს გოგო ქე გიყიდია თორმეტად და…

– სოსოიე?

– ჩვენებური, ქასრიეთელი…

– კაი, აბა, ათი და გავათავოთ!

– ცოდვა ვარ, ბატონო! – ტირილნარევი ხმით თქვა გიგილომ და თავი ჩაღუნა.

– მე არ ვარ ცოდვა, რო დავწანწალებ ამ ტყე-ღრეში ნადირივით? – ოსმანამ სარტყელში გაჩრილი ქისა ამოიღო, თავი გაუხსნა და ხელისგულზე ლითონის ფული გადმოიყარა, – ა, შენ თერთმეტი და ბასტა!

– თორმეტიო, სოსოიემ და… – აწუწუნდა გიგილო.

ოსმანა გაბრაზდა:

– თუ იღებ, ეიღე, თუ არა და, მეიკიდე ზურგზე ეს შენი ბაღანა და წეიყვანე უკან!

– მეიტა, რას ვიზამ…

თურქმა ფული გამოწვდილ მუჭში ჩაუყარა.

გიგილომ გადათვალა.

პირველ დათვლაზე თორმეტი გამოუვიდა, მეორეზე – ათი, ამიტომ თვლას შეეშვა და ფული ბაღდადში გამოკრა.

– იცოდე, არ დაკარგო მაი ფული და უკან არ მომადგე, თვარა აგიჭრელებ გვერდებს მათრახით.

– არა, ბატონო, რავა გეკადრება! – წამოდგა გიგილო, – ახლა რა უნდა გთხოვო, თუ იცი…

– რა?

– სტამბოლში მიგყავს ესენი, ხო?

– ტრაპიზონში. რა იყო?

– სტამბოლი და ტრაპიზონი რამ გაყო, მარა, თუ კაცი ხარ, აგი ბაღანა მდიდარ კაცს მიმიყიდე, ლამაზი ქალი დადგება და ცოდვაა ღარიბის ხელში.

– ნუ გეშინია, რავარც შენ გინდა, ისე იქნება ყველაფერი, – დაამშვიდა თურქმა.

– კაი, აბა, წავალ მე, – წამოდგა გიგილო.

ბავშვს ჭადი სულ შეეჭამა, ახლა თავისზე ცოტა უფროს გოგოს მისწოლოდა ზურგში და ეძინა.

მამამ შვილს ძლივს მოსწყვიტა თვალი, მერე შებრუნდა და როგორც კი ცეცხლის შუქით განათებული წრიდან გავიდა, მაშინვე გაუჩინარდა.

თურქი ერთხანს სიბნელეს უყურებდა, მერე გულაღმა გადაწვა, თავი უნაგირზე მიდო და თვალები დახუჭა. რაღაც შეუცნობელი სევდა უღრღნიდა შიგანს.

ტყეში რომ შევიდა, გიგილომ ბაღდადი საიმედოდ შემოიკრა წელზე, თან თავისთვის ფიქრობდა:

«რა იცი, იქნებ ბეგის ცოლობასაც კი გამოკრას ხელი – ეგერ კაკოიეს ცუცა ვერ ყოფილა განცხრომაში?»

გაჩერდა და უკან მიიხედა: ცეცხლი ოდნავღა ბჟუტავდა, ერთმანეთს ჩახუტებულ ბავშვებს ტკბილად ეძინათ. თურქი უნაგირზე მიწოლილიყო, თუმცა რის თურქი – გიგილომ იცოდა, რომ იმ კაცს ბეჟანი ერქვა, ქართველი იყო, ქრისტიანი, თავი ყასიდად შეეხვია ჩალმით.

ბაღდადში გამოკრული ფული ხელით მოსინჯა, – «ამ ზამთარს რამეფრად გევიტანთ თავს და გაზაფხულზე ბიჭიც ქე მოყვინჩილდება».

« Newer Posts - Older Posts »

კატეგორიები