1889, ბრეტონელი გოგონა ზღვაზე. პოლ გოგენი. Paul Gauguin

1889, ბრეტონელი გოგონა ზღვაზე. პოლ გოგენი. Paul Gauguin

ტენდი

შვიდ წლამდე ძველ, შეუღებავ სახლში ცხოვრობდა იგი, მიყრუებულ გზაზე, რომელიც ტრანიონ პაიკიდან გადიოდა. დედა არ ჰყავდა გოგონას, ხოლო მამა თითქმის არ უვლიდა. მთელ დროს რელიგიაზე ლაპარაკსა და ფიქრს უნდებოდა ტომ ჰარდი. იგი თავს აგნოსტიკოსად აცხადებდა და ისე იყო გატაცებული მეზობლების აზროვნებაში გამჯდარი ღვთის რწმენის განადგურებით, რომ ვერც კი ხედავდა ღმერთის ხატებას თავის პატარა ბავშვში, რომელიც მისგან ნახევრად მივიწყებული, გარდაცვლილი დედის ნათესავების ანაბარა იმყოფებოდა.

ერთხელ უაინსბურგში ერთი უცნობი ჩამოვიდა და ბავშვში შენიშნა ის, რასაც მამა ვერ ამჩნევდა. მაღალი ჟღალთმიანი ახალგაზრდა თითქმის ყოველთვის მთვრალი იყო. ზოგჯერ ნიუ უილარდ ჰაუზის წინ ტომ ჰარდისთან ერთად იჯდა ხოლმე სკამზე. როდესაც ტომი აცხადებდა ღმერთი არ არსებობსო, უცნობი თვალს უკრავდა და უღიმოდა იქ მყოფთ. ის და ტომი დამეგობრდნენ და ხშირად ერთად იყვნენ.

ეს ახალგაზრდა, კლივლენდელი მდიდარი ვაჭრის შვილი, უაინსბურგში საგანგებოდ ჩამოსულიყო. უნდოდა ლოთობა მოეშალა. ეგონა, თუ ქალაქელ ძმაბიჭებს თავს დააღწევდა და სოფლის ხალში გაერეოდა, ადვილად შეძლებდა თავისი დამღუპველი მანკის წინააღმდეგ ბრძოლას.

უაინსბურგში ყოფნაც უშედეგო აღმოჩნდა. დრო ზანტად მიდიოდა და უსაქმობისგან უფრო მეტს ლოთობდა, მაგრამ მაინც მიაღწია რაღაცას – ტომ ჰარდის ქალიშვილს ღრმა მნიშვნელობის სახელი შეარქვა.

ერთ საღამოს ახალგაზრდა კაცი ღრეობიდან ბრუნდებოდა და ბარბაცით ქალაქის მთავარი ქუჩისკენ ჩაიარა. ტომი ნიუ უილარდ ჰაუზის წინ სკამზე იჯდა. მუხლებზე თავისი ხუთი წლის გოგონა დაესვა. იქვე, ტროტუარის კიდეზე ახალგაზრდა ჯორჯ უილარდი ჩამომჯდარიყო. უცნობი მათ გვედრით სკამზე დაეშვა. სხეული უცახცახებდა, ხმა უთრთოდა.

კარგა შეღამებული იყო. ქალაქსა და სასტუმროს წინ პატარა აღმართის ძირში გამავალ რკინიგზას სიბნელე დასწოლოდა. სადღაც შორს, დასავლეთიდან ორთქმავლის გაბმული კივილი მოისმა. გზატკეცილზე მძინარე ძაღლი წამოხტა და შეჰყეფა. უცნობმა ბოდვა დაიწყო და აგნოსტიკოსის მკლავზე მწოლარე ბავშვზე წინასწარმეტყველებას მოჰყვა.

_ აქ იმისთვის ჩამოვედი, რომ სმა მივატოვო, – თქვა და ღაწვებზე ღვარად ჩამოუვიდა ცრემლები. ტომს არ უყურებდა იგი, წინ გადახრილიყო და სიბნელეში იცქირებოდა, თითქოს რაღაც ელანდებაო.

– სოფელში განსაკურნავად გამოვიქეცი, მაგრამ ვერ განვიკურნე. მიზეზი სხვაა. – დაუმატა მან, მიბრუნდა და ბავშვს შეხედა. ბავშვი მამის მუხლებზე წამოიწია და მანაც მზერა მიაპყრო უცნობს.

უცნობი მკლავზე შეეხო ტომს.

– მარტო ლოთობით არა ვარ შეპყრობილი, – თქვა მან, – სხვა რაღაც მაწუხებს. მე მიჯნური ვარ, მაგრამ სატრფოსთვის ვერ მიმიგნია ჯერაც. ეს უბრალო საქმე როდია, თუკი გესმით რას ნიშნავს. ეს მე დამღუპავს, გამანადგურებს! ეს ყველას არ ესმის!..

მერე დადუმდა, ეტყობა სევდა მოერია, მაგრამ ორთქმავლის ხელახალმა კივილმა გამოაღვიძა.

– რწმენა ჯერ არ დამიკარგავს, გესმით, არ დამიკარგავს. მაგრამ ჩემს იმედებს აღსრულება არ უწერია. – წარმოთქვა ხრინწიანად, ბავშვს დაჟინებით ჩააცქერდა და მამისკენ არც გაუხედია, ისე მიმართა პატარას. ამჯერად მისი ხმა მკვეთრი და სერიოზული იყო.

– აი მომავალი ქალი! მაგრამ ის ჩემთვის არ დაბადებულა. მე მას ავცდი, მან ვერ მომისწრო. გესმის, იქნებ შენ ხარ ის ქალი, ვისაც მე ვეძებ? ნუთუ ეს არის ჩემი ბედისწერა – შევხვდე მას მხოლოდ ერთხელ და ისიც ასეთ საღამოს, როცა მე სმისგან მთლად განადგურებული ვარ, ის კი ჯერ ბავშვია, ნამდვილი ბავშვი!..

უცნობს მხრები საშინლად უცახცახებდა, ხელები უკანკალებდა. სცადა პაპიროსი გაეხვია, მაგრამ ქაღალდი ხელიდან გაუვარდა, გაბრაზდა და საყვედურებს მოჰყვა.

– ადვილი ჰგონიათ იყო ქალი, ადვილი ჰგონიათ შეგიყვარონ, მაგრამ მე უკეთ ვიცი, რას ნიშნავს ეს. – წამოიძახა მან და ისევ ბავშვს მიუბრუნდა: – ეს მხოლოდ მე მესმის, შესაძლოა, ყველა მამაკაცთა შორის მხოლოდ მე მესმის!..

შემდეგ მზერა კვლავ ჩაბნელებულ ქუჩას მიაპყრო და განაგრძო:

– მე იმ ქალს კარგად ვიცნობ, თუმცა არასოდეს მინახავს იგი. ვიცი რამდენი ბრძოლა და რამდენი მარცხი განუხდია. სწორედ ამ მარცხის გამომიყვარს იგი. ტანჯვამ მასში ახალი თვისებები განავითარა. მე მისთვის სახელიც მაქვს შრჩეული. მა მას ტენდის ვუწოდებ. ეს სახელი მაშინ მოვიგონე, როცა ნამდვილი მეოცნებე ვიყავი და ჩემი სხეული ჯერ კიდევ არ იყო გახრწნილი. ჩემს ტენდის ის ძალა აქვს, რომლის გამოც ქალს შეიყვარებენ ხოლმე. ეს ისეთი რაღაცაა, რასაც მამაკაცები მოითხოვენ ქალისაგან, მაგრამ ვერ ღებულობენ…

იგი წამიდგა და ტომ ჰარდის წინ გაჩერდა, აქეთ-იქით ირხეოდა, წაქცევაზე იყო. მაგრამ არ წაიქცა, მუხლებზე დაეცა, გოგონას ხელები გალეშილ ტუჩებთან მიიტანა და გაშმაგებით დაუწყო კოცნა.

– იყავი ტენდი, პატარავ! – შეევედრა იგი. – გაბედე და იყავი ძლიერი, მამაცი! აი შენი გზა! არაფერს შეუშინდე! იყავი მამაცი, რომ შეგიყვარონ. იყავი ჩვეულებრივ ადამიანზე მეტი, იყავი ტენდი!..

მერე ისევ წამოდგა და ბარბაცით ჩაჰყვა ქუჩას.

ერთი თუ ორი დღის შემდეგ უცნობი ისევ კლივლენდს გაემგზავრა.

ტომ ჰარდიმ კი ზაფხულის იმ საღამოს სასტუმროს წინ საუბრის შემდეგ გოგონა წაიყვანა ერთ-ერთ ნათესავთან, სადაც ბავშვს ღამე უნდა გაეთია.

სიბნელეში ხეების ქვეშ მიმავალ ტომს გადაავიწყდა კიდეც უცნობის ბოდვა და გონებით ისევ საფიქრალს დაუბრუნდა, ცდილობდა ისეთი არგუმენტი გამოეძებნა, რომლითაც შეძლებდა ხალხში ღვთის რწმენის განადგურებას. გზად გოგონას სახელით მიმართა, მაგრამ ბავშვმა ტირილი დაიწყო.

– არ მინდა ეგ სახელი, მე ტენდი მინდა მერქვას, ტენდი ჰარდი! ამბობდა იგი და თან ისე მწარედ ტიროდა, რომ მამას გული აუჩვილდა და შვილის დამშვიდება სცადა. ხის ქვეშ შეჩერდა, ბავშვი ხელში აიყვანა და მოეფერა. მერე კი მკაცრად უთხრა, გეყოფა, გაჩუმდიო, მაგრამ გოგონა ვერ წყნარდებოდა. ბავშვური თავდავიწყებით მისცემოდა სევდას და მისი ქვითინი არღვევდა ღამის მდუმარებას. – მე ტენდი მინდა ვიყო, ტენდი ჰარდი! – იძახდა იგი, თავს იქნევდა და ქვითინებდა. თითქოს მის ჩვილ ძალას ვერ დაეძლია ლოთის სიტყვებით შექმნილი ხილვა.

ჰემინგუეი

ერნესთ ჰემინგუეი – მოხუცი ხიდთან

ინგლისურიდან თარგმნა ადვოკატმა კახაბერ როდინაძემ

ფოლადის ჩარჩოს სათვალებიანი მოხუცი გზის პირას ჩამომჯდარიყო. ტანსაცმელი დამტვერილი ჰქონდა. მდინარეზე გადადებულ პონტონის ხიდზე ორთვალები, სატვირთო ავტომანქანები, ქალები და ბავშვები გადმოდიოდნენ. საქონელშებმული ორთვალები ხიდიდან ციცაბო ფერდობზე  ნელა მიიწევდნენ, ჯარისკაცები ორთვალების ბორბლების თვლებს ებრჯინებოდნენ და ამით ციცაბო ფერდობზე  აგორებაში ეხმარებოდნენ. ნაპირზე მაღალი სიჩქარით ამომავალი სატვირთო ავტომანქანები გვერდით უხვევდნენ და დაუყოვნებლივ ტოვებდნენ იქაურობას. გლეხები კოჭებამდე მტვერში მილასლასებდნენ. მოხუცი კი უძრავად იჯდა. ისე დაღლილი იყო, რომ სიარული არ შეეძლო.

მე ნაბრძანები მქონდა ხიდზე გადასვლა, ხიდის გადაღმა მდებარე პლაცდარმის დაზვერვა და იმის დადგენა, თუ სადამდე შეძლო მტერმა წინ წაწევა. დავალება შევასრულე და უკან დავბრუნდი. უკვე არც ისე ბევრი ორთვალა და ძალიან ცოტა ქვეითად მოსიარულე თუ იყო შემორჩენილი, მოხუცი კი ჯერ კიდევ აქ იყო.

– ”საიდან ხართ?”– ვკითხე.

–”სან კარლოსიდან”, – გაიღიმა.

მისი მშობლიური ქალაქი იყო. ამ სიტყვის გაგონება სიამოვნებდა, ამიტომაც გაიღიმა.

– ”ცხოველებზე ვზრუნავდი”, – ამიხსნა.

– ”ოჰ”, –  ჩავილაპარაკე, თუმცა პასუხის მნიშვნელობა ბოლომდე ვერ გავაცნობიერე.

– ”დიახ”, – თქვა, – ”იმისთვის დავრჩი, რომ ცხოველებზე მეზრუნა. სან კარლოსი  უკანასკნელმა მე დავტოვე”.

მოხუცი არ ჰგავდა მწყემს. შევხედე მის დამტვერილ შავ ტანსაცმელს, დამტვერილ ნაცრისფერ სახეს, ფოლადის ჩარჩოებიან სათვალეებს და გაკვირვებულმა ვკითხე:

– ”რომელი ცხოველები?”

– ”სხვადასხვა ცხოველები”, – მიპასუხა და თავი გააქნია, – ”იძულებული ვიყავი მიმეტოვებინა”.

ამ დროს ხიდსა და მდინარის გადაღმა მდებარე ებრო დელტას რაიონს ვათვალიერებდი.  ეს ადგილი აფრიკას მაგონებდა. ვცდილობდი გამომეცნო, როდის გამოჩნდებოდა მტერი. ყურადღებით ველოდებოდი იმ პირველ ჩქამს, რომელიც იმ მარად საიდუმლო მოვლენის მანიშნებელი იქნებოდა, რასაც მოწინააღმდეგეთა ფრონტების კონტაქტი ჰქვია. მოხუცი ჯერ კიდევ აქ იყო.

– ”რომელი ცხოველები?“  – ვიკითხე.

– ”სულ სამი ცხოველი“, – ამიხსნა, – ”ორი თხა და ერთი კატა, გარდა ამისა, ოთხი წყვილი მტრედი“.

–”იძულებული იყავით მიგეტოვებინათ?“ – ვიკითხე.

– ”დიახ, არტილერიის გამო. კაპიტანმა მითხრა, რომ ისინი უნდა  მიმეტოვებინა. არტილერიის გამო”.

– ”ოჯახი გყავთ?” – ვიკითხე და თან ხიდის მოპირდაპირე მხარეს ვათვალიერებდი, რომელზედაც ამ დროს ციცაბო ფერდობიდან ჩამომავალი უკანასკნელი რამდენიმე ორთვალა მოიჩქაროდა.

– ”არა”, – თქვა, – ”მხოლოდ ცხოველები. კატას, რა თქმა უნდა, არაფერი შეემთხვევა. კატას თვითონ შეუძლია იზრუნოს საკუთარ თავზე, მაგრამ სხვები?”

– ”რას ფიქრობთ პოლიტიკის შესახებ?” – ვიკითხე.
–”პოლიტიკა არ მაინტერესებს”, – თქვა, – ”სამოცდათექვსმეტი წლის ვარ. თორმეტი კილომეტრი გამოვიარე.  მეტი სიარული აღარ შემიძლია…”

– ”ეს ის ადგილი არ არის, სადაც თქვენ დასვენებას შეძლებთ”, – ვთქვი, – ”შეეცადეთ, რომ ამ გზის გაყოლებაზე მდებარე გზაჯვარედინამდე მიხვიდეთ. ამ გზაჯვარედინიდან  ტორტოზას გადასახვევი იწყება. გზაჯვარედინზე  სატვირთო ავტომანქანები დადიან”.

– ”ცოტა ხანს მოვიცდი”, – თქვა, – ”და  შემდეგ წავალ. სად მიდიან სატვირთო ავტომანქანები?”

– ”ბარსელონაში”, – ვუპასუხე.

– ”არავის ვიცნობ იქ”, – თქვა, – ”მაგრამ მაინც დიდი მადლობა. კიდევ ერთხელ დიდი მადლობა”.

მოხუცმა სახის უაზრო გამომეტყველებით შემხედა, შემდეგ კიდევ ერთხელ შემომჩივლა:

– ”კატას არაფერი შეემთხვევა. დარწმუნებული ვარ. არ ღირს კატაზე დარდი.  მაგრამ სხვები? რას ფიქრობთ სხვების შესახებ?”

– ”ყველაფერი კარგად იქნება”.

– ”ასე ფიქრობთ?”

–”რატომაც არა”, – ვუპასუხე და გავარგძელე მდინარის მოპირდაპირე ნაპირის დათვალიერება, სადაც უკვე აღარც ორთვალები ჩანდა.

–”მაგრამ არტილერია… რა შეემთხვევათ მათ… მაშინ, როცა კაპიტანმა თვითონ მე მითხრა იქაურობა დამეტოვებინა. არტილერიის გამო…”

– ”მტრედების გალიის კარი ღია დატოვეთ?”– ვიკითხე.

– ”დიახ”.

– ”მაშინ ისინი გაფრინდებოდნენ”.

–”დიახ, ისინი გაფრინდებოდნენ, მაგრამ სხვები? უკეთესია, თუ სხვებზე არ ვიფიქრებ”. – თქვა.

– ”თქვენ უკვე დაისვენეთ? მე უნდა წავიდე”, – ვჩქარობდი, – ”წამოდექით, შეეცადეთ, რომ ახლავე წახვიდეთ”.

– ”გმადლობთ”, – თქვა და ძლივს წამოდგა. შეტორტმანდა. ფეხზე ძლივს იდგა. იძულებული იყო ისევ მტვერში დამჯდარიყო…

– ”ცხოველებზე ვზრუნავდი… მხოლოდ ცხოველებზე ვზრუნავდი…” – თქვა უაზროდ, უმისამართოდ…

ყველაფერი ნათელი იყო. კვირა დღე იყო. აღდგომა. ფაშისტები ებროს მიმართულებით უტევდნენ. ნაცრისფერი ღრუბლები იმდენად დაბლა ჩამოწვენილიყვნენ, რომ თვითმფრინავებს ფრენა არ შეეძლოთ. ფაშისტური ავიაცია  აღარ ჩანდა. ეს იყო ყველაზე დიდი ბედნიერება, რაც კი მოხუცს შეეძლო ესურვა, – და კიდევ იმის შეგნება, რომ კატებს შეუძლიათ საკუთარ თავზე ზრუნვა.

ერნესტ ჰემინგუეი

ლექცია წაკითხული ნობელის პრემიის მიღებისას ლიტერატურის დარგში, 1954 წ.

მიუხედავად იმისა, რომ საზეიმო სიტყვის წარმოთქმის ოსტატი არ გახლავართ და არც რიტორიკასა და მჭევრმეტყველებაში გავწაფულვარ, მსურს მადლობა გადავუხადო მათ, ვინც ალფრედ ნობელის უხვ დანატოვარს განკარგავს.

ყოველი მწერალი, რომელმაც იცის, რამდენ დიდ მწერალს არ მიუღია ეს პრემია, ამ ჯილდოს მოწიწებით იღებს. დიდ მწერალთა ჩამოთვლა არც არის საჭირო – დამსწრეთაგან თითოეულს თავისი სიის შედგენა შეუძლია საკუთარი ცოდნისა და სინდისის კარნახით.

წარმოუდგენლად მიმაჩნია, რომ ჩემი ქვეყნის ელჩს იმ სიტყვის წარმოთქმა ვთხოვო, სადაც ყოველი მწერალი საკუთარ გულისნადებს ატევს. მის ნაწერში შეიძლება ისეთი რამ აღმოჩნდეს, თავდაპირველ სიცხადეს რომაა მოკლებული და ამით მწერალმა შესაძლოა მოიგოს კიდეც. ადრე თუ გვიან ეს ყველაფერი სინათლეს შეიძენს და ამაზე, ისევე როგორც მწერლის ნიჭიერებაზეა დამოკიდებული, შემოქმედის სახელი მარადიულად იცოცხლებს თუ დავიწყებას მიეცემა.

მწერლობა, ამ სიტყვის საუკეთესო გაგებით, მარტოკაცის საქმეა. სამწერლო ორგანიზაციები ცდილობენ, დაეხმარონ მწერალს ამ სიმარტოვის დაძლევაში, თუმცა მეეჭვება, რომ ამით ხელი შეუწყონ, შეეწიონ მის შემოქმედებას. იგი იზრდება ხალხის თვალში, როცა ფართო ასპარეზზე გამოდის, მაგრამ ხშირად ეს საზიანოა მუშაობისთვის – მწერალი ხომ მარტოკა მუშაობს და გამუდმებით იმაზე უნდა ფიქრობდეს, შერჩება თუ არა მომავალს მისი სახელი.

ნამდვილი მწერლისათვის ყოველი ახალი წიგნი ხელახალი დაბადებაა, ცდა მიუღწევლის მისაღწევად. იგი მუდამ უნდა ცდილობდეს შექმნას რაღაც ისეთი, რაც მანამდე არავის გაუკეთებია, ანდა უცდია, მაგრამ უშედეგოდ. და ხანდახან, თუ ბედიც წყალობს, გაიმარჯვებს კიდეც.

იოლი იქნებოდა მწერლობა, კარგად დაწერილის სხვაგვარად გადაწერა რომ კმაროდეს. სწორედ იმის გამო, რომ დიდი მწერლები გვყავდა, დღეს მწერალმა თავისი გზით უნდა იაროს იქით, სადაც მას ვეღარავინ მიეშველება.

მწერლის კვალობაზე შეუფერებლად გამიგრძელდა სიტყვა. რაც სათქმელი აქვს, მწერალმა კი არ უნდა ილაპარაკოს, არამედ – დაწეროს. კიდევ ერთხელ მადლობას მოგახსენებთ.

ინგლისურიდან თარგმნა ნიკოლოზ კვარაცხელიამ

Ernest Hemingway in Idaho

Ernest Hemingway in Idaho

იქ, მიჩიგანში

ერნესტ ჰემინგუეი

       ჯიმ გილმორი კანადიდან ჩამოვიდა ჰორტონს-ბეიში და მოხუცი ჰორტონის სამჭედლო იყიდა. დაბალი, შავგვრემანი კაცი გახლდათ ჯიმი, დიდი ულვაში და დიდი ხელები ჰქონდა. ცხენების ჭედვაში გაწაფული იყო, მაგრამ, ტყავის წინსაფარაკრულიც კი, ნალბანდს არა ჰგავდა. სამჭედლოს თავზე ცხოვრობდა, და საჭმელს დ. ჯ. სმითთან ჭამდა.
ლიზ კოუტსი სმითებს ედგა მოსამსახურედ. მისის სმითი, ძალიან მსხვილი და ფაქიზი ქალი, სულ ლიზის ქებაში იყო – ამისთანა სუფთა გოგოს პირველად ვხედავო. ჩამოსხმული ფეხები ჰქონდა ლიზს, მუდამ სუფთა, ზოლებიანი წინსაფარი ეკეთა, და ჯიმმა შენიშნა, თმაც ყოველთვის კოხტად ჰქონდა კეფაზე დამაგრებული. სახეც მოსწონდა მისი ჯიმს, იმიტომ რომ მხიარული სახე ჰქონდა, მაგრამ დიდი ხნით არასოდეს არ დაფიქრებულმა ამ ქალზე.
      ლიზს ძალიან მოსწონდა ჯიმი. ყველაფერი მოსწონდა მისი – სიარულიც, როცა სამჭედლოდან გამოვიდოდა და შინისკენ გამოემართებოდა; რამდენჯერ დამდგარა ლიზი სამზარეულოს კარებში, რომ სამჭედლოდან მომავალ ჯიმისთვის ეცქირა. ულვაშებიც მოსწონდა. გაცინების დროს რომ კბილები თეთრად გამოანათებდა, ესეც მოსწონდა. ძალიან მოსწონდა, რომ მჭედელს სულ არა ჰგავდა. ისიც მოსწონდა, რომ დ. ჯ. სმითმა და მისის სმითმა ასე შეიყვარეს იგი. ერთხელ ეზოში ხელ-პირს იბანდა ჯიმი და ლიზს ისიც მოეწონა, რომ ხელი შავი ბალნით ჰქონდა დაფარული და მზით გარუჯული, ზევით კი თეთრი მკლავი მოუჩანდა. და ეს რომ იგრძნო, უცებ დაირცხვინა.
ჰორტონს-ბეი დაბა იყო, ხუთი მოსახლისაგან შემდგარი, და მთავარ გზაზე მდებარეობდა ბოინ-სიტისა და შარლევუას შორის: ერთი დუქანი, აწოწოლებულ ყალბფრონტონიანი ფოსტის შენობა, რომლის წინაც მუდამ იდგა ხოლმე ვინმეს ფურგონი, სმითის სახლი, სტრაუდის, დილუორთის, ჰორტონის და ვან ჰუსენისა. ეს სახლები თელნარში იდგა, გზა სილით იყო დაფარული. გზის ერთ მხარეს ფერმები ჰქონდათ, მეორე მხარეს კი ტყე იყო გადაჭიმული. დაბას რომ გაცდებოდი, მეთოდისტების ეკლესია იყო, ხოლო ცოტა უფრო იქით, მოპირდაპირე მხარეს – სკოლა. წითლად შეღებილი სამჭედლო სკოლის პირდაპირ იდგა. ტყეში გაჭრილი, სილიანი გზა გორაკზე ეშვებოდა და უბესთან ჩადიოდა. სმითების უკანა პირმაღიდან რომ გადახედავდით, თვალწინ გადაგეშლებოდათ დიდი ტყე, რომელიც ტბამდე უწევდა და უბის გასწვრივ გადიოდა. დიდებული სანახავი იყო აქაურობა გაზაფხულობითა და ზაფხულობით: უბე ლურჯად ელავდა, შარლევუადან და მიჩიგანიდან დაძრული ნიავი ტალღებს წამოუქროლებდა და კონცხის გაყოლებაზე თეთრად წამოქოჩრავდა. სმითების უკანა პარმაღიდან ლიზი ხედავდა ბოინ-სიტისაკენ დაძრულ, მადნეულით დატვირთულ ბარჟების ქარავანს. მანამ ლიზი იდგა და შეჰყურებდა, ბარჟები თითქოს ადგილიდან არ იძროდნენ, მაგრამ სამზარეულოში თუ შევიდოდა და ერთ-ორ თეფშს გაამშრალებდა, გამობრუნებულს აღარ დახვდებოდა ხოლმე ის ბარჟები, კონცხს მოეფარებოდნენ ამასობაში.
     ახლა სულ ჯიმ გილმორზე ფიქრობდა ლიზი. ჯიმი კი თითქოს ვერც ამჩნევსო. ხან სამჭედლოზე ელაპარაკებოდა დ. ჯ. სმითს, ხან რესპუბლიკურ პარტიაზე ჩამოუგდებდა სიტყვას და ხანაც ჯეიმს გ. ბლეინზე. საღამოობით ან წინა ოთახში იჯდა და ლამპის შუქზე „ტოლედო ბლეიდსა“ და გრანდ-რაპიდსის გაზეთებს კითხულობდა, ან ტბაზე სათევზაოდ წავიდოდა დ. ჯ. სმითთან ერთად. შემოდგომაზე სმითმა, ჩარლი უაიმანმა და ჯიმმა ფურგონი შეაბეს, ზედ კარავი, საგზალი, ნაჯახები, თოფები დააწყვეს, ორი ძაღლი წაიყვანეს და ვანტერბილტის ფიჭვნარისაკენ გაემართნენ ირემზე სანადიროდ. მთელი ოთხი დღე მოუნდნენ ლიზი და მისის სმითი იმათი საგზლის მომზადებას. ლიზს უნდოდა, ჯიმისათვის საგანგებოდ რამე ტკბილი გამოეცხო, მაგრამ ვერ მოახერხა – მოეხათრა და კვერცხები და ფქვილი ვერ თხოვა მისის სმითს, ვერც საკუთარი ფულით ყიდვა გაბედა, ვაითუ ცხობის დროს მისის სმითი თავზე დამადგესო. განა რამეს ეტყოდა მისის სმითი, მაგრამ ლიზს მაინც მოერიდა.
     მანამ ჯიმი ირემზე სანადიროდ იყო წასული, ლიზი სულ მასზე ფიქრობდა. ძნელი გამოდგა უმისობა. სულ ჯიმი უტრიალებდა თავში, ძილი გაუუგემურდა, თუმცა სასიამოვნო იყო მასზე ფიქრი, შვებას ანიჭებდა. ნადირობიდან დაბრუნების წინა ღამეს კი სულაც არ გაეკარა ძილი. ყოველ შემთხვევაში, ასე მოეჩვენა, სულაც არ მძინებიაო – აერია ყველაფერი; ხან ესიზმრებოდა, არა მძინავსო, ხან კი მართლა არ ეძინა. ფურგონი რომ დაინახა გზაზე, სუნთქვა შეეკრა, გული გადაუქანდა. ერთი სული ჰქონდა, მანამ ჯიმს დაინახავდა. რაკი დაბრუნდა, აღარაფერი მიჭირსო, ფიქრობდა. ფურგონი დიდი თელის ქვეშ გააჩერეს, მისის სმითი და ლიზი შესაგებებლად გამოვიდნენ. კაცებს წვერი წამოზრდოდათ, ფურგონზე სამი ირემი ეგდო, ჯოხებივით წვრილი ფეხები გარეთ გამოსჩროდათ. მისის სმითმა ქმარს აკოცა და ქმარმაც გულში ჩაიკრა. ჯიმმა ლიზს გამოსძახა – „ჰელო, ლიზ“ და გაუცინა. დანამდვილებით არ იცოდა ლიზმა, ჯიმი რომ დაბრუნდებოდა, რა მოხდებოდა, მაგრამ რაღაც რომ უნდა მომხდარიყო, ამაში დარწმუნებული იყო. არაფერიც არ მომხდარა. შინ დაბრუნდნენ ნადირობიდან, ეს იყო და ეს. ჯიმმა გადაფარებული ტომრები გადააძრო ირმებს და ლიზმა ნანადირევს დახედა. ერთი დიდი ხარირემი მოეკლათ. ისე გაფიჩხინებულიყო, რომ ძლივს გადმოიღეს.
– შენ მოჰკალი, ჯიმ? – ჰკითხა ლიზმა.
– ჰო. ხომ ლამაზია?! – ჯიმმა ირემი ზურგზე მოიგდო და საშაშხესკენ წაიღო.
იმ ღამეს ჩარლი უაიმენიც დარჩა სმითებთან ვახშმად. უკვე კარგად შეღამებულიყო და შარლევუაში წასვლა აღარ ღირდა. კაცებმა ხელი დაიბანეს და წინა ოთახში შევიდნენ, ვახშმის მოლოდინში.
– დოქში აღარაფერი დაგვრჩა, ჯიმი? – ჰკითხა დ. ჯ. სმითმა.
ჯიმი ადგა, ფარდულისკენ გაემართა და ფურგონიდან ვისკის დოქი წამოიღო, რომელიც ნადირობის დროს თან წაეღოთ. ოთხბალონიანი დოქი იყო და ფსკერზე ცოტაოდენი ვისკი კიდევ დარჩენილიყო. სახლში შეტანამდე ჯიმმა კარგა ბლომად მოსვა. ძნელი იყო ამხელა დოქიდან დალევა. საკინძეზე ჩამოეღვარა ვისკი. დოქით რომ დაინახეს ჯიმი, სმითსა და ჩარლი უაიმენს გაეღიმათ. სმითმა ჭიქები მოითხოვა და ლიზმა მოიტანა. სმითმა სამი დიდი ჭიქა გაავსო.
– შენ გაგიმარჯოს, სმით, – ადღეგრძელა ჩარლი უაიმენმა.
– იმ შენი ხარირემის იყოს, ჯიმი – უთხრა სმითმა.
– ვისაც ტყვია ავაცილეთ, იმათ გაუმარჯოს, – თქვა ჯიმმა და დასცალა.
– დიდებული რამეა.
– წამალი ვერ შეედრება, თუკი რამე აწუხებს კაცს.
– თითოც არ დავლიოთ, ბიჭებო?
– შენ გაგიმარჯოს, სმით.
– წვეთი არ დატოვოთ, ბიჭებო.
– ჩვენს მომავალ ნადირობას გაუმარჯოს.
ჯიმი თანდათანობით გამხიარულდა. გემოც უყვარდა ვისკისა და ისიც, რომ მერე კაი გუნებაზე დადგებოდა ხოლმე. მონატრებოდა შინ დაბრუნება, რბილი ლოგინი, ცხელი საჭმელი და თავისი სამჭედლო. ერთი ჭიქა კიდევ დალია. ვახშამზე კარგა შეჭიკჭიკებულები შევიდნენ მამაკაცები, მაგრამ თავი მაინც ღირსეულად ეჭირათ. ლიზმა სუფრა გაშალა და თვითონაც დაჯდა ვახშმად. დიდებული ვახშამი მოემზადებინათ. მამაკაცები მთელი სერიოზულობით შეექცეოდნენ. ნავახშმევს კაცები ისევ წინა ოთახში გავიდნენ, მისის სმითი და ლიზი კი სუფრის ალაგებას შეუდგნენ. ლიზი ღუმელთან მიჯდა, სამზარეულოში, და წიგნი აიღო, თითქოს კითხულობდა, სინამდვილეში კი ჯიმზე ფიქრობდა. არ დაწვა, იცოდა, რომ ჯიმი ჩაივლიდა და, ერთს კიდევ შევავლებ თვალსო, იფიქრა, მერე კი ამ მოგონებას ლოგინში შეიყოლებდა. გამწარებით ფიქრობდა ჯიმზე და მალე ჯიმმაც გამოიარა. თვალები უციმციმებდა, თმა ოდნავ ასწეოდა. ლიზი წიგნს ჩააშტერდა. ჯიმმა მოუარა და სკამის ზურგს უკან აეყუდა, ქალს მისი სუნთქვა ესმოდა. მერე ხელი მოხვია ჯიმმა. ლიზს ძუძუები დაებერა და დაუმრგვალდა, ჯიმის თითებში ძუძუს თავები გაუმაგრდა. ლიზი შეშინდა, ჯერ კაცის ხელი არ შეხებოდა. მაგრამ მაინც გაიფიქრა: „აგერ, ხომ მოვიდა – ხომ ნამდვილად მოვიდა!“ შიშისგან ერთიანად გაშეშდა ლიზი, აღარ იცოდა რა ექნა. მერე კიდევ უფრო მაგრად მიიკრა ჯიმმა და აკოცა. ისეთი მძაფრი, მწველი და მტკივნეული განცდა იყო, რომ, ვეღარ გავუძლებო, ლიზმა გაიფიქრა. სკამის ზურგს უკან გრძნობდა ჯიმის სხეულს და, ვერ გავუძლებო, ეშინოდა. მერე რაღაცა ჩაწყდა შიგნით და თბილი და რბილი განცდა დაეუფლა. ჯიმი სულ უფრო და უფრო მაგრად იკრავდა მას სკამიანად და ახლა უკვე თვითონვე სიამოვნებდა ეს ლიზს. მერე ჯიმმა წასჩურჩულა: „წამო, გავიაროთ“.
ლიზმა სამზარეულოს საკიდარიდან თავისი პალტო ჩამოიღო და ქუჩაში გავიდნენ. ჯიმს ხელი ჰქონდა მოხვეული, ყოველი ნაბიჯის გადადგმაზე შეჩერდებოდნენ, ერთმანეთს ჩაეკვროდნენ და ჯიმი კოცნიდა. უმთვარო ღამე იყო და ისინი ტყეში შევიდნენ, სილიან გზას ნავსადგომისა და საწყობებისაკენ მიჰყვებოდნენ. ფეხი სილაში ეფლობოდათ. წყალი ხიმინჯებს ეტყლაშუნებოდა, უბის გასწვრივ ჩაშავებული კონცხი მოჩანდა. ციოდა, მაგრამ ჯიმს ჩახუტებული ლიზი თბილად იყო. საწყობის ფარდულში ჩამოსხდნენ და ჯიმმა ლიზი მიიხუტა. ქალს ეშინოდა. ჯიმმა ერთი ხელი კაბაში ჩაუცურა, მკერდი მოუსრისა, მეორე ხელი კი მუხლებზე დაადო. ლიზს ძალიან შეეშინდა. ვერ მიმხვდარიყო რას უპირებდა ჯიმი, მაგრამ თვითონაც მიეხუტა. მერე მუხლებზე ასე მძიმედ დადებული ხელი ზევით შეცურდა, ბარძაყებს მიაღწია და უფრო ზევით შეჰყვა.
– გაჩერდი, ჯიმ, – უთხრა ლიზმა. ჯიმი კვლავ მიაცურებდა ხელს.
– ნუ, ჯიმ, მაგას ნუ იზამ, – არც ჯიმს მიუქცევია ამ სიტყვებისათვის ყურადღება, არც ჯიმის დიდ ხელს.
ფიცრები მაგარი იყო. ჯიმმა კაბა წამოუწია ლიზს და რაღაც დაუპირა. ქალს ეშინოდა, მაგრამ მასაც უნდოდა ეს. თვითონვე უნდოდა, მაგრამ ეშინოდა.
– ნუ იზამ, ჯიმ. მაგას ნუ იზამ.
– არა, ვერ მოგეშვები. შენც ხომ იცი, რომ ასე ჯობს.
– არა, არ გინდა, ჯიმ. ნუ იზამ. არ შეიძლება. ო, ნუ მატკინე. რასა შვრები. ო, ჯიმ, ჯიმ. ო.
კონიოს ფიცრები მაგარი, ხორკლიანი და ცივი იყო, ჯიმი კი მძიმედ დასწოლოდა ლიზს და სტკენდა. ხელი ჰკრა ქალმა, მოკრუნჩხული იწვა. ჯიმს ჩასძინებოდა. ძვრაც ვერ უყო. როგორც იქნა, გამოძვრა, წამოჯდა, კაბა და პალტო გაისწორა და თმის შესწორებაც სცადა. ჯიმს ეძინა, პირი ოდნავ ღია დარჩენოდა. გადაიწია და კისერზე აკოცა. არც ახლა გაუღვიძია. ლიზმა თავი წამოუწია და ნაზად შეანჯღრია. ჯიმს გვერდზე გადაუგორდა თავი და ნერწყვი გადაყლაპა. ლიზს ტირილი აუვარდა. ნაპირისკენ გაემართა და წყალს გახედა. კონცხის მხრიდან ნისლი დაძრულიყო. ციოდა, გული ეწურებოდა და გრძნობდა, რომ ყველაფერი გათავდა. ჯიმთან მიბრუნდა და ერთხელ კიდევ შეანჯღრია. კვლავ ტიროდა.
– ჯიმ, – ეუბნებოდა იგი, – ჯიმ, მოიხედე, ჯიმ.
ჯიმი შეინძრა და უფრო კარგად მოეწყო. ლიზმა პალტო მოიძრო და დაახურა, ფრთხილად და საგულდაგულოდ ამოუკეცა. მერე ნავსადგომს დაუყვა და სილიან გზას აღმა აჰყვა. შინისაკენ გასწია დასაძინებლად. ტბიდან დაძრული ნისლი მთელ ტყეს მოსდებოდა.

წყარო: http://www.qwelly.com/group/literature/forum/topics/iq-michiganshi

Older Posts »

კატეგორიები