Thomas Eliot

თომას ელიოტი – “ფუტურო ადამიანები” (ფრაგმენტი)

…სიკვდილის სამეფოში ხედავენ,
რომ ჩვენ არა ვართ
გზააბნეული მშფოთვარე სულები;
ჩვენ ვართ უბრალოდ
ფუტურო ადამიანები,
ფიტულები და არა ადამიანები.

ეს მკვდარი ქვეყანაა,
კაქტუსების ქვეყანა.
ჩამქრალი ვარსკვლავი ხედავს,
როგორ აღაპყრობენ ხელებს
ქვის ქანდაკებებისაკენ
მკვდარი ტომები.

დილაობით, როდესაც ჩამკვდარები
ვითხოვთ ალერსს
სიკვდილის ამ სამეფოში,
ტუჩები, კოცნისათვის რომ მოგვეცა,
ლოცვას აღუვლენენ დამსხვრეულ კერპებს.

აქ არ არის თვალები,
აქ თვალებს ვერავის უპოვი…
ჩამქრალ ვარსკვლავთა ველზე,
უდაბურ, ცარიელ ველზე,
ძველ, დამხობილ სამეფოთა
გამოღრღნილ თავის ქალაში,
უკანასკნელი შეხვედრის ადგილისაკენ
ერთად მივლასლასებთ..

კახაბერ ჯაყელი

კახაბერ ჯაყელი – Kakhaber Jakeli

  შაბათს მოუხდა გავლა ყანებზე

კახაბერ ჯაყელი 

მისი მოწაფეები  მისდევდნენ მას, ის კი მიდიოდა, ოდნავ მხრებში მოხრილი, თმები დალალებად ეშვებოდნენ მის გამხდარ მხრებზე. ნაბიჯი მტკიცე ჰქონდა. საზოგადოდ ყველანი ჩინებულად თუ უჩინრად მას შეჰყურებდნენ, ის კი ძირითადათ სივრცეს შეჰყურებდა, მაგრამ თავს რომ მოატრიალებდა, მისი თვალი ყოველი მათგანის შუბლს, თხემს, გონებას, სჭვალავდა.

პურის მწიფე თავთავებს თვალს არ აცილებდა ერთ-ერთი მინდობილი, სახელად ლევი, რომელსაც შიოდა, ისე როგორც მის თანამოძმეებს, მაგრამ ხმის ამოღებას ვერ ბედავდა. რწმენის გაქრობას უფრთხოდა. წუხელ ხომ დაანაყრა ის და მისი თანამოძმენი მან, ვისაც უკან მისდევდნენ. „თევზი უნდა გამეხვია და წამომეღო“-ჩურჩულებდა ის, მაგრამ მაშინ ამაზე არც უფიქრია. კინაღამ გადმოტრიალდა ნავი, იმდენი თევზი მიიმწყვდიეს. ბადეები ეხეოდათ გუშინ, მოსხმარტალე თევზების სიმძიმისაგან, დღეს კი? ეხლა მწვავედ შიოდა.

„საოცარი ბატონი მყავს“ – ფიქრობდა ლევი, რომელმაც ოთხი დღეა რაც საბაჟო მიატოვა და წამოვიდა.

ყმაწვილობიდან ოცნებობდა მებაჟეობაზე. „პუბლიკანოს“ თანამდებობა როგორმე უნდა მიეღო. თვლა იცოდა კარგად, მაგრამ დაუნდობლობა აკლდა. ხასიათი კი გაუფუჭდა, მაგრამ ხალხის ზიზღს ვერ შეეჩვია.

  • თუ ამათ ეზიზღებით, მაშინ კარგი მებაჟე ხარ! – უთხრა მას ისაკომ, რომელიც ბაჟად მიღებულ ციკანს ეფერებოდა, ციკანი კიკინებდა და ისაკოს ართობდა.
  • რთულია – კუშტად ჩაილაპარაკა ლევიმ და ხალხს გახედა.
  • ამათ ყველა სძულთ, მარტო შენ კი არა, ერთმანეთიც არ უყვართ, მაგიტომაც დავმარცხდით თითქმის ყველა ომში ლევი – თქვა ისაკომ.
  • გაჩუმდი – ლევიმ ისაკოს პირზე ხელი ააფარა.
  • გინდა გაჩუმდი და გინდა იყვირე, აი რომაელებს ერთმანეთი უყვართ, ელინური სიბრძნის ხალხია, რომ უყვართ და თანაუგრძნობენ ერთმანეთს, ამიტომაც იმარჯვებენ ყველა სხვა ხალხებზე, ჩვენ კი, ვინ ვართ, გათითოკაცებული, არეულ-დარეული ხალხი, ერთი ლეგენდა დაგვრჩენია და ისღა თუ გვასულდგმულებს თორემ, სხვა რაზეა საუბარი…
  • მესია მოვა მალე, ცოტა მოითმინე ისაკო – ჩაიჩურჩულა ლევიმ და აყაყანებულ ხალხს გახედა.
  • შემდეგი შემოვიდეს, აი შენ წითელნაწნავიანო, შემოჰყავი თავი, სასწრაფოდ, თორემ რიგის უკან გაგიშვებ და დღეს არც მიგიღებ – უღრიალა ისაკომ ერთ დაბნეულ ქალს, რომელსაც ხელში ორი კალათა ეჭირა, ხოლო მკერდზე, ნასკვით, ბავშვი ჰყავდა მიმაგრებული.

წითელნაწნავიანი ცახცახით მივიდა საბაჟო კოშკთან, „კვერცხი მიმაქვს გასაყიდად რაბი“, ჩაიჩურჩულა და ისაკოს დაბლიდან ახედა.

  • შენ ერთი აქეთ შემოდი წითელნაწნავიანო , აქეთ ამ მეორე კარში შემო – თქვა ისაკომ და კოშკის გვერდითა კარი გაუღო ქალს, რომელიც ყოყმანობდა და ხან ისაკოს უყურებდა და ხანაც ლევის ათვალიერებდა.
  • შენ რა? არ გაქვს უფლება, დაატოვებინე ერთი კვერცხი და გაუშვი – თქვა უცებ ლევიმ და ისაკოს გახედა. თვალთმაქცი ისაკო ქალს სხვანაირად შეჰყურებდა, მაგრამ ლევის ხმის გაგონებაზე გაშრა და უდიერად მიუგო ქალს:
  • ოთხი კვერცხი დატოვე.
  • რატომ ოთხი? – იკითხა წითელნაწნავიანმა მუცელში გაპარული ხმით.
  • იმიტომ რომ სამარიელი ხარ! უცხო ხარ! – დაიჟინა ისაკომ.
  • ოთხი არა ისა, ერთი კვერცხიც სრულიად საკმარისია, აი დაო, მე ამოვიღებ შენი კალათიდან ერთ კვერცხს და გაიარე სწრაფად – ჩალიჩობდა ლევი, რომ წითელ ნაწნავიანისათვის, კალათიდან ყველაზე პატარა ზომის კვერცხი ამოეცალა და უფროსი პუბლიკანოს, ისაკოს წინ განთავსებულ დახლზე მოეთავსებინა.

„შენ ნუ ერევი ძაღლო“  – ამას ეუბნებოდნენ ისაკოს ჩასისხლიანებული თვალები ლევის, რომელიც ქალის მადლობებს ყურს არ უგდებდა და წითელ-ნაწნავიანს გზა განაგრძეო მიუთითებდა.

  • ეს წითელ ნაწნავიანი საფრთხობელა კი წაფართხუნდა, მაგრამ შენ რა გელის არც კი იცი- გესლიანად ჩაუჩურჩულა ისაკომ ლევის, როდესაც მისი მორიგეობის დრო დამთავრდა და საბაჟოს იმ დღის მონაგებით ტოვებდა.
  • რა გინდა ძმაო ? – გაკვირვებული სახით შეჰყურებდა მაღალსა და წარმოსადეგ ისაკო პუბლიკანოს გაოცებული ლევი.
  • მაგას მალე გაიგებ! შენი ძმა ვინაა შე აყროლებულო? – ჩაიხითხითა უფროსმა მებაჟემ და კოშკი დატოვა.

***

 საღამოხანს, წყალს რომ სვამდა, საბაჟო კოშკის წყაროზე, მაშინ იგრძნო, რომ ვიღაც უახლოვდებოდა. როდესაც ჩრდილი მის წინ აისვეტა, ლევიმ ისაკო იცნო, მაგრამ რას იფიქრებდა, წყალს ისე დაეწაფა, თითქოს უფროს მებაჟეს ვერ ხედავსო და სწორედ აქ შეცდა. გამაყრუებელმა დარტყმამ იგი ჯერ კედელზე მიაგდო, ხოლო განმეორებითმა წიხლმა წყაროს სპილენძის ტუჩზე მიარტყმევინა თავი, ლევი ფეხზე წამოჭრას კიდევ ლამობდა, რომ ისაკო და მისი მეგობარი კალე მას აქეთ იქიდან სწვდნენ და ხრამისაკენ წაათრიეს.

„მკლავენ“ – გაუელვა თავში ლევის და დაყვირება დააპირა, მაგრამ პირიდან, სისხლის დუჟი და ზუზუნის მსგავსი ხმა ამოუვიდა. „კბილები აღარ მაქვს, ან ენა მომწყდა დარტყმისაგან“ – მსჯელობდა ლევის გონება მის სულთან, რომელიც გრძნობდა რომ სხეულისაგან გასათავისუფლებლად ამზადებდნენ და ფორიაქობდა.

  • „გკლავენ იღონე რამე, თორემ …“ – ეჩურჩულებოდა სული ლევის, რომელიც უღონოდ ეკიდა და თვალებიდან გადმოსული ცრემლით წითელ მიწას ალტობდა.
  • „ვერაფერს ვიღონებ, აღარ მინდა ასეთი ცხოვრება“- პასუხობდა გონება სულს და სულ უფრო და უფრო ემორჩილებოდა მოძალადე ისაკოსა და კალეს.
  • „თავი დაიცავი ადამიანო“ – კვლავ ცდილობდა ლევის გამხნევებას მოფარფატე სული.
  • წინ უძირო უფსკრულია! გადავაპირქვაოთ ეს ნეხვი და მორჩა – ჩაილაპარაკა ამ დროს კალემ მაგრამ უეცრად ლევის ხელი შეუშვა.
  • რა მოგივიდა? ისაკო კალეს მიაჩერდა.
  • წამი მაცალე, ქამარი გამეხსნა – დარცხვენით ამბობდა კალე და ჩაგდებული ტოგის გასწორებას ცდილობდა.

ამ დროს წამოვარდა ლევი ფეხზე, როგორც ჩანს სულმა მას ახალი ძალა შეჰმატა. ისაკოს ხელში ლევის საყელო შერჩა.

  • სად გაიქცევი ნეხვო? – გაიცინა ისაკომ და ლევისაკენ ნაბიჯი გადადგა, მაგრამ ლევი მოტრიალდა, მოძალადეებს გაეცალა, უეცრად გაშეშდა, კისერი წაიგრძელა და წითელი უდაბნოს დასალიერს გაჰხედა.
  • მაშიახი ! – ჩაილაპარაკა ლევიმ.
  • რას ბოდავს? – კალემ კაბაზე სარტყელი შემოიკრა და ეხლა ლევის დასაჭერად გამოიწია.
  • მესია მოდის – ტიროდა ლევი და ბანცალ-ბანცალით მიდიოდა იქითკენ, საითაც უდაბნოდან მისკენ მომავალი კაცი მოსჩანდა.
  • გეჩვენება ნეხვო – ჩვენს ხელში ხარ – ისაკო უკან მიჰყვებოდა ეხლა უკვე ფორთხვა ფორთხვით მიმავალ ლევის და ეჭვით გაჰყურებდა უდაბნოს, ვიღაც კაცი მართლაც ჩანდა.
  • ფეხით მოდის! ახოვანი კაცია, მახვილი ჰკიდია? – წამოიძახა კალემ.
  • არა, არა – ხმა აუკანკალდა ისაკოს.
  • მაშიახი მოდის – იძახდა ლევი.
  • რა მაშიახი, რომაელი ასისთავის სიარული აქვს და თუ ასეა მაშინ სიკვდილით დაგვსჯის – შიშს აეტანა კალე.

ისაკოს ძალიან უნდოდა კალესათვის სახეში გაერტყა, „აზრზე თუ ხარო“ ეთქვა, მაგრამ მასაც მოეჩვენა, რომ კაცი ზორბა ტანის, რომაელი ლეგიონერი იყო და შიშისაგან გაფითრდა. მებაჟეზე თავდასხმა უკვალოდ არ ჩაივლიდა. თანაც თუ ეს „ნეხვი“ კიდევ რაღაცეებს მასზე მოყვებოდა, შესაძლოა ისაკოც მოეკვდინათ.

  • ვაჰმე, ვაჰმე – თავში ხელი წაიშინა ისაკომ და სადღაც გაუჩინარდა.

კალეც ველზე გარბოდა და ლევიმ რამოდენიმე ნაბიჯი წარსდგა იმ კაცისაკენ, რომელიც მისკენ მოდიოდა.

  • რა მოგივიდა ლევი? ნუთუ დაგიჯაბნეს წყეულმა მებაჟეებმა- ამბობდა მოგზაურის ლაბადაში გამოწყობილი წვეროსანი, რომლის უჩვეულო ნათელი სახე უმალ გამოარჩევდა მას, სამარიასა და იუდეის მკვიდრთაგან.
  • მეც რომ მებაჟე ვარ მესიავ? – ჩურჩულებდა ლევი.
  • შენ არ ხარ მებაჟე, შენ დაკარგული კრავი ხარ ჩემო ლევი! – ისმოდა მგზავრის სიცილი.
  • მაშიახ შენ ხარ? – ტირილი აღმოხდა ლევის!

***

   ასეა ეს ისტორია, გახარებული ლევი გადაეხვია თავის მაშიახს. ადამიანთა უმრავლესობა  მიილტვის მხსნელისაკენ. თუ მხსნელს ელი, მაშინ დიდი ალბათობით მხსნელი მოგევლინება, მაგრამ მანამდე ათასი ცრუ მხსნელის ხელში მოგიწევს გავლა. მაგრამ ძიება არ უნდა შეწყვიტო. ლევის გაახსენდა, რომ ცხოვრებაში მას მუდამ ატყუებდნენ. ოჯახშიც კი, ძმებს და დებს ლევისათვის საგანგებო ადგილი ჰქონდათ მიჩენილი. „ლევი მამას მიხედე, ლევი დედას მოემსახურე, ლევი საქონელს აჭამე, ლევი მომეხმარე, ლევი აიღე და გადადგი, ლევი მოაწექი, ლევი….“ – ლევიც მზად იყო. დღის ბოლოს მას ერთგული ძაღლის ძილით ეძინა. კანონი უყვარდა. ამიტომაც მიაშურა „მასტერო პუბლიკანო-ს“, რომ თვლა უყვარდა. საბაჟო სკოლის გავლის შემდეგ იგი მოწესრიგებული, კანონზე დაფუძნებულ სისტემის რგოლად აპირებდა გადაქცევას, მაგრამ ამაოდ. სამარიისა და იუდეის მასტერო პუბლიკანოები კანონის ძალით შეიარაღებული ტურა-მგლები იყვნენ.

***

  ლევი მიწაზე იჯდა! მან მაშიახს მთელი თავისი ისტორია უამბო და ეხლა მისგან ელოდა სიტყვას.

  • „გამომყევი მე“ – უთხრა მას ლაღი ღიმილით მესიამ.

შემდეგ კითხვაზე – „ვისთან ვუჩივლო თავგასულ ისაკოსო?“ მაშიახმა მხოლოდ გაიცინა და თქვა:

  • ილოცე შენი მტრისათვის ჩემო ლევი!
  • ბოლო ნადიმი უნდა გავმართო და წამოგყვები – მაშიახის დახმარებით ფეხზე წამოდგა ლევი.

***

ლევმა მეზვერეთა ნადიმი გამართა. მხოლოდ ისაკო და კალე არ დაუპატიჟებია.  ტაბლის გარშემო მისი ძმებიც იჯდნენ. ლევმა მათ თავისი განზრახვა გაანდო და ყველას გააცნო მისი ახალი მეგობრები. მესია ჩუმად იჯდა. ლევის ძმები ერთმანეთს მდუმარედ გადახედავდნენ ხოლმე. სახეზე განსაკუთრებული აზრი არც ეტყობოდათ.  ღვინო ჩამოასხეს. ქოშერის სითხე ლევიმაც შესვა და დამშვიდდა. შემდეგ სხვები დასწვდნენ სასმისებს და მათაც სახეზე ბედნიერება გამოეხატათ. ღვინო დაილია, მესია გამხიარულდა, ლევის კოლეგებს იგი მეგობრული ღიმილით უსმენდა. მწიგნობარნი იმ სუფრაზე არ იჯდნენ, უბრალოდ მათაც თავიანთი მსტოვარი ყავდათ შემოგზავნილი ლევის ოჯახში. მესია მსტოვარს ხშირად გახედავდა და მის გასაგონად საუბრობდა. როცა მსტოვარი წამოდგა მესიამ სთქვა „ახალი ღვინო ახალ ტიკებში უნდა ჩაისხას“. ამ სიტყვების ძალა ლევმა უმალ იგრძნო, გული აუძგერდა და მესიას ჩუმად მიუახლოვდა რომ მისთვის მხარზე ეკოცნა. ამ დროს მესია ამბობდა „განა შეიძლება აიძულო მექორწილეები იმარხულონ, როცა ნეფე მათთან არის?“, ამ აზრის მნიშვნელობა თითქმის ვერავინ გაიგო. დარბაზში შეუჩვეველი თავისუფლების სული ტრიალებდა.  არავინ იყო მიჩვეული მსგავს თავისუფლებას.

„ნეტავ ვინ არის ის?“ – გაიფიქრა ლევიმ.

***

დილაუთენიას წამოდგნენ და გზას გაუყვნენ. მზის სხივებმა თვალებში რომ შეჰკაშკაშეს, უკვე გვარიანი მანძილი ჰქონდათ გავლილი და დაღლილებიც იყვნენ. შვიდი თუ რვა მიდიოდნენ. ყველას სახელებს ყოფილი მეზვერე არ იცნობდა. ჯერ დამეგობრებულებიც არ იყვნენ და ამიტომაც ისინი თავისსავე საფიქრალს ფიქრობდნენ. მესია მათ წინ მიუძღვოდათ. არაფერი იცოდნენ მისი წარსულის შესახებ და კითხვების დასმას ჯერ ვერც ბედავდნენ, ამიტომაც უფრო საკუთარ თავს ესაუბრებოდნენ.

„წუხელ მაძღარს მეძინა, თევზის სიმრავლით ბადეები რომ კინაღამ გაწყდა მაგან გამაბრიყვა, დღეს კი არაფერი სასწაული არ მიჩვენა მაშიახმა, მშიერი მივყვები, მშიერი, აღარც მეზვერე ვარ და არც არაფერი …“ – გაუელვებდა ლევის მსგავსი ფიქრები, მაგრამ თავს გააქანებდა და ყველას ეგონა, რომ მოვარდნილ ბუზებს ებრძოდა, სინამდვილეში მოწოლილ ფიქრებს აქეთ – იქით იშორებდა მკბენარა ბუზებთან ერთად და ცდილობდა იმ გზის არსი გაეგო, რომელსაც ეხლა, ამ წუთას მიჰყვებოდა.

„გამოწურულ ოფლში ამოვლებული პური გერჩინვოთ იმას, რასაც უზრუნველად მიიღებთ შვილებო“ – გასძახოდა მას გონებაში ჩარჩენილი მამა, რომლის ხმაც ეხლა ყურში ესმოდა.

„მოჭირნახულე კაცი იყავი და დალოცვილი ოჯახი გექნება“ – ამბობდა ლევის დედა, გონების ლაბირინთებიდან.

***

  • გშიათ! აჰა პურის თავთავი – თქვა წინ მიმავალმა მაშიახმა და მწიფე თავთავით თავგამოჩენილ, ოქროსფრად მობიბინე ხორბლის ყანისაკენ გადაუხვია.

როგორც შემდეგ ერთერთი მათგანი, ლუკა დასწერს „შაბათს მოუხდა გავლა ყანებზე და მისი მოწაფეები გლეჯდნენ თავთავებს, ხელით ფშვნიდნენ და ჭამდნენ“.

***

 „პურის ყანა იცი რას მაგონებს? დალალ-მზე, დალალ-მზე, თმებს მაგონებს , დედის თმებს, აზრი აქვს ცხოვრებას მაშინაც კი როცა მშიერი და უსამსახურო ხარ“ – ღიღინებდა ლევი თავისთვის და მას მისი მაშიახი ხანდახან შეავლებდა თვალს, მაგრამ ლევი ჰკვირობდა, რადგანაც მაშიახს გაუფერმკრთალდა სახე, განუზომელი სიმკაცრე მოსჩანდა მის თვალებში და საფეთქლები ეწვოდა ლევის.

***

რატომ აკეთებთ იმას რაც არაა ნებადართული შაბათ დღეს? – ყანიდან გამოსულებს მიაძახა შარაზე მდგარმა ერთ-ერთმა ფარისეველთაგანმა.

და მან კი უთხრა – „შაბათის ბატონიც არის კაცის ძე“.

ამის გაგონებისას დამშვიდდა ლევი, ის იქ იყო, სადაც კაცის ბედი წყდებოდა.

კახაბერ ჯაყელი

2020 წელი, ქალაქი ბათუმი

კახაბერ ჯაყელი

შეხვედრა ოქროს ყანაში

კახაბერ ჯაყელი

ეს ამბავი 1988 წელს ერთმა კავთისხეველმა გლეხმა მიამბო, მანდვე  კავთურას ხევში უპოვნიათ მწყემსებს დაჟანგული ლულა ძველი ქართული თოფისა, ამბავი კი მამიდან შვილზე გადმოდიოდა ამ ულმობელი შეტაკების შესახებ. როგორც ჩანს თავადი ქალაქში დაუკრძალავთ, ხოლო მეთოფე შესაძლოა კავთისხევის ძველ სასაფლაოზე განისვენებს !

ის ნახტომისებრი  ნაბიჯებით მოიწევდა მშობლიური თემისაკენ, სადაც თავისი დედაკაცი, შვილები, შვილიშვლები, რძლები და სიძეები, ძმები და დები, მეზობლები და სიყრმის ძმადნაფიცები ეგულებოდა.

ცალ ხელში მას გრძელლულიანი, სპილენძის სალტეებიანი საბრძოლო თოფი, სახელად „ცეცხლო“, მეორე ხელში კი ტყავის მძიმე აბგა ეპყრა.

მას არც ჭარმაგ მოხუცს უწოდებდი, არც შუახნის ყმას. სახეწითელი, ჭაღარაშერეული, მხარბეჭიანი და ახოვანი, უფრო უასაკო კლდეს ჰგავდა, რომელიც ქარიშხლებს ეპაექრება.

მის წინ უკიდეგანო, ზღვასავით მოკამკამე, ოქროსფერი პურის ყანა ბიბინებდა. ყანის მეორე მხარეს, ქედი ხვლიკივით რომ გაწოლილიყო, სწორედ მათს თემს გადაჰყურებდა. ამიტომაც მან მგლური, შლიგინა ნაბიჯებით პირდაპირ პურის ყანაში შეაჭრა და  იწყო სავალი ბილიკის გაჭრა საკუთარი ალაგისაკენ.

  • ასე რიგად რომ არ ვჩქარობდე, ფეხს როგორ დაგადგამდი პურო, მაგრამ გთხოვ წყალობა გაიღე, ჩემს დედაკაცამდის გამიშვი და მორიგეც დამიმწყალობე, – აღმოხდა მგზავრს ბუბუნა ხმით.

პურის თავთავები აშრიალდნენ და მას მოეჩვენა, რომ ისინიც აქეთ-იქეთ ისე წვებოდნენ, თითქოს გზას უთმობდნენ მეთოფესო.

მეთოფე ერქვა პურის აშრიალებულ ტალღებში კისრამდის ჩამალულ მგზავრს და მისი ნათლობის სახელი თითო ოროლას თუ ახსოვდა ამ ქვეყანაზე.

სიყმაწვილეში, სოფელს ლეკი რომ შემოესია, იგი მამას, თემის მეთოფეს, დადევნებისათვის შეყრილ რაზმში გაჰყვა და თემის მთავარი თოფიდან რვა გასროლით რვა ლეკი ერთმანეთის გვერდით ჩააწვინა.

დამარცხებული ქართლ-კახეთის ჯარი უკან რომ გამორბოდა მეთოფე საფარიდან ტყვიას ახლიდა ირანელებს. ნუხის ხანთან ბრძოლაში წინა ხაზზე მდგომს მოწინააღმდეგის მხრიდან გადმოსროლილი ცეცხლოვანი ისარი მარცხენა მხარეში შიშინითა და სისინით ეძგერა. „როგორც შხამიანმა უხსენებელმა, ეგრე შემიგლიჯა მხარი და დამგესლა იმგვარად, რომ სამი დღე და ღამე სიკვდილი მეალერსებოდა. კიდევ კარგი, რომ იმ დღეს ბატონს გაამარჯვებინა ღმერთმა და ნუხის ხანი რომ დავიფრინეთ, მეფის დასტაქარმა მარჯვედ მიაქიმა“, – უთხრა შინ დაბრუნებულმა მეთოფემ თავის დედაკაცს და დამწვარი მკერდი გადაიღეღა.

ნუხის ბრძოლაში დაჭრილი ოთხ წელს იშუშებდა მძიმე ჭრილობას და შვილთ უზრდიდა სამეფოს. გაბრიელი, დავითი და მამის სეხნია მახარე თემის თოფს, განთქმულ „ცეცხლოს“ სასოებით უვლიდნენ. მის ფართო ლულას დათვის ქონით პოხავდნენ და იმ დღეს ელოდნენ, როცა მეთოფე მათ შორის ყველაზე ღირსეულს და ჩუბინს მიანდობდა საბრძოლო გასროლის უფლებას. სამივე ვაჟკაცი დღედაღამ იმ დაღესტნური ნაალაფარი თოფით ნადირობდა, რომელიც ასპინძის ბრძოლიდან ჩამოიტანა მათმა გამარჯვებულმა მამამ.

კრწანისის ველზე მეთოფე ვერ მოხვდა. იგი გიორგი ბატონიშვილის ლაშქარში იყო და ბრძანებას უცდიდა. კრწანისის ველზე დამარცხებისა და თბილისის აღა-მაჰმად ხანის მიერ გადაწვის ამბავმა მეთოფე დააღონა და გააკვირვა. ამ დღიდან იგი ერეკლეს ვაჟებს ალმაცერად უყურებდა და მხოლოდ პატარა კახთან სამსახურს ურჩევდა მეომარ ბიჭებს.

აღმოსავლეთის ლომი – ერეკლე მეფე მიიცვალა. მეთოფე ცხარედ, სიტყვაკაზმული ენით დასტიროდა ქართლ-კახეთის მებრძოლ მეფეს და მასთან ერთად საკუთარ განვლილ ბრძოლებს.

გიორგის მეფობის ჟამს „ცეცხლო“ მეთოფის სახლში კედელზე გაუნძრევლად ეკიდა და მნახველის თვალს მომწვანო მოლურჯო ლულ-ხახითა და მგლისთავიანი ჩახმახით ახარებდა.

ქართ-კახეთის სამეფოს გაუქმებას და რუსეთის ჯარის შემოსვლას მეთოფე მშვიდად შეხვდა, მაგრამ კავთისხევის პირას მომავალმა რუსის ჯარმა შეაშფოთა იგი. ირანელი, თურქი, ლეკი და ყარაბახელი მეომრები, არაერთი მოუხელთებია მას ვენეციური ლულის სამიზნეზე. თურქთა ცხენოსანი გუნდიც აუშლია საფარიდან გულდაგულ დამიზნებულ მის თოფს და ქათმებივით გაურეკნია ისინი წინ. რუსმა კოლონამ, სალდათურმა ნაბიჯებმა, სტეპებიდან მოვარდნილმა უცხო სიმღერამ და რუსულმა ხიშტიანმა თოფმა უცნაურად ააღელვა მეთოფეს გული და გონება. კავთისხეველი აზატის სმენას არაერთი გმინვა, ტირილი და ვაება მისწვდა რუსთა უჩვეულო ზნეობის თაობაზე. მეთოფეს განმეორებაც კი არ უნდოდა იმ სიტყვების, რასაც უცხო მეომრები გაჰყვიროდნენ ჩვეულებრივი საქმიანობის დროს. როცა წვერდაფანჩულმა რუსმა სოლდატებმა, ქალები, მოხუცები და ბალღები მათრახების ტყლაშუნით შეაბეს ტალახში გაჩხერილი ზარბაზნის ადგილიდან დასაძრავად, მეთოფე მიხვდა, რომ მის მშობლიურ კერას, დედაკაცს, რძლებსა და შვილებს განსაცდელი ელოდათ. მოსალოდნელი შიშის გააზრების შემდეგ იგი სათემო თოფით საყარაულო კოშკზე ცხოვრობდა და არემარეს ათვალიერებდა. რუსები კი არ ჩანდნენ.

„რუსთა წინააღმდეგ აჯანყებააო“, – ერთ დღეს ჩაესმა მეთოფეს გზირის ხმა და იგი ჩაფიქრებიდან გამოერკვა. ბატონიშვილები ამზადებდნენ ხალხს და შეხვედრის ადგილიც დათქმული ჰქონდათ. „ყოველ თოფოსანს ათი გასროლა უნდა ჰქონდესო“, – ამბობდა ალექსანდრეს მალემსრბოლელი და ჩაძინებულ, დანგრეულ კომლებს თავზე დაჰკიოდა.

„წავიდე ერთიც ვიომო, ჩემს კარს დავჰკიდო ხელია, თუ მამკლეს, მამკლან კაცურად, თავზე დამადნეს ცრემლია“, – ჩონგურს სიმები ჩამოჰკრა მეთოფემ. დედაკაცს ათი დღის საგზალი გაამზადებინა, პირჯვარი გადაიწერა, მესხთა გუარის დედაბოძს ემთხვია, ჩაძინებულ შვილიშვილებს საბნიდან გამოყოფილი ფუნჩულა ტერფები დაუკოცნა, ვაჟები მკაცრად შეათვალიერა, რძლებს დაუბღვირა და კახეთისაკენ მიმავალ ბილიკს ძუნძულით გაუყვა.

აჯანყებულები ერეკლეს ტოლ სარდალს ელოდნენ. ბატონიშვილებს მხედრული ნიჭი არ გააჩნდათ და მამის გაბედულებაც აკლდათ. აღარც კუზიანი ზაალი ან ზაალ ანდრონიკაშვილი იყვნენ ცოცხალთა შორის. მათ არყოფნას ახალციხელი თურქი ემისრები ან სპარსელი მსტოვრები ვერაფერს შველოდნენ. შეკრებილ ლაშქარს არც საჭურველი ჰქონდა და არც დროშა-ბელადი ჰყავდა. რუსთა კოლონის გამოჩენისას ბატონიშვილები ისე დაიბნენ, როგორც კრწანისის ბრძოლის დროს. აჯანყებულები ზარბაზნების ყუმბარებმა ჯერ ნაწილებად დაფანტეს, ხოლო შემდგომ მცირე გუნდებად და ნაგლეჯებად დაყვეს. საარტილერიო კანონადის შემდგომ რუსებმა გრენადერები, ეგერები და ჰუსარები დაძრეს და „ურას“ ძახილით აჯანყებულების გარშემორტყმა დაიწყეს.

მეთოფე ბრძოლის დასაწყისშივე მის მიერ სახელდახელოდ მოწყობილ საფარში იჯდა და ომის მსვლელობას აკვირდებოდა. რუსთა კოლონებს შორის მან ქართულ ჩოხებს მოჰკრა თვალი, ორბელიანების ალამი შენიშნა და გაოცდა. რუსის მთავარ კოლონას გიორგი მეფის ყოფილი ასისთავი ზაქარია მიუძღოდა, რომლის დანახვისას მეთოფემ თავისი „ცეცხლო“ გადმოიღო და ზაქარიას დაუმიზნა. იმ დროს, როცა ასისთავი ერთ-ერთ აჯანყებულს ხმლით ეძგერა, „ცეცხლოს“ მჭექარე ხმა გაისმა და ზაქარია ცხენიდან მოცელილივით დაეცა. ამ გასროლამ რუსი ოფიცრები მეთოფის საფრისაკენ შემოატრიალა. „ცეცხლომ“ კიდევ იჭექა და პირში მუნდშტუკ გაჩრილი, მრავალი ორდენით მბრწყინავი რუსთა ერთ-ერთი ბელადი ამოატრიალა. მეთოფე მიხვდა, რომ დაყოვნების დრო აღარ იყო. ულვაშა გრენადერები მისკენ მორბოდნენ. მეთოფემაც ტახის სისწრაფითა და მელიის მოქნილობით მიატოვა საფარი და ხშირ ბუჩქნარში გაუჩინარდა. მას ზურგში რამდენიმე ტყვია მიაყოლეს, მაგრამ მეთოფე დაუკოდავი მგელივით უვნებლად მიძუნძულებდა შინისაკენ. აჯანყების მარცხი მისთვის აშკარა იყო.

ეხლა იგი ოქროსფერ პურის ყანაში, ხვლიკივით გაწოლილი სერისაკენ მირბოდა. სერის გადასვლას მეთოფე დაღამებამდე მოახერხებდა და მშობლიურ სახლში, სიბნელეში შეაბიჯებდა. დედაკაცი, რომელიც მას ელოდა, მეუღლის დანახვისას გვარის უძველესი დედაბოძის წინ დაიჩოქებდა და არსთა გამრიგეს ცრემლით გაპატიოსნებულ მადლობას შესწირავდა და ქმარს პურს დაუცხობდა. დედაკაცი სათნოებასა და სინაზეს მეთოფეს გვერდით უხვად აფრქვევდა, თორე ისე კაპასი ქალი იყო.

ვაჟები აზატი და ამაყი გლეხები იყვნენ. მათ გუთანიც უჭრიდათ და ხრმალიც. რძლები გაზაფხულში აყვავებულ ატმის ყვავილებს ჰგავდნენ. შვილიშვილები ბროწეულის კვირტებივით იწონებდნენ თავს და მეთოფეს მათ გვერდით ყოფნა ამქვეყნიურ სამოთხედ ეჩვენებოდა.

მშობლების საფლავები ეკლესიის ეზოში მარადიულ ძილში, საკაცობრიო ფშვინვაში გახვეული სდუმდნენ და უფალს ცოცხალთა დაცვას, ხოლო გარდაცვლილთა შეწყალებას შესთხოვდნენ. მეთოფე აბიბინებული ოქროს ყანის გავლით მიიწევდა იქით, სადაც მას ცოცხალნიც ელოდნენ და გარდაცვლილნიც ელანდებოდნენ.

მზის მცხუნვარებამ იკლო, საღამო ხანი ახლოვდებოდა, როცა მეთოფემ ხორბლის ყანის დასასრული და ხვლიკისფერი სერის დასაწყისი დალანდა. სერი რატომღაც უფრო მრუმე და მაღალი ეჩვენა მას. მეთოფემ ნაბიჯს უმატა და „ცეცხლო“ მხარზე გადაიდო. „კიდევ ორმოცდაათი ნაბიჯის შემდეგ უხიფათო ყანა დამთავრდება, სერზე რომ არ შემნიშნონ, იქნებ დაღამების დალოდება სჯობდესო“, – გაიფიქრა მან და სწორედ იმ დროს, როცა იგი ხორბლის ბულულებიდან სერის მიდამოების დათვალიერებას ლამობდა, მის ყურს უსიამო შარიშური მისწვდა. მეთოფე მიხვდა, მას აქ რაღაც სულერი ელოდა და მოტრიალება დააპირა.

  • არ ელოდი განა ყანის ბოლოში ჩასაფრებას? – გაისმა ზურგიდან მამაკაცის ბუბუნა ხმა.
  • რატომ სერზე არ ჩამისაფრდი? – იკითხა მეთოფემ და შემობრუნება სცადა.
  • ეგრე იდექი, თორემ ორ ტყვიას მოგაჭედავ, სერზე რომ არ ჩაგისაფრდი ეს იმას ნიშნავს, რომ კარგად გიცნობ ვინც ბრძანდები, – თქვა უცნობმა.
  • ვინ ბრძანდები, ბატონო? – მეთოფე ზურგს უკან მდგარი უცნობის ჩრდილს მიაცქერდა.
  • თავად ზაალ ორბელიანს ესაუბრები და მისი ტყვე ხარ, თოფი დადე და შემოტრიალდი, – მრისხანედ სთქვა თავადმა.
  • ეს თოფი თემს ეკუთვნის და ცოცხალი მას ხელს არ გავუშვებ თავადო, – მეთოფეს ხმაში სიკვდილის მიმართ გულგრილობა იგრძნობოდა.
  • გაძლებ უფლებას შემოტრიალდე, – თქვა ზაალმა.

მეთოფის წინ იდგა განთქმული გმირი, უკვე ასაკში მყოფი, წარმოსადეგი, ჭაღარაშერეული თავადი, რომლის თეთრ ქულაჯას შედედებული სისხლის კვალი ემჩნეოდა. ზაალს ორთავე ხელთ დიდი რუსული დამბაჩები ეპყრა და ტყვისაკენ მიეშვირა. თავადის კეთილშობილმა ნაკვთებმა და ამაყმა გამოხედვამ მეთოფეს გულში პატივისცემის გრძნობა აღძრა.

  • დაჭრილი ხომ არ ბრძანდებით თავადო? – იკითხა მეთოფემ.
  • ოდნავ გაკაწრული ვარ, დავჯდეთ, – თქვა ორბელიანმა და მეთოფეს იმ ადგილისკენ მიუთითა, სადაც იგი უნდა ჩამომჯდარიყო. ამ ოქროს ყანაში თავადი მასპინძელი იყო და მეთოფეს სტუმარივით ექცეოდა.
  • ცხონებული, მირონცხებული მეფის ყონაღი ხარ, კარგად ვიცი, ბევრგან გიხილე, – დაიწყო დინჯად ზაალ ორბელიანმა.
  • მეც გიცნობთ, მეომართა მომჭირნე სარდალი ბრძანდებით, – ქებაზე ქებით მიუგო მეთოფემ და თავადს დამბაჩის ლულებში შეაცქერდა.
  • ეჰ, ძმობილო, ეხლა ვის ახსოვს, თუ ვინ ვყოფილვართ მე და შენ. სამეფო აღარ გვაქვს. მე იმპერატორს შევფიცე ერთგულება და ამ ფიცით ჩავალ სამარეში.
  • მე არც არავისთვის შემიფიცია ერთგულება, გარნა ირაკლისა და ამიტომაც დღეს იქ გახლდით, სადაც ბატონიშვილები იყვნენ, – მეთოფემ აჯანყების სავარაუდო ადგილისაკენ მიმართა საჩვენებელი თითი.
  • აჯანყება დამარცხდა და უნდა დამარცხებულიყო კიდეც. ქართველობა ხელახლა უნდა მოშენდეს და ეს მშვიდობაშია შესაძლებელი. ბატონიშვილებს რუსეთში წაიყვანენ და მეფურად აცხოვრებენ. მათ შორის ღირსეულს ისევ უკან დააბრუნებენ და ერთიან საქართველოს ჩააბარებენ, აგრე რიგად მესმის მე, – ყრუდ თქვა თავადმა.
  • რუსები ქალებსა და ბალღებს ზარბაზნებში აბამენ, – გულისტკივილი ვერ დამალა მეთოფემ.
  • ირანელები და ოტომანნი, ანდა თუნდაც ლეკნი განა უფრო სათუთად გვექცეოდნენ? – იკითხა დამბაჩაშემართულმა თავადმა.

მეთოფე სდუმდა. იგი თავადის თეთრ ქულაჯას შესცქეროდა და სისხლის სქელი ფენის წარმოშობაზე და მნიშვნელოვნებაზე ფიქრობდა.

  • ტყვედ უნდა მიგგვარო რუსებს, – თქვა თავადმა და თვალები ნეტარებისაგან მოჭუტა.
  • ჩემი ხნის კაცს ტყვეობაში არაფერი ესაქმება, გიჯობს მესროლო, – მეთოფემ დამბაჩებს მკერდი მიუშვირა.
  • მე და შენ მაგ სასახელო თოფივითა ვართ, თუ სასროლი გვქონდა რაიმე, უკვე გავისროლეთ და აწი ნაკლები საქმე დაგვრჩა ამ მიწაზე, – ბრძანა ორბელიანმა და მიწას ჩააცქერდა.
  • ეს თოფი კიდევ ბევრს გაისვრის, – სიამაყით ჩაილაპარაკა მეთოფემ და განუყრელ „ცეცხლოს“ ლულაზე ხელი გადაუსვა.
  • რუსების თოფები თუ გინახავს, მიხვდებოდი, რომ შენცა და შენი თოფიც ჟანგისთვის ხართ განწირულნი.

მეთოფეს ცუდად ენიშნა თავადის უცნაური საუბარი და თვალი თვალში გაუყარა ერეკლეს სარდალყოფილს. მახარე მესხმა ორბელიანის ცისფერ თვალებში მოწყენილობა შენიშნა მხოლოდ.

  • თავადო, მე ტყვედ არსად წამოგყვები და არც თოფს დაგანებებ, – ომახიანად თქვა მეთოფემ და ორთავე ხელი იარაღს მოუჭირა.
  • მესმის, მეთოფევ, მაგრამ მე შენ ვერსად გაგიშვებ, ფიცით ვართ შეკრული მე და შენ და ამიტომაც უნდა ვესროლოთ ერთმანეთს. ასეთია წესი და ჩვენი შეგნება.
  • მესროლე მაშინ, რაღას აყოვნებ, – კლდესავით დადგა მეთოფე. თავადი კი სდუმდა და მეთოფეს აკვირდებოდა.
  • ამ სერს იქით ჩემი სახლია, კავთისხევი, – ჩაილაპარაკა მეთოფემ.
  • იმ ქედს იქით ჩემი მამულებია, მაგრამ შენ რა მერე,- კაეშანში გალამბული სიტყვები თქვა თავადმა.
  • ერთხელაც ხომ უნდა დაემშვიდობოს კაცი მამულს და ეს დროც მოსულა, – მეთოფემ თავადის დამბაჩებს შეხედა და თოფის სასხლეტს ცერა თითი მიაბჯინა.
  • მოსკოვური დამბაჩებია, ას ნაბიჯზე კამეჩს უსულოდ აგდებს, – თავის იარაღს ეფერებოდა თავადი და მეთოფესკენ მოიწევდა.
  • ვენეციური ლულა, მაჟაროიანი ჩახმახი, სამას ნაბიჯზე კაცს ცოცხლად არ გაუშვებს, – მხიარულად აღწერდა მძიმე თოფს მეთოფე და მელიას ნაბიჯებით უკან იხევდა.
  • ორივე დავიხოცებით, მაშასადამე, – სიცილით ამბობდა თავადი.
  • ეგრეა, ზაალ ბატონო, – კვერს უკრავდა მეთოფე.

ჯერაც საკმაო დრო გვაქვს, მითხარი რა სურვილი დაგრჩა სიკვდილის წინ, – დაინტერესდა თავადი და შეჩერდა.

  • ვაჟები გავზარდე, ქალები დავათხოვე, დედაკაცი მეცოდება, მაგრამ იმასაც ეშველება, ოჯახში კაციც ეგ იქნება და ქალიცა, – მეთოფე შეფიქრიანდა.
  • ერეკლეს ყონაღს სახლში სიკვდილი არ გნებავს, ხომ ასეა? – მჯიღი აიქნია თავადმა.
  • რა სჯობს ომში წასვლას და ფიცგაუტეხელ გარდაცვალებას, – თქვა მეთოფემ და ოქროსფერ ხორბალს გადახედა.
  • არცერთი ორბელიანი ჩემ წინ არ მომკვდარა ავადმყოფობით დაშრეტილი და დასტაქართა უნაყოფო ჩალიჩით შეწუხებული. ბალღობიდან მახსოვს, რომ გვასწავლიდნენ – „ვალმოხდილი სიკვდილიაო ბედნიერი გარდაცვალება“, – ბრძანა თავადმა.
  • ვალმოხდილი შევეგებები ეხლა შენ ტყვიას თავადო, – ჩამავალ მზეს თვალი გაუსწორა მახარე მესხმა.
  • იმ დიდ გზაზე მარტო ვერ გაგიშვებ მეთოფევ, მეც შენთან ერთად ვალმოხდილი მივალ ზენაართან, – ჩაიბუბუნა თავადმა.
  • ეგ როგორ? – სიმწრისაგან გაეცინა მეთოფეს.
  • მაგაზე მერე მოგახსენებ, – თავადის თვალები ჩამავალ მზეს აირეკლავდა.

მზე ნელ-ნელა ჩადიოდა ხვლიკისფერი ქედის იქით. თავადი ზაალ ორბელიანი სალაშქრო, მხედრულ დაფაზე გაჭიმულ პერგამენტზე რაღაცას საჩქაროდ წერდა, მეთოფე კი თოფს ბღუჯავდა, თავადის სასროლად გამზადებულ დამბაჩებს ათვალიერებდა და ხვლიკისფერი ქედს იქით, შვილიშვილებთან მყოფ დედაკაცზე ფიქრობდა.

მომისმინე, – მბრძანებლური ხმით თქვა თავადმა და დაიწყო.

„მე, ზაალ ორბელიანი, თავადი, უშვილძიროდ ვკვდები ოქროს ყანაში. ის კაცი, ვინც მე თანაბარი პაექრობისას ტყვიას მესვრის და მეც ტყვიას დავახლი, გამორჩეული ყონაღია ერეკლე მეფისა. იგია მახარე მესხი, მეთოფედ წოდებული. სამწუხაროდ მე და ეს კაცი ორივენი ფიცის ყმანი ვართ. ამიტომაც სხვადასხვა მხარეს მყოფნი პატიოსნად ვკლავთ ერთმანეთს. ამ ანდერძის აღმასრულებელს, ორბელიანთა სახლის შვილებს ვთხოვთ ჩემი და ჩემი მკვლელის მახარე მესხის ცხედრები საგვარეულო საძვალეში დაკრძალოს. მე წამასვენეთ კუმისში, ორბელიანთა საყდარში, სადაც მრავალი რჩეული საქართველოისა განისვენებენ. მახარე მესხი წაასვენეთ და დაკრძალეთ კავთისხევში მისივე გუარის განსასვენებელ ალაგს. კიდევ ვუბარებ ჩემი ქონების გამგებელს, მოიკითხოს მახარეს ქვრივი და სამსახურში აიყვანოს მისი მემკვიდრენი.  აწ, იხარეთ თქვენ ჩემო მომდევნო მემკვიდრენო“, – ჩაიკითხა თავადმა ზაალმა თავისი ანდერძი და მეთოფეს მიაპყრო მზერა.

  • ბატონო ჩემო, ტყვედ ჩამიგდე, შეგეძლო მოგეკალი, მაგრამ არ მესროლე, ეხლა ორთაბრძოლაში მიწვევ, როგორც ტოლი სწორს. დიდ პატივია ეგ ჩემი გუარისათვის, მაგრამ გთხოვ… მესროლე და თავად უვნებლად წადი, – თქვა მეთოფემ და ზაალს მოწიწების გრძნობით შეხედა.
  • ჯერ ერთი ორბელიანნი არ სწერენ ანდერძს ორჯერ და მეორეც, თუ ვაჟკაცურად გსურს სიკვდილი, მაშ შემებრძოლე, ვინც გადარჩეს, ის წავიდეს თავის გზაზეო, რომ გითხრა, სარდალყოფილს მასხრად ამიგდებდი. ოღონდ ახლა მითხარი გული გწყდება კი რაიმეზე?

არც არაფერზე, – თქვა მეთოფემ და ხვლიკისფერ სერს გახედა.

  • აი, ღირსეული პასუხი მოყმისა! აბა ორბელიანნო, ძალოვანნო გმირნო, სარდლიანო გუარო, ქართლის ძირო და ჯილაგო მიმიღეთ უძღები ზაალი თქვენს წიაღში! – იძახდა ქართლის თავადი და დამბაჩებ მომარჯვებული დავლურს ცეკვავდა ოქროს ყანაში.
  • მესხნო! ჩუბინნო, არწივის თვალიანნო, მეფეო ერეკლევ, მამავ ჩემო, მიმიღეთ თქვენთან მახარე, მეთოფედ წოდებული, – მღეროდა მეთოფე და ხორუმის ილეთებით მიზანში იღებდა დამბაჩებიან მოწინააღმდეგეს.

სამმა გასროლამ თითქმის ერთდროულად იჭექა. თოფის გრგვინვასა და დამბაჩების ჭახანს საავდროდ მომზადებული ცის ქუხილი გამოეხმაურა და სულ მალე წკაპუნა წვიმამ გაახალისა სულშეგუბებული, დამფრთხალი ბუნება.

Lord Byron

Lord Byron

სინაქერიბის (ასურეთის მეფის) დაცემა

ჯორჯ ბაირონი

თარგმანი გიული წერეთლისა

ასურ მეომართ დაღმართს დაშვება, მგლების დაღმართზე დაშვებას ჰგავდა, ქვეითი ჯარის შესამოსელი
მეწამულად და ოქროდ ბრწყინავდა.

შუბთა ციალი ზღვაში ჩაძირულ
ციურ მნათობებს მოგაგონებდა, როს გალილეი უკუნ ღამეში
ტალღას ლურჯ ღრმაში მოაგორებდა.

მსგავსად იმ ტყისა, როცა ფოთოლი გამოისხა და მთლად გადამწვანდა, მზის ჩასვლის დროსაც, ზაფხულის მოსვლა
და მასპინძლობა უფრო გაცხადდა,

იმ ტყესავითაც, შემოდგომაზე,
რომლის ფოთლებიც გადასხვაფერდა, ღამით ნაბორგვი მასპინძელივით
სისხამ დილას რომ უფრო გაავდა.

როცა სიკვდილის ანგელოზი ფრთას შლის, მიმოფრენს
და მტერს სახეზე შენაბერით ღონემიხდილს ხდის, გალიგვულ თვალსაც დაუხუჭავს, ცვილით აუვსებს, გულს მაინც ვერ ვნებს, გული არ კვდება, ბრძოლისთვის იღწვის.

დოღში დაღლილ რაშს უჭირს, ვერ დგება ფეხზე,
მძიმედ ქშინავს, ჩანს, სიამაყე ვეღარ იმეფებს,
ფართო ნესტოდან გადმოღვრილი ქაფი მოუჩანს
ქვასმიხეთქებულ ტალღასავით ზემოთ ჰყრის შხეფებს.

გაწოლილ მხედარს დაკარგვია სახეზე ფერი,
წარბებს, ყვავისდართ, აღარ ძალუძთ აზიდვა ზევით,
ჩუმადმგდარ კარვებს შეღწეული ამცნობს საყვირი,
რომ აქნეული ხმალიც დაეცა და გდია ქვევით.

აშურის ქვრივის კივილი ისმის ყველგან დროდადრო
და დამსხვრევია კერპი ბაალს მისსავ ტაძარში,
მოქნეულ ხმალმა ისე ძლიერად კვეთა ურწმუნო,
ვით წყლად დამდნარი თოვლი, უფლის წარმოდგენაში.

***

The Destruction of Sennacherib

GEORGE GORDON, LORD BYRON

The Assyrian came down like the wolf on the fold,
And his cohorts were gleaming in purple and gold;
And the sheen of their spears was like stars on the sea,
When the blue wave rolls nightly on deep Galilee.

Like the leaves of the forest when Summer is green,
That host with their banners at sunset were seen:
Like the leaves of the forest when Autumn hath blown,
That host on the morrow lay withered and strown.

For the Angel of Death spread his wings on the blast,
And breathed in the face of the foe as he passed;
And the eyes of the sleepers waxed deadly and chill,
And their hearts but once heaved, and for ever grew still!

And there lay the steed with his nostril all wide,
But through it there rolled not the breath of his pride;
And the foam of his gasping lay white on the turf,
And cold as the spray of the rock-beating surf.

And there lay the rider distorted and pale,
With the dew on his brow, and the rust on his mail:
And the tents were all silent, the banners alone,
The lances unlifted, the trumpet unblown.

And the widows of Ashur are loud in their wail,
And the idols are broke in the temple of Baal;
And the might of the Gentile, unsmote by the sword,
Hath melted like snow in the glance of the Lord!

« Newer Posts - Older Posts »

კატეგორიები