Posted by: burusi | 17/09/2016

ოთარ ჭულუხაძე – ცხოვრება თამაშია? ანუ ფიქრები აღმოსავლურ ფილოსოფიაზე

1909, Houses on the Hill, Horta de Ebro, პაბლო პიკასო

ოთარ ჭულუხაძე – ცხოვრება თამაშია? ანუ ფიქრები აღმოსავლურ ფილოსოფიაზე

ბოლო პერიოდში ქართულ ინტელექტუალურ სივრცეში გახშირდა საუბრები აღმოსავლური ფილოსოფიის შესახებ. ქართულ ენაზე ტარდება საჯარო ლექციები აღმოსავლური მრწამსის შესახებ. მეოცე საუკუნის ევროპული ტენდენცია, – ორიენტალური სწავლებებისადმი განსაკუთრებული ინტერესი  – თანდათან ჩვენთანაც იკიდებს ფეხს.

აღმოსავლური ფილოსოფია უამრავ სკოლას მოიცავს, რომლებიც საუკუნეთა მანძილზე ვითარდებოდნენ და ხვეწდნენ თავიანთ შეხედულებებს. ცნებას  „აღმოსავლური ფილოსოფია“ ვიწრო გაგებით გამოვიყენებ და მასში იმ მოძღვრებებს მოვიაზრებ, რომლებმაც, თავიანთი უნივერსალური ხასიათის გამო, დასავლური სააზროვნო სამყაროს განსაკუთრებული ყურადღება მიიპყრეს. ბუდიზმი, ძენ ბუდიზმი, დაოიზმი – შეიძლება ითქვას, რომ ამ სწავლებებმა დიდი როლი ითამაშეს ევროპული აზროვნების გამრავალფეროვნებაში.  ამ მოძღვრებების საშუალებითაც დაუპირისპირდნენ შოპენჰაუერი, რუსო, ნიცშე, ჰაიდეგერი მოდერნული ეპოქის ტექნო-პროგრესისტულ ხედვებს.

ერთის მხრივ,

„დადუმდი და დამორჩილდი ბუნებითობას.

დუმილი შეიქმს ქვეყნად თანხმობას.“  (დაო დე ძინი; ლაო ძი)

ხოლო მეორე მხრივ,

„ცოდნა ძალაა.“ (საკრალური მედიტაციები; ფრენსის ბეკონი)

„აქამდე ფილოსოფოსები ცდილობდნენ სამყაროს ახსნას, ახლა დროა გარდავქმნათ ის.“ (მეთერთმეტე თეზისი ფოიერბახზე;  კარლ მარქსი) –

ეს მოსაზრებები კარგად აჩვენებენ „დასავლურ-პროგრესისტულ“ და „აღმოსავლურ“ მსოფლმხედველობებს შორის განსხვავებებს. დასავლელმა ადამიანმა ბუნებაზე გაბატონება სცადა, ხოლო „აღმოსავლეთმა“ სუბიექტისა და ობიექტის გამიჯვნა არ მიიღო, არ გაუუცხოვდა ბუნებას.

 დაოიზმის მიხედვით, ადამიანი არ უნდა ჩაერიოს ბუნების კანონზომიერებაში, ვინც ჩაერევა და შეეცდება შეცვალოს იგი, მაშინვე მარცხს განიცდის. ლაო-ძის აზრით, ადამიანთა ვალია მოიშორონ ფუფუნება, მისდიონ პირველყოფილ, ბუნებრივ ცხოვრებას, ანუ ისეთ მდგომარეობას, როდესაც ადამიანები ვერ განასხვავებენ სიკეთესა და ბოროტებას, სამართლიანობასა და უსამართლობას. ლაო-ძისთვის ყოველგვარი ბოროტება ადამიანთა აქტიური მოქმედების, მოღვაწეობის შედეგია. იმ მოქმედებისა, რომლითაც ადამიანი იჭრება საგანთა ბუნებრივ სვლაში და არღვევს მათ დინარებას (დაოიზმში ამას „ვუ ვეი“, ანუ ძალდაუტანელობის პრინციპი ეწოდება). ამიტომაც, დაოიზმის მიხედვით, სამყაროსთან კავშირის მიღწევის გზა არის განდგომილება. ვინც ჭეშმარიტი გზა, დაოს გზა აირჩია ის მისდევს განდგომილებას. ჭეშმარიტი ბრძენი შეიცნობს, რომ ყოველივე დაოს უმაღლეს კანონს ემორჩილება და შესაბამისად არ ეწინააღმდეგება მას:

„ კაცი მიწის კანონს მორჩილებს.

მიწა ცის კანონს მორჩილებს.

ცა დაოს კანონს მორჩილებს,

დაო – დაოს კანონს მორჩილებს.“ (დაო დე ძინი; ლაო-ძი)

დაოს მოძღვრების მთავარი მომენტია ინისა და იანის ჰარმონია. ინსა და იანს სოციალური წარმომავლობა აქვთ. ისინი ორი სქესის აღმნიშვნელი კატეგორიებია. უფრო სწორად კი, რუბრიკანტთა წყვილია. ინისა და იანის წყვილი აისახება შემდეგ დუალებში: სიკვდილი/სიცოცხლე, სიკეთე/ბოროტება, სიცივე/სითბო და სხვა. ინსა და იანს შორის არის გამუდმებული ბალანსი, უსასრულო ფრე, დაპირისპირებული ძალების მარადიული და უცვლელი დიალექტიკა. შესაბამისად, ამქვეყნიური ცხოვრება, ყოველდღიურობა აღიქმება, როგორც ერთგვარი ილუზია, თამაში (Illusion – ლათინური სიტყვიდან LUDO, რაც თამაშს ნიშნავს), სადაც მუდმივი მონაცვლეობაა სიკვდილისა და სიცოცხლისა, სიცივისა და სითბოსი, პასიურობისა და აქტიურობისა და ა.შ. ეს მონაცვლეობა დაოს მოძღვრების მიერ აღიარებულია „სამყაროს უმაღლეს კანონად“.

„ჩინური აზრი მოძრაობს სიმბოლოთა სამყაროში, (იგულისხმება ინისა და იანის სიმბოლოები – ო.ჭ), რომელიც დაფუძნებულია მსგავსებებსა და განსხვავებებზე. უნდა შეგეძლოს მათით თამაში, რათა იმოქმედო ან რამე გაიგო.“ (ჩინური აზრი; მარსელ გრანე).

დღესდღეობით, დასავლურ სამყაროში არანაკლებ გავრცელებული და პოპულარულია ბუდას მოძღვრება. ამ სწავლების მიხედვით, ცხოვრება არის ტანჯვა, რომელიც გამოწვეულია ადამიანის მიჯაჭვულობით ცხოვრებაზე, ქონებაზე, უტოპიურ იდეებზე. ბუდიზმში უმნიშვნელოვანესი მომენტია სამსარას ცნება. სამსარა სანსკრიტზე ბორბალს ნიშნავს. ნაგულისხმებია, რომ ჩვენი ყოველდღიურობა გავს ბორბალს, რომელშიც საცდელი თაგვებივით დავრბივართ, მაგრამ წინ ვერ მივიწევთ. ამ ბორბალში გვექნება ილუზია, რომ ჩვენს გარეთ, მომავალში მივაღწევთ ისეთ რამეს, რაც უკეთ გაგვხდის, გაგვიიოლებს ცხოვრებას.  მსგავსი ილუზიისგან გათავისუფლებას გვთავაზობს ბუდიზმი. ამ მოძღვრებაში არსებობს მთელი რიგი პრაქტიკებისა, რომელთა დახმარებითაც ადამიანი ამქვეყნიური მისწრაფებებისგან თავისუფლდება. საბოლოოდ, კი მან უნდა მიაღწიოს ნირვანას, სრული სიმშვიდის მდგომარეობას.

აღმოსავლური ფილოსოფიის პრაქტიკოსსა და პოპულარიზატორს დაისეცუ სუძუკის ჰკითხეს თუ რას ნიშნავს სატორის (ნირვანას ძენ-ბუდისტური ანალოგი) მდგომარეობა. მან მიუგო: ეს არის ყოველდღიურობა, მხოლოდ მიწიდან ორი სანტიმეტრით მაღლა. იგულისხმებოდა, რომ ადამიანი შეიცნობს რა საზოგადოებრივი კავშირებისა და ურთიერთობების ამაოებას, იაზრებს რომ „ცხოვრება თამაშია“ და დაეხსნება ყოველდღიურ მიჯაჭვულობას.

***

ქართულ სააზროვნო სივრცეში აღმოსავლური აზრების გავრცელება უდავოდ მისასალმებელი მოვლენაა, თუმც ვერც ისინი გადაურჩებიან ჩვენი ეპოქის უდიდეს პრობლემას – ინფორმაციულ შთანთქმას და შინაარსის გადასხვაფერებას.

ამ  წერილში მინდა თქვენი ყურადღება მივაპყრო იმას, თუ როგორ აქცევს დღევანდელი ეკონომიკური და ინფორმაციული მანაქანა აღმოსავლური მორალს უსახო, მიუწვდომელ აზრებად. ასევე საინტერესო იქნება, განვიხილოთ აღმოსავლური მრწამსის „ზეკულტურული“ სიმწვავე.

აღმოსავლური ფილოსოფიის იდეები, ისევე როგორც ყოველი ამაღლებული აზრი, სოციალიზაციის, საზოგადოებრივ მორალად განივთების პრობლემის წინაშე დგას. დღევანდელ ეპოქაში ამ პრობლემას ინტერნეტი და კაპიტალიზმი ჰქვია. ინტერნეტული გამჭვირვალობა და კაპიტალისტური სპეციალიზაცია, ორიენტალურ მრწამს, ხშირ შემთხვევაში, ნიჰილიზმის, განურჩევლობის საფუძვლად, ფარხმალდაყრილობის მქადაგებლად წარმოგვიდგენს.

თანამედროვე კულტურის ინდუსტრიის ბურჯი – ინტერნეტი და მისი მთავარი ატრიბუტი – ერთფეროვნება ბუდას, ლაო-ძისა და სუძუკის აზრებს ჯასტინ ბიბერის, რიჰანასა და ადამ სანდლერის გვერდით ფეისბუქურ, ერთფეროვნების ქვაბში ხარშავენ. მაუსის „ჩამოსქროლვა“ კი ყოველივე ამაღლებულ, აღმოსავლურ იდეას ინტერნეტის „ბიტურ“ ერთეულად აქცევს.

დღევანდელი საზოგადოებრივი მანქანა მეტად საინტერესო ალგორითმით მუშაობს, რაც გარკვეული აზრით, საზოგადოების ეკონომიკურ, სოციალურ და ინტელექტუალურ ფენებზე განსხვავებულად გადათამაშდება. პირობითად, შეიძლება გამოიყოს სამი ჯგუფი ადამიანებისა.

ადამიანთა დიდი ნაწილი  სამსახურის შოვნას ცდილობს, რათა ელემენტარული, საყოფაცხოვრებო მოთხოვნილებების დაკმაყოფილება შესძლოს. ვრცელდება ნიჰილისტური განწყობა – „ოღონდაც სამუშაო დამაწყებინა“, – რაც  კარგად აჩვენებს სისტემის მზაკვრულობას.  კაპიტალისტური მანქანის ჭანჭიკად ყოფნა ადამიანს სანატრელად აქვს ქცეული. სისტემის შექმნილი განწყობა ადამიანს აიძულებს  ისეთ სამუშაოზე იოცნებოს, რაც მისი სულიერი მოთხოვნილებებისთვის და პროფესიისთვის შეუფერებელია.
და ვაი, მას ვინც ფიქრობს, რომ კაპიტალიზმის ციხეს შიგნიდან დაამტვრევს! სისტემა თავის ჭანჭიკს არსად გაუშვებს. ის ისეა მოწყობილი, რომ ადამიანს ამყოფებს მდგომარეობაში, რომელსაც პირობითად შეიძლება ვუწოდოთ – „გმირი 20 რიცხვამდე“.

ადამიანს აღაშფოთებს ირგვლივ გამეფებული უსამართლობა. ის მეტ-ნაკლებად ხვდება სისტემის სისასტიკეს, გრძნობს, რომ უმწეო რგოლია დამთრგუნველი ჯაჭვისა. მასში მეამბოხე იღვიძებს, ის წარმოიდგენს ნათელ მომავალს, ბედნიერების წამებს, გონებაში საბრძოლო გეგმებს ადგენს. მაგრამ… დგება 20 რიცხვი და კაპიტალისტური მანქანა გასცემს ხელფასს… ხელფასის აღების წამს კი მეამბოხის პათოსი და სამართლიანობაზე სენტიმენტები ერთთვიან მაძღრობაზე ხურდავდება.

ადამიანებს, რომლებიც იტანჯებიან გაუცხოებული შრომით, სისტემის უმწეო ნაწილებად იქცევიან. შედეგად, ყოველგვარი აღმოსავლური პათოსი, ცხოვრების ილუზორულობის, ამქვეყნიური განცდებისგან თავის დაღწევის შესახებ ბლეფად და ცხოვრებით კმაყოფილთა ნაბოდვარად გადაიქცევა. მართლაც, რთულია უთხრა, რომ „ცხოვრება ილუზიაა“ სამი შვილის დედას, რომელიც ბავშვების სარჩენად მეძაობის ცდუნებას ძლევს, ბაზრობაზე ყიდის პურს, რათა მოგებული სამი ლარი სამ შვილზე გადაანაწილოს. ასეთი ადამიანი უძლურობისა და გაუთვიცნობიერებლობისთვისაა განწირული. სიღატაკის ზღვარზე ყოფნა, მას აბსტრაქტული აზროვნების საშუალებას არ უტოვებს და პროტესტიც „ამ მთავრობის დედა ვატირეთი“ თუ შემოიფარგლება. სიღატაკის ზღვარზე მყოფს, კაპიტალისტური მაშინერიის გასაგებად ხალისი და მოთხოვნილება ვერ გაუჩნდება. ადამიანი ვერ მაღლდება „ცხოვრება თამაშიამდე“, იგი „ცხოვრება ტანჯვაას“ დონეზე რჩება.

არსებობს მეორე ტიპი ადამიანებისა, რომელთაც განათლების, არისტოკრატული წარსულის, იღბალის თუ საზოგადოებისთვის სასარგებლო პროფესიის  არჩევის ხარჯზე მეტი დრო აქვთ აბსტრაქტული აზროვნებისთვის. ასეთ ადამიანებს, ხშირ შემთხვევაში, შეუძლიათ მეტი სიღრმით ჩაწვდნენ გარკვეულ უსამართლობებს და არ დაუჯერონ საინფორმაციო მანქანის აგენტებს, რომლებიც ხელფასს იმაში იღებენ, რომ სისტემური ძალადობა ინდივიდუალურ დონეზე გადაათამაშონ და ადამიანს იარლიყები „ცხოვრება ტანჯვაა“, „მე – ცუდი, სხვა – კარგი“ მიაკერონ.

კულტურის ინდუსტრიას გადანახული აქვს სხვა ტიპის შრატი  – „ცხოვრება თამაშია“. ეს შრატი, მეორე ტიპის ადამინებისათვის კრიტიკული აზროვნების ზედა თამასად იქცევა.  მათ შედარებით მაღალი სოციალური მდგომარეობა უყალიბებს პათოსს: „კიდევ კარგად ვარ!“  ისინი დიდ შვებას გრძნობენ, რომ „სხვებივით არ უჭირთ“, რომ კაპიტალისტურმა მანქანამ მათ იმაზე მეტი როლი არგუნა, ვიდრე გამონაბოლქვით გამჭვარტლული მაყუჩია.  შესაბამისად, „ცხოვრება თამაშია“ გარკვეული აზრით მისაღებია და სოციალური დაღმასვლით შეშინებული ადამიანი, სამართლიანობის პათოსს საკუთარი პროფესიით თუ შემოფარგლავს: ოტო-რინო ლარინგოლოგი წუხს, რომ მასზე ათჯერ გამოუცდელ კოლეგას ათჯერ მეტი ხელფასი აქვს; მედიევისტი დარდობს მიკელ ფსელოსისა და იოანე იტალოსის შედარებისას სტუდენტის დაშვებულ ბანალობაზე; არქიტექტორს თანამედროვე არქიტექტურის დეკადანსი აღაშფოთებს, ხოლო მავან ლიბერტარიანელს „მრევლის სიბნელე“ უდაღავს სულს. სპეციალიზაცია ადამიანს აღარ უტოვებს დროსა და ენერგიას „ზოგადსაკაცობრიო თემებზე“ ფიქრისთვის. ხშირად, მხოლოდ სპეციალობით შემოფარგვლა კლავს აზროვნებისა და გრძნობადობის ზოგადადამიანურ პლასტებს;

რატომ ხდება, რომ ე.წ თავისუფალი პროფესიის ადამიანები – რომელნიც ხშირად ელიტა/კონტრ-ელიტა/მასის ტრიადის მიღმა იმყოფებიან –  ყველაზე მეტად შეიგრძნობენ და აანალიზებენ საქმოსნური, პრაქტიკული სამყაროს სისასტიკეებს? რატომ ხდება, რომ „გიჟი“ ხელოვანი ან „განდეგილი“ ფილოსოფოსი უკეთ ხვდება იმას, რასაც წუთისოფლის ყოველდღიურ ფუსფუსში ჩართულნი ვერ ჩასწვდებიან?

მესამე ტიპის ადამიანები, სწორედ ესენი გახლავან: ე.წ „თავისუფალი მხატვრები“ ან „განდეგილი“ ფილოსოფოსები, რომლებიც, როგორც წესი, სამყაროსა და საზოგადოების კოდის საუკეთესო ჰაკერები არიან. ასეთნი  Vita activa-ს  Vita contemplativa-ს ამჯობინებენ და ამით განდგომილების ან დისტანცირების პათოსს მეტ-ნაკლებად ემორჩილებიან. ისინი ხვდებიან, რომ „ცხოვრება თამაშია“ და განერიდებიან აქტიურ საზოგადოებრივ ფუსფუსს, ცდილობენ მჭვრეტელობით ან გარდასახვით ცხოვრებაში ჰპოვონ შვება.

ემორჩილებიან რა თვითგანვითარების ღვთაებრივ კანონს, ისინი თხზავენ ლექსებს, წერენ ტრაქტატებსა და რომანებს, იღებენ ფილმებს, რომელნიც საპროტესტო, კრიტიკული სულით ყველაზე ამაღლებულნი და სიღრმისეულნი არიან; თუმცა, ეს მათივე პრობლემაა, რადგან მასა უმალ ზედაპირულს მიიღებს, ვიდრე  სიღრმისეულს. დღევანდელობაში, კრიტიკოსებისა და ხელოვანების პრობლემა მასის ინტელექტუალურ დონესთან ერთად, სისტემის მკვლელი იარაღი – გამჭვირვალობაა.  კომპიუტერული სივრცე ყველაფრის თქმის საშუალებას იძლევა; შეხედეთ, ინტერნეტში რამდენი მაღალი ხარისხის დოკუმენტური ფილმი, მხატვრული თუ ფილოსოფიურ ლიტერატურაა, რომელნიც სისტემას დიდებულად აანალიზებენ და აშიშვლებენ; რამდენი დიდი ფილოსოფიური, მეცნიერული ტვინის ნეირონები იხარჯება თანამედროვე სამყაროს დიაგნოსტირებისთვის…

 მაღალი ხარისხის კრიტიკა აუცილებელია ინდუსტრიისთვის, რომელსაც სურს თავისი ღიაობა, გამჭვირვალობა დაგვიმტკიცოს. მას მხილება დიდად არ ანაღვლებს, რადგან იცის, რომ მეცნიერულ ენაზე მოსაუბრე პროფესორი ან ხელოვანის „გაურკვეველი“ ემოციები, დოლარის დასტებისა და მასის ინტელექტუალური დონის წინაშე უძლურია. შედეგად, მწერლის, პოეტის, ინტელექტუალის „აქტიური განდგომილება“ და თვითგანვითარება ისევ და ისევ ინტერნეტული მრავალფეროვნების აუცილებელ შემადგენლად გადაიქცევიან.  ხოლო, მაღალ სულიერ დონეზე გააზრებული „ცხოვრება თამაშია“, კულტურის ინდუსტრიის მთავარი მამოძრავებლის, – ინტერნეტ-გამჭვირვალობის საწვავად იქცევა.

სიტუაციის გამოუვალობა და თანამედროვე ადამიანის ნიჰილიზმი, სწორედ ღია სისტემითა და მდგომარეობის შეცვლის უიმედობითაა განპირობებული. ფეოდალიზმი შეიცვალა ბურჟუაზიით: მივიღეთ სიტყვის თავისუფლება ეკონომიკური დიქტატის ფონზე; შემდეგ მეოცე საუკუნის გარიჟრაჟზე, მარქსის გენია სტალინურ „რკინის თეატრად“ იქცა. კომუნიზმმა არ გაამართლა, ხოლო თანამედროვე ეკონომიკური და თვალთვალის მანქანები ადამიანს სუნთქვის საშუალებას აღარ უტოვებს. ამას თან ერთვის, ინტერნეტ გამჭვირვალობა, რომელიც  ყველაფრის გაგების საშუალებას იძლევა. კაცობრიობის ისტორია და მისი სახე დღეს „ინფორმაციულ ლანგარზეა“ მორთმეული; ჩვენ ვხედავთ ყველაფერს, – ვიცით „რა ვაჟკაცებიც ვართ“, მაგრამ შეცვლის ძალა არ შეგვწევს. ინტერნეტში რომელიმე საზარელი მოვლენის გაგების შემდეგ ადამიანს გული აუჩუყდება,  მაგრამ „ჩამოსქროლავს“ და მის ყურადღებას მიიპყრობს პოლიტიკური ან „ყვითელი“ „ნიუსი“, რომლებიც აზროვნების გაუღვივებელ მარცვლებს ცხელ გუდრონს გადაასხამენ. ჩნდება უდიდესი უიმედობისა და უმომავლობის განცდა. შთაბეჭდილება რჩება, რომ არაფერი შეიცვლება და მჩაგვრელი-ჩაგრულის დუალი უცვლელი დარჩება.

 შესაბამისად, არაა გასაკვირი აღმოსავლური პათოსის ასეთი პოპულარობა. კაპიტალიზმის მარწუხებისგან და  საინფორმაციო მანქანისაგან დაღლილი ადამიანი, გარკვეული აზრით იღებს შვებას აღმოსავლური მორალისაგან, რომელიც სიმშვიდესა და მუდმივობას ქადაგებს – აღმოსავლურ სულისკვეთებას კი კონფორმიზმის არაცნობიერად კონფორმიზმის გამაღვივებლად აქცევს.

***

მართალია, თანამედროვე მაშინერია ყველაფერს სათავისოდ აქცევს, მაგრამ საჭიროა აღმოსავლური ფილოსოფიური აზრის, ასე ვთქვათ, „ზეკულტურული“ გააზრება…

არსებობდნენ „დიდი პიროვნებები“, რომლებმაც უდავოდ უკეთესობისკენ შეცვალეს კაცობრიობა. ილია ჭავჭავაძე, ნელსონ მანდელა, მარტინ ლუთერ კინგი, –  ამ ადამიანებმა თავიანთი ცხოვრებით ზოგადსაკაცობრიო სიბნელეში გარკვეული სინათლე შეიტანეს. მაგრამ ჩნდება კითხვა: რა შეცვალა მათმა ლოკალურმა (ცხადია, გეოგრაფიული და არა ცხოვრებისეული აზრით) წარმატებებმა ზოგად, გლობალურ სურათში? რა შეიცვალა მთლიანობაში იმით, რომ საქართველომ შეინარჩუნა ენა, სამხრეთ აფრიკა დაეხსნა აპარტეიდს, ხოლო შავკანიანებმა მეტი სოციალური უფლებები მიიღეს?

კითხვა ასეთია: რა მიმართებაა „ზოგად – ღვთაებრივ ბალანსს“  და ლოკალურ სიკეთეებს შორის? ეგებ სამყაროს წყობა ისეთია, რომ დადებითი ან უარყოფითი ძვრები მხოლოდ იმ მასშტაბისაა, რომ მჩაგვრელისა და ჩაგრულის ზოგადი ლოგიკა არ დაირღვეს? სხვაგვარად რომ ვთქვათ: ისე ხომ არაა მოწყობილი სამყარო, რომ შეიძლება ანტილოპები კი დაეხსნან ლომებს, მაგრამ მჩაგვრელი-ჩაგრულის „ღვთაებრივი დუალი“ არასდროს მოიხსნას? რისთვის ვიბრძვით თუ სისტემა ყოველთვის „ისისტემებს“? თუ კონკრეტული პოლიტიკური სისტემის თუ გლობალისტური ძალადობა, უნივერსალური ძალადობის მიწიერი, საზოგადოებრივი პროექციაა? რატომ ვიბრძვით თანასწორობისთვის, თუ სამყაროს ერთ-ერთი მთავარი კანონი „მჩაგვრელი-ჩაგრულის“ დუალია?

ამ შეკითხვებზე პასუხი შეიძლება ისევ და ისევ ამ აღმოსავლური, დიალქეტიკური პათოსისადმი თავის მოდრეკა იყოს, რაც კარგად გამოიხატება ქართულ ანდაზაში: ჩათრევას ჩაყოლა სჯობს.

ანდაზას კი შემდეგი ალგორითმი მოსდევს: ვიცი, რომ ვერ შევცვლი მთლიანს, ვიცი, რომ ჩემი ადამიანური შესაძლებლობები შეზღუდულია. მიჩნდება ნიჰილისტური პათოსი, რომელსაც შესანიშნავად გამოიყენებენ „ზეპური მამები“ და მას გამძლეობის პათოსად აქცევენ! ისინი იტყვიან: არსებობს უნივერსალური კანონი, პირობითად დავარქვათ მჩაგვრელი-ჩაგრულის დუალი. მე მჩაგვრელის პოლუსზე ვდგავარ. შენ გასწავლი, რომ „ცხოვრება ტანჯვაა“ ან რომ „ცხოვრება თამაშია“. შესაბამისად, არ ღირს ზოგადსაკაცობრიო ფიქრებით თავის შეწუხება და სჯობს ყველა თავის ტყავში დაეტიოს ან უკეთეს შემთხვევაში, ინდივიდუალურ სრულყოფას შეალიოს დრო. მე კი ამასობაში ჩემს, მჩაგვრელის პოლუსზე სასურველს გავაკეთებ…

 კაცობრიობის წარსული აღმოსავლური პათოსის მწარე სიმართლეს ადასტურებს. ჩვენმა ისტორიამ სწორედ ბუნებაში ჩარევის, ადამიანის „რევოლუციური გაკეთილშობილების“, „მჩაგვრელი-ჩაგრულის“ წყვილის რევოლუციური მოხსნის შეუძლებლობა აჩვენა. მარქსისტული თუ ლიბერალური „მარადიული მშვიდობა“ ქაღალდზე  – უტოპიად, ხოლო მიწაზე მილიონების სისხლად იქცა.

შესაბამისად, სამწუხარო, მაგრამ მწარე გამოსავალი სჩანს ცნობილი თეოლოგის, რაინჰოლდ ნიბურის სიტყვებში:

„ღმერთო, მომეცი სულიერი სიმშვიდე, რათა მივიღო ის, რისი შეცვლაც არ შემიძლია,
ვაჟკაცობა – რათა შევცვალო ის, რისი შეცვლაც შემიძლია და სიბრძნე – გავარჩიო ერთი მეორესგან.“


Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / შეცვლა )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / შეცვლა )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / შეცვლა )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / შეცვლა )

Connecting to %s

კატეგორიები

%d bloggers like this: