Posted by: burusi | 18/07/2015

ივან ბუნინი „მცირე მოთხრობები“

მთვარე, თენგიზ მირზაშვილი

მთვარე, თენგიზ მირზაშვილი

ივან ბუნინი ციკლიდან „მცირე მოთხრობები“

ბაზრის ქუჩაზე

— თქვენ რაიმე სამეურნეო გნებავთ თუ კუბო?

ბაზრის ქუჩაზე ყველაფერს ვაჭრობენ: აქაა მაღაზიები სხვადასხვა საქონლით ტვირთული, საათების მაღაზია, აფთიაქი, აქაა მოსკატელის და საკოლონიო ჯიხურები, რკინა-კავეულის ფარდულები, ჭურჭლის ფარდულები, კიდევ უფრო იქით, თითქმის მთლად ბაზართან, ბოლომდე დარაბებგამოღებული ბუდრუგანებია, საიდანაც დასათვალიერებლად გამოუდგამთ და გამოუწყვიათ ცოცხები, კუბოები, ბარ-ნიჩბები, ფოცხები, ცინცხალი ბორბლები შავად მბრწყინავი ლილვებით… ივლისია, სამუშაო დღეა, მშრალი და ცხელი, ბაზრის ქუჩა უკაცრიელია — ერთადერთი შემთხვევითი მუშტარი ჩანს — მამაკაცი. ეტყობა,ჩამოსულია. წეღან იგი მოაშლიგინებდა ცხენს ჭენებით ტაძრის მხრიდან, ჩანდა — ფრიად ეჩქარებოდა. მერე შეჩერდა ყველაზე ფართოდ გამოღებული დარაბის წინ. თავის სახედარივით წვრილკანჭა ახალგაზრდა ფაშატზე დაუდევრად შეაგდო ბაწრის სადავე, გამოხტა მტვრიანი ურმის ლატნიდან, რომელიც ნამჯით იყო გატენილი, მზისგან
გაცხელებული ქუდი კეფაზე ჩამოიწია ხელით. დგას და უცქერის.

— მეურნეობისთვის გინდათ რამე, თუ კუბო გნებავთ?

— კუბო…

— ბატონი ბრძანდებით, არჩევანი ფართოა. უბრალოს არჩევდით თუ მორთულს?

კაცმა თვალი მოსწყვიტა ახალთახალ, მაცდუნებლად გამოწყობილ ბარ-ნიჩბებს და ფოცხებს და მზერა გადაიტანა იმაზე, რაც საჭირო იყო, — რასაც ჩაჟამულ სიშავეს ანიჭებდა გამომშრალი უვარგისი საღებავი, რის სახურავებსაც თეთრი ჯვრები ამკობდნენ და ბავშვურად გამოჩორკნილი ფრთოსანი თავები გვერდებზე.

— ჰო, კი, რომ არ უშავდეს…

— ისე, ვისთვის გინდათ? ბავშვისთვის? ჭაბუკისთვის თუ ყმაწვილქალისთვის? ბერიკაცისთვის თუ დედაბერისთვის?

— ბავშვისთვის, ჩემო კარგო, ასე არ შევიწუხებდი თავს. ბავშვისთვის თავად შევკრავდი; ახლა კი მთელი თიბვა მიმიტოვებია ყანაში…

— ესე იგი, მამილოსთვის ან დედილოსთვის?

— საქმეც მაგაშია, რომ დედილოსთვის…

— მიახლოვებით რა სიმაღლისა იყო? როგორი პროპორციები და ზომები ჰქონდა?

— კაცმა, რომელიც თვალით არჩევდა შესაფერის კუბოს, ხელისგული გაივლო მხრიდან მხრამდე.

— მაშინ რას იტყოდი, აი, ამ ნიმუშზე?

დახლიდარი სწრაფად ჰკიდებს ხელს მელნისფერ კუბოს თავს, წრისებრი მოხდენილი მოძრაობით აშორებს მას ყველაფერი დანარჩენისგან და კაცის წინ დგამს ტროტუარზე.

— ეს, მგონი, ძალიან ვიწროა. მართალია, იგი გახდა ბოლოს…

— ყველა კუბო, რომელიც მაღალი ხარისხის არაა, ყოველთვის ერთი შეხედვით ვიწრო მოჩანს, მაგრამ იტევს ჩვეულებრივად.

— გამძლეა?

— თავდები ვარ მთელი პასუხისმგებლობით. მეორედ მოსვლამდე გასტანს.

— ახადე, აბა…

დახლიდარი სახურავს ხდის. კაცი იხრება და ყურადღებით ათვალიერებს. შიგნიდან კუბო შეუღებავია, თლილ, გაუშალაშინებელ ფიცრებს ოქროსფერი დაჰკრავს, ამო სუნი ასდის, ალაგ-ალაგ ფისის მოყვითალო ნაღვენთები აჩნევია. ოღონდ ფსკერი მთლიანი ფიცრისა კი არაა, ორი და ისიც არათანაბარი ფიცრისგან შედგება, რომლებიც მთლად
უსწორმასწორონი არიან და ერთიმეორეს ცუდად მორგებულნი. რაც მთავარია, მოხერხილი ხის გამოვარდნილ საცობისმაგვარ ნუჟრს ნახვრეტი დაუტოვებია ფსკერზე.

კაცი გამოცოცხლდა, დიდი დათმობის იმედი გაეღვიძა:

— არა, ეს ნახვრეტიანია, ზადითაა! ეს წუნია, ჩემო კარგო! მაგრამ ავიღებ, თუ ხუთ მანეთს დააკლებ. ისიც მხოლოდ დედაჩემის გულისთვის!

განწირული სახლი

ერთი იმ ზამთრის ნოტიო დღეთაგანია, ყინულიანი და ბნელი, რომელთა გამოც მოსკოვი ყველაზე საზიზღარ ქალაქად გეჩვენება ქვეყანაზე. უკვე საღამოვდება. ავდივარ დიდ ნიკიტსკოეზე და ვხედავ: წინ, ძველ ორსართულიან სახლთან, ბინდბუნდად მოჩანს ტროტუარზე და ქვაფენილზე შეჯგუფული ხალხი. რა მოხდა? შორიდანვე იგრძნობა რაღაც განსაკუთრებული იმაში, თუ როგორ შესცქერიან ეს ადამიანები სახლს, უახლოვდებიან საათების მაღაზიის ვიტრინას პირველ სართულზე და რაღაცას ემუსაიფებიან ერთმანეთს, თან ყურადღებას არც აქცევენ სახურავიდან ჩამომდინარე წყლის წვეთებს და თოვლჭყაპის ტბორებს ფეხქვეშ. ნაბიჯს ვუჩქარებ და ვკითხულობ, რა მოხდა? მკვლელობას ვეჩეხები
თურმე: მარტოხელა მესაათე, რომელიც თავისი მაღაზიის თავზე ცხოვრობდა აქ ამ დილით მკვდარი უპოვიათ — იატაკზე მწოლიარე, თავგაჩეხილი, სისხლში მცურავი… ვინ მოკლა — არავინ იცის: ამბობენ, ვიღაც ახმახმა შავგვრემანმა კაცმაო, რომელსაც ნაჯახით ხელში გაურბენია აქ დილის შვიდ საათზე. რატომ და რისთვის — ასევე უცნობია: მესაათის ნივთთაგან არაფერს აქვს ხელი ნახლები, ფული კი, როგორც იძახიან, მას არ ჰქონდა… გაოცებული ვათვალიერებ ამ ჩემთვის დიდი ხნის ნაცნობ სახლს: როგორ არ მომდიოდა თავში აზრად, რომ ასეთ სახლში აუცილებლად მოხდებოდა მკვლელობა? ეს გახუნებული კედლები, ეს ჟანგიანი აბრა ვიტრინის თავზე, ჩაშავებული ფანჯრების პირქუში და
გამოუცნობი შესახედაობა ზემოთ… ვუახლოვდები ჩემს თავს ვიტრინაში: ბნელი მაღაზიის შიგნით მოჩანან ძველებური საათები, ვიწრონი, მაღალნი, წითედი ხისგან თლილნი, რომელთა ბრინჯაოს ქანქარები (ურთიერთს გადახვეული შეყვარებულების ფორმისა) ნელა ბრწყინავენ, ჩუმად და თანაბრად მოძრაობენ აქეთ-იქით… მე ვუყურებ მაღაზიის კლიტით დაკეტილ კარს, რომლის ქვეშ ტროტუარის მხრიდან მიედინება ტყვიისფერი წყალი, და ვიხსენებ იმას, რაც არაერთხელ დამინახავს დილით აქ გავლისას: თუ როგორ აღებდა თავის მაღაზიას მესაათე, ხანდაზმული, უშნო კაცი თახვის გაცვეთილსაყელოიან ქურქით მოსილი, და მასაც ეწვეთებოდა წყალი სახურავიდან და აბრიდან…

მწუხრი, ტბორები, ბინძური ნამქერი. წინ, უკაცრიელი ქუჩის გაყოლებაზე სამარისებურად კიაფობენ კანტი-კუნტი ფარნები…

წითელი ფარნები

თბილი, შეხუთული საღამო დგებოდა., ეკლესიებში ზარებს რეკდნენ, ხის ძველ ხიდზე, გადამშრალ პატარა მდინარეზე რომ იყო გადებული, საყვირების ხმებით და ბაკა-ბუკით მიიჩქაროდნენ ეტლები — სადგურისაკენ, საღამოს მატარებელზე. მეორე კლასელი გიმნაზისტი ბოლომდე არ მისულიყო ხიდთან, რომ შემობრუნდა და ჩაუყვა ვიწრო, უსწორმასწორო სანაპიროზე ჩამწკრივებულ სახლებს. ეს სახლები იყო რაღაც განსაკუთრებული, არაჩვეულებრივი, ძრწოლის მომგვრელი: მათ პარმაღებს დაჰყურებდნენ დიდი წითელი ფარნები და გიმნაზისტმა უკვე იცოდა, რას ნიშნავდა ეს. იგი შეჩერდა ერთ-ერთი მათგანის გასწვრივ, ხის მოაჯირებთან, მდინარის ხეობის თავზე და ისეთი სახე მიიღო, თითქოს ცელქობდა, ონავრობდა უსაქმური: ხან აძვრებოდა მოაჯირზე, ხან ჩამოვიდოდა ისევ, მაგრამ სულ სახლს უყურებდა და აყურადებდა.

ოჰ, როგორი საინტერესო იყო ყველაფერი!

დაბლა, ნახევრადსარდაფისებურ სართულზე გამოღებულ ფანჯარასთან იჯდა ჟღალულვაშა უნტერ-ოფიცერი, — რომელიც მხოლოდ წელამდე მოჩანდა, — უმუნდიროდ, ჭრელი ჩითის პერანგის ამარა. იგი ჩექმას აკერებდა, შიგ უყრიდა და ჭიმავდა გასანთლულ ძაფს, თან ხმამაღლა ამბობდა:

— შენ აქ რას ღრეობ, რას თავხედობ? როგორც კი სტუმრები მომივლენ, შენ რა ცხვირს ჰყოფ არასაშენო კამპანიაში, უზრდელო?

და ვიღაც ქალმა მკვეთრი, საზიზღარი ხმით უპასუხა მას ოთახის სიღრმიდან:

— სტყუი! ისევ სტყუი! მე არც გამოვსულვარ, ჩაის ვსვამდი ზღურბლს იქით!

ხოლო სახლის პარმაღზე იდგა მაგიდა, ლუდის მუქი ბოთლებით გაწყობილი და მაგიდასთან ისხდნენ: ჟილეტში ჩაცმული ზორბა, წვეროსანი მამაკაცი და წითელკოფთიანი ქალიშვილი. მას მომხიბვლელი, გაშიშვლებული მკლავები მაგიდაზე დაეწყო, რაღაცაზე სწრაფად ლაპარაკობდა და გამომწვევად იცინოდა. უცებ მამაკაცი, რომელიც აქამდე
პირქუშად და ჯიუტად დუმდა, ადგილიდან წამოხტა, ბოთლები მიყარ-მოყარა და გოგონას ნაწნავში ხელი ჩაავლო. მეორე გოგო, ლიმონისფერ აბრეშუმის ხალათში, რომელიც პარმაღთან ფანჯრის ქვეშ იჯდა და მზესუმზირას აკნატუნებდა, ყვირილით გამოჩნდა ზღურბლზე, მივარდა მამაკაცს და თავში მუშტები დაუშინა. მერე ხელი მოჰკიდა მას ხშირ მუქ თმაში და მაგიდაზე გადაათრია. კაცმა თავი გამოსტაცა, საჯდომით სკამს დაენარცხა, ხელები მაღლა ასწია და უჩვეულოდ მშვიდი ხმით წარმოთქვა:

— ჰო, ჰო, კარგი, კარგი! ყველაფერს გადავიხდი…

ხოლო მესამე გოგო, ცხვირპაჭუა და ფართოსახიანი, რომელსაც ცისფერი ქვედაბოლო ეცვა, ტროტუარზე წინ და უკან მიმოდიოდა ქვედაბოლოს წარმტაცი შრიალით და დაფიქრებული ნაზად რაღაცას ღიღინებდა. მის წინ დარბოდა პატარა ბეწვხშირი ფინია.

დახლიდარს, რომელიც გოგოსკენ მოდიოდა და რომელიც ფრიად მოიხიბლა მისი ქვედატანით და მსუბუქ ფეხსაცმელებში წაყოფილი შიშველი ფეხებით, აზრად მოუვიდა შეხუმრებოდა და ლაღად ჰკითხა:

— მაძლევთ ნებას ამ ძაღლთან ერთად განყოფილებაში წაგიყვანოთ ასეთი გამოსეირნებებისათვის?

გოგომ ამაყად ჩაუარა გვერდზე და ნესტოების ბერვით მოუჭრა:

— წინ იყურე, თვითონ არ წაგიყვანონ ამგვარი სულელი!

ხბოს თავუკა

ბიჭუნა, ასე ხუთიოდე წლისა, ჭორფლიანი, მატროსულაში გამოწყობილი დგას საყასბოსთან მონუსხულის სიწყნარით: მამა წავიდა საფოსტო სამსახურში, დედა კი ბაზრობაზე და ისიც თან წაიყვანა.

— ჩვენ გვექნება ხბოს თავუკა ოხრახუშით, — უთხრა დედამ, და მას თვალწინ წარმოუდგა რაღაც პაწაწინა, საყვარელი, ხასხასა მწვანილით შეკმაზული ლამაზად.

და აი, ახლა დგას და ხედავს, ყოველი მხრიდან გარს არტყია რაღაცა ბუმბერაზი, წითელი, რკინის ჟანგიან კაუჭებზე ჩამოკიდებული ლამის იატაკამდე, მოკლე, მოჩეხილი ფეხებით და ჭერს მიწვდენილი უთავო კისრებით. ეს უშველებელი არსებანი მის წინ ქანაობენ გაფატრული, ჩამოგრძელებული, ცარიელი, ქონის მარგალიტისდარ ზოდებში მცურავი
ფაშვებით, მათ მხრებზე და თეძოებზე კი ბრწყინავს გამშრალ გათქვირებული ხორცის თხელი აპკი. თუმცა, გაოგნებული ბიჭი მხოლოდ თავს უყურებს, რომელიც პირდაპირ მის წინ დევს მარმარილოს სადგამზე. დედაც უყურებს და ცხარედ ეკამათება ფარდულის პატრონს, ასევე ბუმბერაზს და ჩათქვირებულს, წელზე რომ უხეში თეთრი წინსაფარი შეუბამს, ჟანგით საზიზღრად მოთხვრილი, და მოშვებული ქამარი შემოუკვრია ღიპს ქვემოთ, მსხვილი გაქონილი სადანეებით. დედა მას ეკამათება სწორედ იმაზე, — ხბოს თავზე, — და მეპატრონე ბრაზიანად გაჰყვირის რაღაცას, თან კოტიტა თითს ადებს თავს. მასზე ცხარობენ, ის კი უძრავად დევს, არ ერევა. მისი ხარის შუბლი სწორია და მშვიდი, დაბინდულ-ცისფერი თვალები სანახევროდ დახუჭული აქვს, დიდრონი წამწამები საძილედ დაშვებული, ნესტოები და ტუჩები კი ისე გაბერილი, რომ მოთავხედო, უკმაყოფილო იერს აძლევენ… ის მთლად სალუქია, რუხ-ხორცისფერი და რეზინივით მკვრივი…

ბოლოს მეპატრონემ ნაჯახის ერთი საშინელი დარტყმით თავი ორ ნაწილად გააპო და ერთი ნახევარი, — ცალი ყურით, ცალი თვალით და ცალი მსხვილი ნესტოთი, — დედისაკენ მიაგდო ბამბისმაგვარ ქაღალდზე.

გოჭუნები

ქარიშხლიანი თავსხმის შემდეგ გოჭუნები საღამოს სეირნობაზე გამოვიდნენ და აღტაცებით შეჩერდნენ ბინძური, მღვრიე გუბის წინ.

— აჰ, რა წარმტაცი, მყრალი გუბეა! — შესძახა ყველაზე წინ მდგომმა და დანარჩენებმა ერთხმად დაიჭყვიტინეს:

— Oui! *

ამის მეტი მათ ფრანგულად არაფერი იცოდნენ

შეხვედრა

ხატობაზე ბატონიშვილი ცხენით გაემგზავრა სოფელს.

გოგო, რომელზეც იგი ესოდენ რომანტიკულად იყო შეყვარებული მაშინ, პარმაღზე გამოდგა მორთული, სიხარულით მღიმარი:

— გამარჯობათ. რამდენი ხანია აღარ ყოფილხართ? თქვენ ჯერ კიდევ როდის იყავით სულ ბოლოს: მაშინ ჩვენმა ძუკნამ ლეკვები დაყარა, ახლა კი ჯანმრთელი ძაღლები დაგვეზარდნენ…

მამლები

სანადირო ღამის სათევზე, ქოხის ზღურბლზე პაპიროსით პირში, ვახშმის შემდეგ.

სიწყნარეა, ბნელა. სოფელს გადაჰყივიან მამლები. გადმოიხედა ბნელი ქოხის პატარა ფანჯრიდან მის ქვეშ მჯდომმა დიასახლისმა, მიაყურადა ხმის ამოუღებლად. მერე ხმადაბლა, სასიამოვნო მთქნარების შეკავებით, თქვა:

— რა არის, ბატონო, რომ არ გძინავთ? არც თუ ადრეა, ვერა ხედავთ, მამლები შეჰმღერიან შუაღამეს…

ჭიანჭველების ბუდე

ზაფხულის საღამოა. იამშჩიკის სამცხენა ეტლი და უბოლოო ხრიოკი შარაგზა… რუსეთში მრავალია უდაბური გზა და ტრამალი, მაგრამ ასეთი უკაცურობა, ასეთი მდუმარება იშვიათია. იამშჩიკმა მითხრა:

— ამ ადგილს, ბატონო, ჭიანჭველების ბუდე ჰქვია. აქ ძველად აუარება თათრები გვებრძოდნენ. დიოდნენ ჭიანჭველებივით დღე და ღამე, დღე და ღამე და მაინც ვერ გვძლევდნენ…

მე შევეკითხე:

— დიდი ხნის წინ?

— უხსოვარი დროის ამბავია, — მიპასუხა მან. — ათასწლეულების წინანდელი!

მარია

ქოხმახი. ნაყროვანი სადღესასწაულო სადილი დასრულდა.

მოსამსახურეები ჩექმებსა და ქათქათა პერანგებში არიან გამოწყობილნი, მოკლეზე აკრეჭილი გაწითლებული კისრები უჩანთ.

ღრიალებს ორი გარმონი, მარდად იმეორებენ:

გზა დაუთმეთ, ხალხნო, ჩქარა,
ტრეპაკით მოდის ფედოტი!

ილიუშკა და ნატაშა ევლებიან ერთურთს, აკაკუნებენ ფეხსაცმლის ქუსლებით, თან თვალს ვერ უსწორებენ ერთმანეთს.

— მარია, შენ რატომ ზიხარ?

ის არ პასუხობს, პირქუშად მღიმარი მზესუმზირას აკნატუნებს.

— ერთი მაინც გამოითამაშე!

თავს აქნევს, ქვეშ-ქვეშად გასცქერიან მოცეკვავეთ თავისი შორი-შორ განლაგებული, ცხვირის დასაწყისთან დაელმებული შავი თვალებით.

და უცებ დგება, მოსასხამს ისწორებს მხრებზე…

ოჰ, ღმერთო ჩემო, როგორ ცეკვავს!

უშნოა, სიყმაწვილემოთავებული, დაბალი, გაკნაჭული, ყველას კი გული უჩქროლდება; როგორი მჩქეფარება იგრძნობა ძალთა, იდუმალი ვნებისა, ელვა მეტისმეტი და სიამტკბილე!

ილიუშკა ნესტოებს ბერავს, იატაკზე ქუსლებს აბაკუნებს, ფეხისწვერებზე დგება:

უჰ, მოუსვი უფრო ხშირად,
უფრო ტკბილი გახდი, უფრო!

მარია გვერდით სხლტება, ცოცხალ-მკვდარივით უგულოდ, ცივად მოუჭრის:

მე ვროკავდი მხურვალ ლავად
და შენ მაინც გეცოტავა…

კაციჭამია

მათხოვარა გოგო, ობოლი, არასასიამოვნო, თუმც კეთილშობილური შესახედაობის, მეტად ჩუმი, თითქმის სულელი — აიყვანეს ბატონის სასახლეში, აძლევენ ყველაზე ბინძურ და ძნელ სამუშაოს. წვალობს სიტყვაშეუბრუნებლად, ჩუმად, ყველანაირად ცდილობს ასიამოვნოს. მოურავმა, ისე იგი მსახურთა უფროსმა, გადამდგარმა ჯარისკაც-გრენადერმა, მალე დააკარგვინა მას უმანკოება — ის დანებდა თავგანწირული, თუმც საბრალო ბალღური წინააღმდეგობის შემდეგ, ერთი თვის მერე დაორსულდა, ყველამ ყველაფერი შეიტყო.

მოურავის თანამეცხედრემ ერთი მეხთატეხა დააწია, ქალბატომა ისწრაფა, გოგო გაეგდო. ტირილ-ტირილით გოგონამ როგორც იყო გამოაკრა თავისი ხარახურა ტომარაში, გაიქცა სახლეულისაგან შორს. მოურავის ცოლი, ხალხის ჯგროდან გადმომდგარი, ველურად გაჰკიოდა, აქეთ-იქით აწყდებოდა, უსტვენდა, ძაღლებს უქსევდა მას, ძვალს ურაკუნებდა
სპილენძის ტაშტზე, ყვიროდა სხვადასხვა ხმებით:

— ძუკნა! მათხოვარო! ეზოს მაწანწალავ! კაციჭამიავ! კუდიანო!

შუადღე

შუადღის მცხუნვარება დგას, თვალისმომჭრელი ბრწყინვა გადასდის უძრავ ყვითელ გუბურას და მის თიხოვან, მოყვითალო ნაპირებს. ნახირი მორეკეს საძოვარზე, დასასვენებლად. — ძროხები ჩადგნენ გუბურის ბოლოში, მუცლამდე წყალში დგანან.

გვერდით მხიარული წივილ-კივილი, შეძახილები, სიცილი მოისმის — ტანთ იხდიან და წყალში ეშვებიან გოგოები. ერთი პირდაპირ თავიდან იძრობს რუხ მოთხვრილ ზედაკაბას და ისე ველურად ხტება, რომ მე მყის მახსენდება ნილ ნუბია.

შავთმიანია იგი და ძალიან გარუჯული კანი აქვს. ძუძუები — ვით ორი მუქი მაგარი მსხალი.

მაწანწალა

მინდორი. ზაფხულის დილაა. მეგობრულად მიმაქროლებს სამცხენა ეტლი. გზატკეცილის გადაღმა, პირაქეთ, მოდის მწირი: უქუდოდ, ფეხშველა, მსუბუქი ნაბიჯებით, თითქოს ფრთები აქვს შესხმულიო. გვისწორდება, იელვებს და ჰქრება. გამხდარია იგი, ხმელ-ხმელი მოხუცია. ქარში უფრიალებს გრძელი, მზეზე გამომწვარი თმა. მაგრამ რა მსუბუქი ჩანს, რა ახალგაზრდა! როგორი ცოცხალი, სხარტი გამოხედვა აქვს! ვინ იცის, რამდენი ასეთი თეთრი გზატკეცილი ელის კიდევ წინ…

„ღმერთი მაწანწალას არ აბერებს“.

ცრემლები

კარ-მიდამოს ალაყაფს მათხოვარი დედაბერი მოადგა, ბებრულ ძველაძვულებში გამოკრული. ბებრული სწორი წინდები ეცვა გამხმარ ფეხებზე, ნატანჯი თვალები ჰქონდა…

მივეცი მას ათშაურიანი, ვცადე გამოვლაპარაკებოდი:

— აი შენ, ბებო, ყველგან დადიხარ, ყველგან ნამყოფი ხარ, — ალბათ ბევრ რასმე საინტერესოს ხედავ?

მწარედ აქვითინდა:

— რას იზამ, შვილო, რა თქმა უნდა, ვხედავ!

ვანია სულელი კოჭლობით გამოეშურა მის გასაგდებად, — ჭაღარა, უსწორმასწოროდ თავგაკრეჭილი, ერთი დედაკაცური პერანგის ამარა, მხარზე ბოხჩამოგდებული:

— გამარჯობა, ვანია! როგორა ხარ?

ენაბრგვილად, დორბლიანი ტუჩებით, მხიარულად მიპასუხა:

— დიდი ცრემლებით, ძიაკაცო! დიდი ცრემლებით!

კაპიტალი

მელოტი, გაღაჟღაჟებული, დიდმუცელა მებურახე მკვირცხლად გაჰყვირის მთელს ბაზრობაზე თავისი ტენორით:

— გასინჯეთ ბურახი, პირდაპირ ცხვირს უღიტინებს! დუღს-გადმოდუღს და დამლევი არა ჰყავს!

ბრბოს მოარღვევს ახმახი ჟღალი მამაკაცი კეფაზე მოგდებული თბილი ქუდით; უზარმაზარი თეთრი პური ამოუჩრია იღლიაში და თან მისით პირგამოტენილი იღეჭება.

თავს უკან აგდებს, ნესტოებს ბერავს:

— რამდენისაა ეს შენი ბურახი?

— ბოთლში — „არწივია“, ჭიქაში — შვიდი კაპიკი!

— კაპიკად ვერ დამისხამ?

— კაპიკად, ჩემო კარგო, ბეღურაც არ მოგიშარდავს!

მამაკაცი იღეჭება, ფიქრობს. მერე ამოოხვრით, მაგრამ მტკიცედ იძახის:

— არა, შვიდ კაპიკად არ შემიძლია. კაპიტალი არ მაძლევს ამის უფლებას!

შუა ცხენი

საღამო ფუნდუკში. ხის ტახტებზე მწოლნი საშინელ ამბებს ჰყვებიან:

— …და შევიდნენ ისინი ამ ტყეში. ღამე შემოერტყა გარს მათ, ბნელი. და შავი ტყე… მიაღწიეს გაბარჯღულ მუხამდე, და ხედავენ: მის ძირში ფასკუნჯის ბუმბული დევს, ცეცხლში ელვარებს…

— ეჰ, ეს რა არის — ბუმბულზეა! — იძახის მეორე. — აი, ცხოვრობდა ერთ დროს მჭედელი მიყრუებულ გზაჯვარედინთან და ერთხელაც, ღამით, გაჩერდა მასთან სამცხენა ეტლი…

სამივე ცხენი გაქაფული იყო, ლომებივით ხვიხვინებდნენ, თვალები მძვინვარედ უკვესავდათ, ნესტოები გავარვარებოდათ, ერთიანად ანათებდნენ გამჭოლად… გადმოხტა ჭაბუკი მეეტლე — „დააჭედე შუათანა სასწრაფოდ, უკანა ნალები გასძვრა!“ გაბერა მჭედელმა საბერველი, გააჩაღა ქურა, ხელი ჩაავლო შუათანა ცხენს ფეხში, — ფეხი კი ადამიანისაა, თეთრი, უბალნო!

წერილი

— ერთხელაც გწერთ კიდევ. ჩემზე ნუ იდარდებთ, ვაგონებში თბილოდა გახდილისთვისაც კი. მთელი გზა, მინსკიდან მოყოლებული, თოვლი საერთოდ არ მინახავს, ირგვლივ მიდამო კი ჟანგნაჭამია, წყალმრავალი, ჭაობიანი. რაღაც შეუცნობი მომელის წინ, ვგრძნობ. მშვიდობით, ჩემო ახლობლებო და ნაცნობ-მეგობრებო, ვგონებ, ვეღარ ვიხილავთ
ერთმანეთს. გემშვიდობებით, ძვირფასებო, საწერად სადღა მცალია და, თანაც, წვიმა მიშლის, თვალში კი — ცრემლი. მას შემდეგ, რაც მოგვიშვეს ტყვიამფრქვევები და ყუმბარმტყორცნები, მარტო მტვრის სვეტებს ვხედავ. ორნი თხრიდნენ ჩემს გვერდით სანგარს, ყუმბარა დაეცათ მათ, მოკლა ორივე; ერთი უცხო წვევამდელი იყო, მეორე — ჩვენი ვანია. ის დაიღუპა რუსული იარაღის სადიდებლად…

ზაფხულის დღე

გარეუბანი. უბოლოო ზაფხულის დღე.

მთელი დღეა ზის ქამარშეხსნილი, ფეხშველა მეწაღეს თავისი ძველი მიწურის მახლობლად, ჩამპალ დუქანში. მზისთვის შეუშვერია უქუდო ჯაგარა თავი. ზის და ერთობა ჟღალი ხვადი ძაღლით.

— მომე თათი!

ძაღლი ვერ ხვდება, არ უწვდის.

— შენ გეუბნებიან, მომე თათი! აბა!

ძაღლი არ უწვდის. და მეწაღე დინგში სცემს მას. ზიზღჩამდგარ თვალებს ახამხამებს ძაღლი, იქით ბრუნდება, კბილების ტკბილ-მწარე კრეჭით გაუბედავად სწევს თათს და მყის კვლავ უშვებს. და ისევ მუჯლუგუნები, და ისევ:

— მომე, მამაძაღლო, თათი!

მედდა

სმოლენსკის გზა. გრძელი დერეფანი და გამოღებული განყოფილებები პირველი კლასის ვაგონისა. კაკლის ხის ბზინვა და გადაკრული მეწამული ხავერდის კრიალი სრულ შეუსაბამობაშია ჯარისკაცებთან, ვაგონი რომ გაუვსიათ: ირგვლივ მოჩანან ყავარჯენთა საყრდნობები აწურულ მხრებქვეშ გაჩრილი, რუხი ხალათები, მარლით ახვეული თავები, წინ
გამომდგარი, სქელი თეთრი ნაჭრებით შეფუთნილი ფეხები… ეწევიან თურქულ თუთუნს, შეექცევიან კანფეტს, თავაზიანად საუბრობენ, თან ტკბებიანო თითქოს თავიანთი უჩვეულო მდგომარეობით.

კითხულობს ქალი, ღიმილით:

— აბა, როგორაა საქმე, მერკულოვ?

ჯარისკაცი თავაზიანად იწევა ყავარჯნებზე, დუნედ ჩამოუშვია და წინ გამოუშვერია ცალი ტერფი, დაშაქრული ხმით ურცხვად ცრუობს:

— ეჰ, რას იზამ, დაიკო, უნდა მოითმინო… ყველამ თავისი მსხვერპლი უნდა გაიღოს… ისევ თქვენ გმადლობთ…

ქალი ხან მას ესაუბრება, ხან სხვას, მერე დერეფანში სარკმელთან დგება. ვაგონი რბილად ირწევა, მიჰქრის. ის გასცქერის სარკმელს მიღმა გაელვებული ნაძვების ბნელ თათებს, ხის ბოძებს, წრიულად რომ იჭრებიან ტყის სიღრმეში, თან რაღაცას ძლივსგასაგონად ღიღინებს.

თეთრი თავსაფარი. ტყავის რბილი ქურთუკი, ტიკის ქსოვილის თხელი ქვედაბოლო; იდუმალ, ცოდვის მომასწავებლად კვესავენ წმინდანისდარი შავი თვალები…


კომენტარის დატოვება

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / შეცვლა )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / შეცვლა )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / შეცვლა )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / შეცვლა )

Connecting to %s

კატეგორიები

%d bloggers like this: