Posted by: burusi | 12/09/2009

ნიკო ნიკოლაძე – ბიოგრაფია

ნიკო ნიკოლაძე - Niko Nikoladze

ნიკო ნიკოლაძე - Niko Nikoladze

ნიკო ნიკოლაძე – Niko Nikoladze

ქართველმა ერმა ნიკო ნიკოლაძეს, როგორც პროგრესულ მოაზროვნესა და სამოციანელთა ერთ-ერთ თვალსაჩინო მეთაურს, სიცოცხლეშივე დაუმკვიდრა ადგილი ილია ჭავჭავაძისა და აკაკი წერეთლის გვერდით.
ეს უფლება ნიკო ნიკოლაძეს მოუპოვა მრავალმხრივმა და მრავალფეროვანმა პუბლიცისტურმა მოღვაწეობამ, ღრმა ტექნიკურ-ეკონომიკურმა განსწავლულობამ და, რაც მთავარია, მის საქმიანობაში გამოვლენილმა მამულის სიყვარულმა.
ნიკო ნიკოლაძე დაიბადა 1843 წლის 27 სექტემბერს (9 ოქტომბერი) ქ. ქუთაისში. ნიკო ნიკოლაძის მამა იაკობ ნიკოლაძე იმ დროს ცნობილი მეწარმე და ვაჭარი იყო. იაკობს ქუთაისში არაერთი წარმოება ჰქონდა და ფოთის პორტით ხშირად შემოჰქონდა სხვადასხვა დანადგარები უცოეთიდან.
მე-19 საუკუნემდე საქართველოში ვაჭრობა ფრიად სათაკილო საქმედ ითვლებოდა. ქართველები თაკილობდნენ და მას მარტო უცხოელები აწარმოებდნენ: ებრაელები, სომხები, ფრანგები, რომელთაც ძველ დროიდან მოსახლეობის ნება ჰქონდათ მინიჭებული ზოგიერთ ქალაქის და სოფლების განკერძოებულ უბნებში. ნიკო ნიკოლაძე იგონებდა: “ბაბუაჩემი პირველი ქართველი ყოფილა, რომლსაც ეს საქმიანობა დაუწყია იმერეთში, იქნება საქართველოშიაც. მანამდე ქართველები ამას თაკილობდნენ და ამით მხოლოდ უცხოელები იყვნენ დაკავებული… იმერელი გლეხკაცის ცოლი ამ საქმიანობისას პირისახეს თათრის ქალივით აიხვევდა, არავინ წამასწროს თვალი ამ საზიზღარ საქმეზეო”.
ნიკო ნიკოლაძემ 1860 წელს დაამთავრა ქუთაისის გიმნაზია და იმავე წელს გამოაქვეყნა თავისი პირველი წერილები ჟურნალ “ცისკარში” (NN 9,10).
1861 წელს შევიდა პეტერბურგის უნივერსიტეტის იურიდიულ ფაკულტეტზე. მისი სწავლა პეტერბურგის უნივერსიტეტში ხანმოკლე გამოდგა. სტუდენტთა დემონსტრაციაში მონაწილეობისათვის ნ. ნიკოლაძე
დააპატიმრეს და უნივერსიტეტიდანაც დაითხოვეს. ციხიდან გათავისუფლების შემდეგ პეტერბურგში ცხოვრება აუკრძალეს, მაგრამ მეამბოხე სულის ადამიანს ვერაფერი აშინებს. 1862 ჟურნალ “ისკრაში” (NN 11,12,28,29) გამოაქვეყნა მხატვრული ნარკვევი “პეტერბურგის მხარეზე”, რომელშიც აღწერილია სტუდენტთა ცხოვრება.
1862 წელს საქართველოში დაბრუნდა. მონაწილეობდა ჟურნალ “ცისკრის” ფურცლებზე ძველ და ახალ თაობას შორის გამართულ იდეურ-პოლიტიკურ ბრძოლაში. საზოგადოებრივ ასპარეზზე გამოსვლისთანავე ნიკო ნიკოლაძემ მიზნად დაისახა არსებული სოციალურ-პოლიტიკური მდგომარეობის შეცვლისა და მშრომელთა ცხოვრების გაუმჯობესებისთვის ბრძოლა.
ნიკო ნიკოლაძე კვლავ პეტერბურგს გაემგზავრა და გაზეთ “ნაროდნოე ბოგატსტვოს” რედაქტორობდა. 1864 ჟურნალ “სოვრემენიკში” გამოქვეყნდა მისი ნარკვევი “პროვინციული სურათები”, ამავე წელს სწავლის გასაგრძელებლად საზღვარგარეთ წავიდა, პარიზიდან თანამშრომლობდა გაზეთ “სანკტ-პეტერბურგსკიე ვედომოსტში”. ა. გერცენის მიწვევით თანამშრომლობდა “კოლოკოლში”, რომელშიც დაბეჭდა სტატიები: “გლეხთა განთავისუფლება საქართველოში”, “ჩვენი მომავალი ვექილები”, «”მოსკოვსკიე ვედომოსტის” სამსჯავროს წინაშე», “თბილისიდან”, “ივლისის დღეები თბილისში”, “საქართველოდან”. “კოლოკოლში” თანამშრომლობა ნიკოლაძემ ა. გერცენთან და ნ. ოგარიოვთან უთანხმოების გამო შეწყვიტა. ნიკოლაძემ ლონდონში პ. ლაფარგის მეშვეობით გაიცნოკ. მარქსი, რომელსაც მისთვის შეუთავაზებია I ინტერნაციონალის წარმომადგენლობა კავკასიაში, მაგრამ ევროპაში სასწავლებლად წასულ ახალგაზრდას სამშობლოში დაბრუნება ნაადრევად მიუჩნევია. 1866 ნიკოლაძემ ფრანგულ ენაზე გამოსცა თავისი პირველი წიგნი “მთავრობა და ახალი თაობა”, 1868 ჟენევაში ლ.მეჩნიკოვთან ერთად დააარსა ჟურნალ “სოვრენნოსტი”, რომელშიც დაიბეჭდა ნიკოლაძის ცნობილი სტატიები: “რუსული ემიგრაცია”, “ორი თაობა”, “ევროპის ცხოვრება”, “ნაროდნოე დელო”, “რევოლუციონერის როლი”. ამავე წელს მ.ელპიდინთან ერთად გამოსცა ნ. ჩერნიშევსკის თხზულების პირველი ტონი და რომანი “რა ვაკეთოთ?!”, რომელთა შესავალი წერილები ეკუთვნის ნიკოლაძეს. შვეიცარიაში ყოფნის დროს 1868 დაამთავრა ციურიხის უნივერსიტეტი და დაიცვა დისერტაცია თემაზე “განიარაღება და მისი ეკონომიკური და სოციალური შედეგები” (ფრანგულ ენაზე ცალკე წიგნად გამოვიდა ჟენევაში), რისთვისაც მიენიჭა ციურიხის უნივერსიტეტის დოქტორის ხარისხი. იგი იყო პირველი ქართველი, რომელმაც უცხო ენაზე დაიცვა დისერტაცია.
1870 იანვარში ნიკოლაძე ქუთაისში დაბრუნდა, ხოლო მარტში უკვე თბილისში გადმოვიდა გაზეთ “დროების” თანამშრომლად. 1871 წლიდან სათავეში ჩაუდგა ჟურნალ “კრებულს”, რომელშიც გამოაქვეყნა ბევრი საპროგრამო ხასიათის სტატია პოლიტიკურ და ლიტერატურის საკითხებზე. 1872 პარიზში იმოგზაურა და თავისი შთაბეჭდილებები სათაურით “სხვათა შორის” ჟურნალ “კრებულში” გამოაქვეყნა. 1873 იგი კვლავ პარიზში იყო, ამჯერად ტყიბულის ქვანახშირის საქმეების მოსაგვარებლად. 1873 წლის 1 აპრილიდან პარიზშივე დაიწყო ჰექტოგრაფიულად ნაბეჭდი გაზეთ “დროშის” გამოცემა (დაისტამბა 10 ნომერი). მაისში ნიკოლაძე უკვე სამშობლოში დაბრუნდა და დაიწყო დიდი ლიტერატურული-საზოგადოებრივი მოღვაწეობა; თანამშრომლობდა გაზეთ “დროებასა” და ჟურნალ “კრებულში”; 1878-იდან გამოსცემდა გაზეთ “ობზორს”, რომელიც 1880 წელს მთავრობამ დახურა და მისი რედაქტორი სტავროპოლში გადაასახლა.
1881 წლის თებერვალში ნ. ნიკოლაძე, მრავალგზის თხოვნის შემდეგ, გაათავისუფლეს გადასახლებიდან და ნება დართეს ეცხოვრა მხოლოდ პეტერბურგში. 1881 წელს ნიკოლაძე სტავროპოლიდან პეტერბურგში გადავიდა, სადაც თანამშრომლობდა ჟურნალში “ოტეჩესტვენნიე ზაპისკი” და ფართო ლიტერატურულ მოღვაწეობას ეწეოდა. პეტერბურგში ყოფნის დროს აქტიური მონაწილეობა მიიღო ნ. ჩერნიშევსკის განთავისუფლებაში. 1886 წლიდან მეორე დასის ერთ-ერთი ხელმძღვანელი იყო. 1887-1891 თბილისში რედაქტორობდა გაზეთ “ნოვოე ობოზრენიეს”, თანამშრომლობდა ჟურნალ “მოამბეში”. 1894-1912 წლებში არჩეული იყო ფოთის ქალაქის თავად. მთელი ოცი წლის განმავლობაში სათავეში ედგა ქალაქ ფოთს. მისი ხელმძღვანელობით ჭაობიანი პატარა ფოთი მოკლე დროში დიდი პერსპექტივების მქონე ქალაქად გადაიქცა.
1917 თებერვლის რევოლუციას პეტერბურგში შეხვდა. 1917–1918 წლებში ნ. ნიკოლაძე იყო საქართველოს ეროვნული საბჭოს, ხოლო 1919–1921 წლებში საქართველოს დამფუძნებელი კრების წევრი. 1918 წლის 26 მაისს მან ხელი მოაწერა საქართველოს სახელმწიფოებრივი დამოუკიდებლობის აღდგენის აქტს. 1917 წელს მისი უშუალო მონაწილეობით დაარსდა საქართველოს ეროვნულ–დემოკრატიული პარტია. იყო ამ პარტიის საპატიო თავმჯდომარე. 1920 ნიკოლაძე საზღვარგარეთ გაემგზავრა, როგორც ჭიათურუს მანგანუმის საექსპორტო საზოგადოების დელაგაციის მეთაური; იქ შეიტყო საქართველოში საბჭოთა ხელისუფლების დამყარების ამბავი და მაშინვე სამშობლოში დაბრუნება ითხოვა. 1924 წელს დაბრუნდა საქართველოში. ნიკოლაძემ დიდი როლი შეასრულა ქართული ლიტერატურის კრიტიკის განვითარებაში. მანვე მოგვცა ი. ჭავჭავაძისა და გ. ორბელიანის მხატვრული შემოქმედების ღრმა ანალიზი.

ნიკო ნიკოლაძე ყველას აცვიფრებდა გაბედული გეგმებითა და პროექტებით. საინჟინრო-ეკონომიკური აზროვნების სიღრმითა და ორიგინალურობით. იგი არ ჩამოუვარდებოდა თავისი დროის დიდ მეცნიერებს – ტექნიკური პროგრესის მამამთავარი იყო საქართველოში.

ნიკო ნიკოლაძემ დიდი ღვაწლი დასდო შავი ქვის და მადნების მოძიება-დამუშავებას, ფოთის ნავსადგურის აშენებას.

ნიკო ნიკოლაძემ მილიონერ ინჟინერ პალაშკოვთან ერთად 1867-1874 წლებში ააგო თბილისი-ფოთის რკინიგზა, რომელიც პირველი აღმოჩნდა ამიერკავკასიაში. ნიკო ნიკოლაძე ამისთვის დაჯილდოვდა ოქროს ჟეტონით, რომელიც უფლებას აძლევდა, უფასოდ ემოგზაურა რუსეთის ნებისმიერი რკინიგზით.

ნიკო ნიკოლაძე 1884-1886 წლებში აქტიურად მონაწილეობდა სურამის გვირაბის პროექტის დამუშავებასა და განხორციელებაში, რომლის დროსაც რკინაბეტონის დიდი სამუშაოები შესრულდა.

1885-1893 წლებში ნიკო ნიკოლაძემ თბილისის მუნიციპალურ მშენებლობაში მთავარი როლი შეასრულა – ააგო ავჭალის წყალსადენი, ხელი შეუწყო ცხენიანი ტრამვაის (“კონკის”) ორგანიზაციას, აბანოების რეკონსტრუქციას და სხვ.

1928 წლის 1 აპრილს 85 წლის ასაკში გარდაიცვალა “ორი საუკუნის ადამიანი”, “უკანასკნელი მოჰიკანი” ნიკო ნიკოლაძე, რომლის ნეშტი 5 აპრილს მიაბარეს მთაწმინდის მიწას.
ნიკო ნიკოლაძის გვერდით დაკრძალულია მისი მეუღლე. ოლღა გურამიშვილის ნეშტი 1956 წლის 10 სექტემბერს დიდუბის პანთეონიდან მთაწმინდაზე გადაასვენეს.

1948 წელს სოფელ დიდ ჯიხაიშში დაარსდა ნიკო ნიკოლაძის სახლ-მუზეუმი.
ნიკო ნიკოლაძის შვილი იყო ასევე ძალზედ ცნობილი და საქართველოში პირველი პროფესიონალი სპორტსმენი – გიორგი ნიკოლაძე, ხოლო მისი სიძე გახლდათ ცნობილი მათემატიკოსი ნიკო მუსხელიშვილი.


Responses

  1. Cveni qveynis istoria savsea did mamuliSvilTa mier gaweuli Rvawlis daunaxaobis, daufaseblobisa da umadurobis sxvadasxva formiT gamovlenis magaliTebiT. gamonaklisi arc niko nikolaZe iyo.
    aq moviyvan mozrdil amonarids nikolaZis werilidan “Cems politikazed”, romelic man TanamemamuleTagan msgavsi umadurobis morigi Semotevis pasuxad dawera 1913 wels, “foTis saqmis” Semdeg, da radgan gazeTSi ar daubeWdes, calke broSurad gamosca.
    didi moRvawis aRniSnuli statia ramdenime sxvadasxva TvalsazrisiT aris sayuradRebo da dasafiqrebeli. mec am mizniT SemogTavazeT. umTavresi ki saqarTvelos istoriis maradiulad mbrunavi scenis peripetiebia drois niSnebiT aRbeWdili niuansebiT (personaliebi _niRbebiT) Semosilni.

    … “satirali saqmea, Tu sasixarulo Tanamedrove qarTuli inteligenciis ukmayofileba exlandel Cvens gazeTebze? nuTu es gadagvarebis, da ara warmatebis niSania? izrdeba xalxi, fiqrobs cxovrebis trialze, saWiroebaze, saxsarze. mis zrdis Tanasworad unda vaumjobesoT qarTuli mwerlobac, Tu gvsurs, rom xalxis gonebaze gavlena SevirCinoT. qarTul mwerlobaSi awi marto warCinebuli Wkuis, niWis, codnis, namusis patroni moikidebs fexs, gavlenas moixveWs da es movlena yovel erTgul mamulis-Svils siamayiT unda uvsebdes guls. is moaswavebs Zveli sibnelis gabnevas, romelic myral cicinaTelasac lamprad gvaCvenebda…
    veRar aitans arsebobisaTvis brZolas eri, romelsac gonieri mwerloba ar winamZRvrobs. aamaRleT qarTuli stamba misi Sinaarsisa da msaxurebis gaumjobesebiT. am erTaderTs Cvens wmindaTa-wmindas nu xdiT sicruisa da angarebis sarbielad…
    … roca qarTul mwerlobaSi gavebi, mis Tars marto erTi simi eba, Sig marto erTi, diax swori, magram erTob calmxrivi deda-azri sufevda… Cemma damzadebam deda-ena miznad ki ara, marto erT iaraRTaganad maCvena eris keTildReobisa. mesmoda, ara marto eniT ikvebeba xalxi. qarTuli ena xelT epyra Cvens ers, roca meTeqvsmete, meCvidmete da meTvramete saukuneebSi TiToeulad Semoecala yovelive is, rac erovnebas Seadgens. maS, arc marto ena aRadgens am erovnebas-meTqi, vfiqrobdi. saWirod vcani SemeZra is cxovelmyofi Zalebi, romlis moqmedeba da urTierToba ers zrdis, amaRlebs, aZlierebs. Sevexe ekonomikas, kredits, mrewvelobas, miwismflobelobas da TviTmmarTvelobas. Zveli moRvaweebis naSromis Seswavlam neba momca mkvdreTiT aRmedgina bobolebisagan damarcxebuli da damarxuli saqmeebi da moqmedi pirebi. magaliTad yvelasgan erTianad daviwyebuli saadgil-mamulo bankebi. b. giorgi yazbegs hkiTxeT (damfuZnebelTagan axla meti aravin meguleba cocxlebSi) ramdenjer dagvWirda duSeTs asvla 1871_1873 w.w. ramden ymawvils, ramdeni mecadineoba dagvWirda, rom ilia WavWavaZisaTvis saxelmwifo samsaxurze xeli agveRebinebina, bankis daarseba ieriSiT agveRo da Sig WavWavaZe ZaldatanebiT qarTuli saqmis saTaveSi Cagveyenebinebia. Tbilisis qalaqis Tavad somxebs dim. yifiani avarCevineT. quTaiss, gr. levaSovTan auwereli brZolis Semdeg TviTmmarTveloba SemovaRebineT. qarTvelobis asparezi xuTiode weliwadSi ucbaT gavafarToveT. rasakvirvelia, aseTi saqmeebis aRZvras mohyva Setakeba sxva da sxva azrebs, interesebs, TavmoyvareobaTa Soris. es “aliaqoTi” sul me dambralda. vinc deda-enis mets aras icnobda, damemdura _ Zalas usargeblo saqmeebze gvaflangvinebso, Skolis meti aRara gvWiria rao. yvela es xiznis, bankis, TviTmmarTvelobis saqmeebi qarTul erTobas arRveveno. gagonila qarTvelobaSi aseTi SfoTio? gamovel “Sinaur mtrad”.
    davRune Tavi, movSordi qarTul mwerlobas. mudam erT simze JRera vis ar mobezrdeba? vifiqre: Sinaur brZolas sjobs sxva sarbieli movZebno_meTqi. raki umetesi nawili im saqmeebisa, romelzedac Cveni qveynis bedi hkidia, rusis mTavrobis xelSia. modi, rusulad axsnas davuwyeb Cvens gasaWirs. iqneba, amiT visme vargo-meTqi. bevri kiTxva aRmiZravs amnairad. veravin verafers gamoZebnis am naSromSi Cveni qveynisaTvis urgebs an saxifaTos mainc. roca xiznebis, miwis mflobelobis mowesrigebas vikvlevdi mTavrobisaTvis, qarTulma mwerlobam mikiJina (1878_1880): orad hyofs qarTvelobaso. sruliad davanebe Tavi im kiTxvebs, romlebic wodebaTa urTierTobas Seexebodnen. sruliad daviviwrove moqmedebis fargali. vexebodi marto im saqmeebs, romelnic aravis winaaRmdegobas ar unda iwvevdnen: gzebs, arxebs, portebs, vaWrobas, mrewvelobas, janmrTelobas, TviTmmarTvelobas. CvenSi esec aravis epitnava. “ra gvenaRvlebao _ yvela mxridan moismoda _ qvanaxSiri, navTis saqme, Saviqva, rkinigza, miwa-wyali, bankebi, vaWroba, mrewveloba, TviTmmarTveloba vis xelSia da ra mimarTulebis ariso”. zogs marto deda-enaze wera esmoda, zogi marto imas afasebda, Tu pwkarebs Sua policielis gawkepvlas amoikiTxavda. amagi, Sroma ar gadioda. mTeli TveobiT unda eswavla, ofli eRvara kacs saqmis sakvlevad, saxsris sapovnad da aTas amisTana sikeTes erTi yovlad ubralo fexis wakvra aWarbebda. azrs ver igebdnen an ganzrax asxvaferebdnen da mTeli wlobiT cils Tu Secdomas imeorebdnen: “arsebul wes-wyobilebasTan Serigeba gaacxadao”. “tixomirovi aqoo”. sxva hangi maT yurs ar esmoda, mRaRadeblis xmad rCeboda udabnoSi.
    davfiqrdeT axla. im dros rom Cemsas gaeWra da es savaramo kiTxvebi sabolood gadagvewyvita, mouxdeboda Tu daauZlurebda es qarTvelobas? ra “erToba” yofila CvenSi, 1905-ma gvaCvena. Cem rCevas rom ahyolodnen 1871_1880-Si, sul sxva gavlena eqneboda “ganmaTavisuflebel moZraobas” qarTvelobis politikur bedze erTazrovans, erTbanakad mdgoms ers ra ar gauvidoda? Cven ki am psixologiur xanaSi erTmaneTs SevesieT da SevakvdiT, erTmaneTi gavabaTileT. yuradRebas vinRa mogvaqcevda? mter-mezobeli yvela imas loculobda: “wamkidebelo, wakide, orives Tavi wawyviteo!” mtris gulisa gavxdiT, mitom, rom Tavis droze urTierToba ver movawesrigeT.
    ragind mebrZoli temperamenti mqondes, ragind marTali yofilviyo, unda movridebodi axalTaobasTan brZolas. aseT SemTxvevaSi TviT gamarjvebac ki damarcxebaa. imisTvis, vinc qveynis sikeTes pirad Tavmoyvareobaze maRla sTvlis. axalTaobisaTvis amgvari Secdoma imnairadve aucilebelia, rogorc mozard bavSvisTvis sxva-da-sxva “asakis seni” _ “kbilebis Wra.”
    aq nikos lesingis magaliTi mohyavs germaniis mimarT _ “roca erTi amgvarive Wiri _ sentimentalizmi _ lesingis dros germanias moedo, am moRvawem garkveulad dainaxa ra ziani eZleoda amiT mis did naSroms, mis ubedur samSoblos, magram mainc gulxeli daikrifa da axalTaobasTan brZolis amaoeba gvamcno: “ocnebiT damTvral Wabukso _ ambobda _ veraviTari rCeviT, wyromiT, ZaliT ver SeagnebinebT mis imedis sifuWes. unda mis nebaze miuSvaT. dae, Tavad darwmundes saqmiT, rom verc xtomiT, verc xerxiT, verc bRaviliT mTvare cidan miwaze ver Camosvendebao!”
    … sisxlis-msmel mtersac ar vusurveb amisTana beds, rom janiT da grZnobiT savse adamiani iZulebuli iyos cocxlad Tavi daimarxos momavlis siyvarulisaTvis. imdenad mZime da autanelia es msxverpli. xels aravis vuSli, gzaze aravis veRobebi, aravis ocnebas ar vebrZvi. gulwrfelad vnatrob kidec, RmerTma hqnas Cvenma xbom daTvi daiWiros-meTqi, da am dumils, am Tavis-kvlas araTu aravin mimadlis, piriqiT, mayvedrian! xmas Zalad rom amomaRebineben, uaresad memdurian, Tavisas rad ambobs, ratom ar gveTanxmebao, Tavisi uflebis, damoukideblobis mcvelebi varTo da imis nebasac ar maZleven _ gulSi damarxuli mqondes sakuTari azri. undaT, mec iseT mwerad maqcion, romelic brbos fexis xmas mizdevs, iqneba winamZRvrad CaviTvaloo. nuras ukacravad: samsaxurs TamaSad ver gavxdi!”

    axali politikuri Zalis xelisuflebaSi mosvla masis gaunaTleblobasa da uvicobaze rom iyo gaTvlili da amdenad Zalze saSiSi qveynis aRmSeneblobisaTvis, imTaviTve ganWvrita nikolaZem da amitomac saWirod CaTvala gamoxmaureboda vinme “uros” uazro braldebebs presaSi.

    “Zireuli Secdoma bat. urosi (rogori metyveli da simboluri metaforaa konkretuli pirovnebis es fsevdonimi. igi im politikuri Zalis srul maxasiaTeblad gamodgeboda, visac warmoadgenda am konkretul SemTxvevaSi es persona _ l. b.), rogorc mTeli misi partiisa, is aris, rom maTi politikuri moazreba metafizikazea agebuli. aixireben raRac survils, sakuTar survilze arCeuls, da romelsac moiwoneben, “princips” arqmeven, xatad aqceven, Tayvans scemen, darwmunebulni arian es Tilisma yovelTvis, yovelgan, yovel SemTxvevaSi erTnairad saswauls moaxdenso. realur politikas ki arc erTi aseTi avgorozi ar swams da es ZvelTaZveli rwmena didi xani arxivebSi daumarxavs, rogorc gamoucdeli gonebis bavSvuri Secdoma.”

    aq nikolaZe sxvadasxva qveynebis magaliTs moixmobs imis dasturad, rom sxvadasxva qveyanas ganviTarebis sxvadasxva gza, forma da wesi aqvs da erTis gamocdileba meorisTvis panacea ar SeiZleba iyos misi istoriis, mentalitetis, geo-politikuri mdebareobis, mezobel saxelmwofoebTan istoriuli damokidebulebis, mimdinare saerTaSoriso da konkretuli situaciidan gamomdinare.
    Semdeg niko kvlav ZiriTad sakiTxs ubrundeba:

    “sami mteri hyavs qarTul ganviTarebas: erTi _ sakuTari mwerlobis azris siviwroe Tu inercia gaxlavsT. marto is swams da axsovs, rasac didi xania SeCvevia. deda-enis meti Tu ram sWiria ers, bevrs rodi esmis. meore ubedureba is gvWirs, rom ojaxi, Skola jer rodi gvaZlevs sakmao momzadebas. amis gamo sxvis literaturaSiac ufro mCates, Semcdars, SeSlilsa da uvic mwerlebs vewafebiT, vinem Tanamedrove codniT daiaraRebuls, mesame oriveze ufro mZime gasaWiri isaa, rom visac CvenSi Rirsebia namdvili ganaTlebis, swore codnis SeZena, is rodi ekareba Cvens mwerlobas, an Cvens sazogado saqmeebs. am mizeziT eseni TiTqmis erTianad erTob daumzadebel “meTaurebis” xelSia. sul cota, Cem dros aTas kacs mainc gauTavebia Cvengans umaRlesi saswavlebeli. sadaa maTi gavlena xalxis azrovnebaze?
    isini, Tu uvicebi, winamZRolobdnen areulobis dros, roca eris saqcieli mis beds swyvets mTel momaval saukunisaTvis? gaixseneT Cveni sazogadoT, im drois ambavi: modiodnen CvenTan meTaurad viRac sruliad ucnobi da uzrdeli kintoebi, aravin icoda, Tu vin iyvnen, saidan mosuli, ra rjulis an azris. saxeli ra erqvaT, gvari maTi ra iyo, rogori warsuli hqondaT, “amboxeba daviwyoTo” _ daiZaxebdnen da yvela maT gahyveboda, TiTqo, Txas _ cxvris fara. WkuaSi aravis mosvlia, moeTxova maTgan an axsna, an codna, an simtkice, ifarfaSebdnen, sanam gasaWiri ar moaxlovdeboda da maSin ki moquslavdnen da gaqrebodnen.
    ginaxavT sadme sxva eri, ase mCated rom gahyolodes provokators, romelic axla iqneba mTavrobas arwmunebdes, qarTveli eri sul buntis Tavia, kaci mas ver endobao. sad gahqra im dros naswavli xalxi, rad gaCumda, ratom Tavisi movaleoba ar Seasrula eris gafrTxilebisa, xelmZRvanelobisa, Tvalis axelisa? ai, am Cvenebur cru amboxebaze miTqvams, sisulele gaxlavs_meTqi. bat. “uro” ki miwers _ “amboxeba sZulso!”. diaxac, meZuleba yvelaferi, rac Cems qveyanas vnebs.
    zemo CamoTvlili sami Wiris mizeziT airia CvenSi sazogado azri. rodiRa vis SeuZlia sul ubralo saqmis garCeva, amboxeba, revolucia qveynierobis arsebobaSi iseTive iSviaTi “erT-wuTi” movlenaa, rogorc elva, mexi. SesaZloa gana adamiani sul imas ntrobdes, rom Weqa-quxili da mexis texa ganuwyveteli iyoso, rom sxva Zala qveyanaze ar moqmedebdeso da mudam mexis mzadebaSi levdes Tavis Rones? gana mexi, furTvna, miwis-Zvra kacis xeliT mzaddeba? ueWvelia, Rvino ver dadgeba, Tu SfoTiani duRili ar gamoiara. tkbili rom duRs, sibinZure zeda pirze qafad farfaSebs, daduRebis Semdeg ki Txled moiqceva. iqac rodi daitoveba, Torem Rvinos aamyralebs da dasWangavs. duRili, SfoTiani duRili, amnairad daWiroc aris, keTil myofelic. nuTu aqedan is azri gamodis, rom Rvino niadag unda duRdes. kai Svilic dadgeba!
    balRs Rvinis keTebaSi, rasakvirvelia, marto qafis farfaSi, buStebis tkacatkuci, moZraoba, xmauroba axalisebs da amaxsovndeba, Torem ra gaegeba im nelis, Cumad SeumCnevelis xangrZlivi procesisa, romelic yurZnis sitkbos spirtad aqcevs? bavSvs es arc ki moeTxoveba, magram riT aixsneba esreTive Secdoma mozrdilisa, da viTom ganaTlebulis mwerlis?
    marto im garemoebiT aixsneba, rom Cveni egreT wodebuli “mowinave” xalxi jer kidev metafizikis gavlenis qveS imyofeba…
    brZolas ki ar uarvyof _ vambob brZolas Sesaferi mzadeba unda meTqi…
    … ai, ra moazrebiT gamovTqvi axali mecnierebis daskvna: “gonieri kaci da eri Tavisuflebas Tu avtonomias miT iZens, rom angariSiani marTviT jer Tavis Sinaur, mere samrewvelo, Semdeg sazogado, bolos politikur saqmeebis saSualebaTa igrovebs umaRlesi saxelmwifo sakiTxis sawyvetad”. nu Tu am Seuryevel deda-azrs Cemi politikisas sindisieri vinme gadaaqcevs Sromis, brZolis, avtonomiis uaryofad, monobis qadagebad, reaqciis momxreobad? Savrazmobas vin uwyobs xels: am deda azris mimdevari Tu azefis yurmoWrili mona?
    … nuTu marto literaturuli Cemi moRvaweobaa brZola? sazogadoebrivic rom brZola ar iyos, amdeni mteri gana dameseoda? xom ar vmwerlobdi axla? xedavT, mainc waqceulsac mebrZvian. romel piradi miznis mimdevars gasCenia sadme an rodesme amdeni mowinaaRmdege, gana TviT am brZolis simware ar aCens mis simaRles? sasacilo isic aris, rom Cvens metafizikoss Cemi brZolis safuZveli _ praqtikuli mizani _ naklad miaCnia! marTalia, sicocxle lekviviT mTvarisaTvis yefaSi da zmuilSi ar gamitarebia, miuwvdomel ocnebis brma mimdevrobis magier miznad yovelTvis mqonia Cemi qveynis morigi saWiroebis Seswavla, dakmayofileba. am Cemma “praqtikulma” mimarTulebam ara Tu zogi ram gamarigebina, im sacodaobas da pasuxisgebas gadamarCina, romelic Cem mowinaaRmdegeebis xsovnas samudamo daRad daemCneva. aravin gamibriyvebia rCeviT _ rasac flobT, rasac gaZlevden, wixli hkariT. manana mogelisT cidamo, aravin damiRupavs uswor, uimedo brZolaSi CaTreviT, aravis datanjuli saxe sindiss ar miSfoTebs: me sada var da Sen sado? Cem naSromSi veravin verafers gamoZebnis qveynis Semcdenels, mRupvels. mas bevri xami Taoba datakebia, mTvares rad ar epotinebio, magram vinc mowifebula, mimxvdara, rom es Rirseba yofila. dae, b. urom amas “monoba-morCileba” uwodos, “biurokratiis msaxureba”, imis dawerac gabedos, “nikolaZis cxovreba rac iyo, umjobesia misTvis, ar gavixsenoTo” ra esmis, ra spetaki xeli unda hqondes sxvis cxovrebis Semxebs? vapatioT es xamoba b. uros, iqneba gaswordes, Torem naxavs, lafs rodi davajereb, cecxlSi vukrav Tavs.
    … raT viqnebodi avtonomiis mteri, roca mTeli Cemi moRvaweoba _ rogorc winaT davamtkice _ TviTmmarTvelobas movandome? avtonomiaze marto imas vambobdi, rom rasac CvenSi am saxels arqmeven, mecnierebaSi “farTo adgilobrivi TviTmmarTveloba” hqvia da Cvenc es saxeli rom vixmaroT, ufro advilad mivawevT mizans meTqi. mtrobaa es Tu moyvroba?
    … swored ai am avtonomiis da qarTvelobis erTgulobiT avtonomiis (ese igi farTo TviTmmarTvelobis) da qarTvelobis saqme marto loialur niadagze iqneba daculi. mas saZalado sruliad ara aqvs-ra. ukiduresoba mas erTianad Rupavs…
    … qarTvelobis miznebi … marto zomierebis gziT miiwevneba. .. ukiduresoba marto manamdea Sesandobi, sanam xalxis dabali, umecari wreebis RviZebas, wvrTnas, amaRlebas emsaxureba, sanam mosamzadebeli Skolis rols asrulebs… sul sxvaa ukiduresobis atana sazogadoebis maRal wreebSi, romelT daniSnulebaa qveyanas WkuiT, codniT, zneobiT emsaxuron, da ara muskulebiT. am wreebis ukiduresoba niSania, rom Rirsi ar yofilan maRali daniSnulebisa, xalxs uTavod stoveben. maTi ukiduresi mimarTuleba ers amdablebs, kidec ryvnis, radganac poza, tyueba, malvaa sakuTari uvargisobis. nu ra gjeraT Tavadis, bankiris, mrewvelis, qalaqis-Tavis, Renerlis ukiduresobisa. nuras aSenebT iseT undob saZirkvelze, rogorsac Tavis xelobis uarmyofi Seadgens. mtkiced icodeT _ is Cveneburi kintoa, provokatorobs, gaWirvebis dRes “miimaleba”, gabriyvebuli xalxis mware beds ar gaiziarebs.
    rac ufro win wava xalxis politikuri gamocdileba, es WeSmariteba Tan-da-Tan ufro metisTvis cxadi Seiqmneba, rom qarTvelobas am mimbaZav ukiduresobisgan araviTari sikeTe ar moelis. ai, am urgeb mavne ukiduresobis mizeziT iZulebuli gavxdi mefiqra, rom avtonomiac, federalizmic, qarTvelobac “taktikisaTvis” dauCemebia am mkvdraT-naSob partis, romelsac qarTvelobasTan bunebrivi kavSiri Tavis dReSi arc hqonia, arc eRirseba.
    … ocdaerTi wlis ymawvili gaxldiT, rodesac hercenis “kolokolSi” vwerdi: “nacionaluri miswrafebis gadaWarbeba saqarTvelos im sayasboSi ukravs Tavs, saca exlaxan tyavi gaaZvres polSas da sisxli dauSvres Cerqezebs. evropis saxelmwifoebi saqarTvelos an alJiriviT (ese igi mkvdrisaTvis ufleba-miuniWeblad) daimoneben an indo-CineTiviT cacrcvas dauwyeben. es gvxvdeba, Tu nacionalur miswrafebas keTili bolo mieca. ra Sedegi mohyveba ubedur bolos, da ramodnaT es ufro mosalodnelia bednierze, es yvelasaTvis cxadia.
    … Tu ocdaerTi wlis Wabuks amaebis angariSianoba SemeZlo, sibereSi SemeZleba gana avmCatde da iseTebs avyve, vinc Svids zeiT veRar sTvlis? es amonaweri amtkicebs, rom yovelTvis igive vyofilvar, rac dResa var: erTguli, angariSiani mwyemsi qarTvelobis sikeTisa, Seurigebeli mteri yoveli mmarTulebisa, romelic saqarTvelos qonebas sxvis, ucxoeTis mizans, Tu saqmes swiravs.
    erTi ki wamcda. am Cem mimarTulebas Cemi politika davarqvi. Cemi Sig araferia, misi gamokvlevis, gaxsenebis, ganaTebis meti qveynis politikas _ rogorc mis bunebis namdvil Zalebs _ adamianis, xalxis survili ki ara, am qveynis geografiuli mdebareoba sWeds. politika axal moduri “Sliapka” ki araa, romlis cvla Cvens qeifze hkidia, iseTive tradiciuli, ucvleli, mama-papuri ganZia, rogorc ena, erovneba, sarwmunoeba. sanam Savi zRvidan gamavali srute osmalos xelSia, sanam smxreTiT osmaleTi da sparseTi gvakravs, aRmosavleTiT _ leki da TaTari, CrdiloeTiT _ ruseTi, bevric rom viwrialoT, im politikas ver avcildebiT, romelic aurCeviaT saqarTvelos uaRres gmirebs, bevri cdis, Zebnis da msxverplis Semdeg. ukeTesi rom SesaZlo yofiliyo, gana maT daemaleboda? Cvenze cotad swyurodaT, viTom, damoukidebloba, sakuTari gvirgvini Cvenze nakleb uyvardaT? saZebni gza CvensaviT daxSuli rodi hqondaT. uflebac sisruliT xelT epyraT, mTeli qveyana mimovles maTma elCebma, samefo arsad darCeniaT, romelTanac molaparakeba ar gaemarTaT, daaxloeba saqarTvelos saxsnelad ar ecadaT, sanam saboloo gzas daadgeboden, sanam gvirgvins eris arsebobas Seswiravden, yoveli saSualeba sinjes, yoveli RonisZieba ixmares, TviT sarwmunoebis Secvlasac Sehpirdnenromis paps da fridrixdids. ucremlod ver gadaikiTxavs kaci am sami saukunis mecadineobis aRweras mateaneebSi. rac amdens, amisTana Taobas augia. aucileblad ucvniaT. imas erTi jgufi, gind erTi Taoba ver Secvlis, sanam osmalos, an sparseTis adgils romelime sxva rasa an mefoba ar daiWers, saqarTvelosTvis araviTari sxva politika ar iarsebebs, imis garda, romliTac xelmZRvanelobden, iZulebiT, saqarTvelos ugonieresi patronebi: aleqsandre kaxeli, aleqsandre imereli, vaxtang kanonmdebi, Teimuraz meore, solomon didi, didi erekle, ra Zalam da aucileblobam es devebi gastexa, is axlac ucvlelad arsebobs, mas verc Cvenc movereviT, rogorc unayofod, ukvalod, usaxelod . usaxelod daiRupa yoveli saxsari. maT dros sxva rame miznisken mimarTuli isreve wyalwaRebulia yvela sxva mecadineobaze naxmari saSualeba bunebis winaaRmdeg yoveli cda amaoa da sastikad isjeba.
    amitom qveynis moRalate da damRupavi marto isaa, vinc amisTana winaprebis mcnebas ucxo moZRvrobisTvis iviwyebs da am Semcdar moZRvrebas alevs saqarTvelos umjobes ukanasknel Zalas…”

    amdeni umadurobis miuxedavad nikolaZe sakuTar gulistkivilsa da wyenaze ki ar saubrobs, aramed saerTo, erovnul problemebze, romelTa mogvareba_mowesrigebas TanamemamuleTa auxsneli umaduroba, daunaxaoba Tu Suri, SesaZloa gaunaTlebloba, arapraqticizmi, cxovrebis arcodna, an, iqneb, marTlac Surisgan dabrmavebiT gamowveuli yvelaferi erTad uSlida xels.
    es werili TiTqmis asi wlis win daiwera!
    istoriuli mexsiereba da mware gamocdileba, samwuxarod, kvlav verafers gvaswavlis!..

    lia bibileiSvili _
    niko nikolaZis saxl-muzeumis direqtori

  2. გიორგი ნიკოლაძე ქართული მეტალურგიის ფუძემდებელიც გახლავთ. მისი ხელმძღვანელობით აშენდა თბილისის ფეროშენადნობთა საცდელი ღუმელი და შემდგომ ზესტაფონის ფეროშენადნობთა ქარხანა, რომლის ამუშავებას ვერ მოესწრო. ის მუშაობდა გამომთვლელი მანქანის პროექტზე და ტექნიკური ტერმინოლოგიის ქართულად თარგმანზეც დიდი ღვაწლი მიუძღვის.
    ნიკო ნიკოლაძის ქალიშვილი პროფესორი რუსუდან ნიკოლაძე გპი-ის ქიმიის კათედრას ხელმძღვანელობდა.


კომენტარის დატოვება

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  შეცვლა )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  შეცვლა )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  შეცვლა )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  შეცვლა )

Connecting to %s

კატეგორიები

%d bloggers like this: