André Gide "Return From The U S S R"

ანდრე ჟიდი “სსრკ-დან დაბრუნება” 1937

“ჩვეულებრივ, ჩვენ არ ვაფასებთ იმას, რასაც შევეჩვიეთ. საკმარისია ერთხელ მოხვდე საბჭოთა კავშირში, რათა გააცნობიერო, რაოდენ ფასდაუდებელია აზრის თავისუფლება, რომლითა საფრანგეთში ჯერ კიდევ ვტკბებით”

“არა მგონია, რომ დღეს რომელიმე სხვა ქვეყანაში, ჰიტლერულ გერმანიაშიც კი, ცნობიერება ასეთი არათავისუფალი, უფრო შევიწროებულ-დაბეჩავებული, უფრო დაშინებული (ტერორიზებული), უფრო დამონებული იყოს, როგორიც საბჭოთა კავშირშია”

“საბჭოთა მუშა ისეა მიჯაჭვული ქარხანასთან, სოფლის მკვიდრი კი კოლმეურნეობასთან, როგორც იქსიონი თავის ბორბალთან. და თუ ის უკეთესი ხვედრის ძებნას დაიწყებს, შეიძლება საერთოდ მიუსაფარი დარჩეს. თვით ქალაქის ფარგლებშიც კი რომ მოისურვოს ქარხნის შეცვლა, ის კარგავს ბინას, რომელიც მან ასეთი ძალისხმევით მიიღო სამსახურიდან. მეორეს მხრივ, თუ მუშას შესთავაზებენ სამუშაოს ან საცხოვრებელი ადგილის შეცვლას, მას არ შეუძლია არ დათანხმდეს. მას არ აქვს ადგილის არჩევის უფლება, არც სადმე შეუძლია წასვლა და არც იმ ადგილას დარჩენა, სადაც მოსწონს, და რომელთანაც სიყვარული ან მეგობრული ურთიერთობები აკავშირებს. საბჭოთა მუშა თუ უპარტიოა, პარტიული ამხანაგები დაჯაბნიან. პარტიაში შესვლა, მისი წევრობა (რაც ადვილი საქმე არაა და, უკიდურეს ორთოდოქსალურობას და შემგუებლობას მოითხოვს) წარმატების პირველი და აუცილებელი პირობაა”

“როცა საფრანგეთში პარტიულ გაზეთს უნდა ვინმეს დისკრედიტირება პოლიტიკური მოსაზრებით, ის ამ ბინძურ საქმეს ამ კაცის მტერს ავალებს. სსრკ-ში ამას უახლოეს მეგობარს ავალებენ. და კი არ სთხოვენ – მოითხოვენ. საუკეთესო ქმედება ის ქმედებაა, რომელიც გამცემლობითაა გამყარებული. მთავარია, რომ მეგობარი გაემიჯნოს კაცს, რომელსაც დაღუპვას უპირებენ და წარმოადგინოს მტკიცებები. თუ არ იგარეწრებ და მეგობარს არ გაყიდი, მასთან ერთად დაიღუპები”.

“ჩვენ გვეუბნებიან: პროლეტარიატის დიქტატურააო. ჩვენ უფრო და უფრო ვრწმუნდებით, რომ ეს ასე არაა. სულ უფრო მტკიცდება ბიუროკრატიის დიქტატურა პროლეტარიატზე. პროფკავშირებმა და საბჭოებმა არსებობა 1924 წ. შეწყვიტეს. ბიუროკრატიის სადავეები პოლიტბიუროს დამორჩილებულ 25000 მოსამსახურისგან შედგენილ “აპარატს” უპყრია ხელთ”

რა უნდა იფიქრო, როდესაც ასეთი სიღატაკის ვითარებაში აპირებენ ეროვნული სახსრები საბჭოების (განსვენებული საბჭოების) სასახლის მშენებლობას მოახმარონ. 415 მეტრის შენობა (ნიუ-იორკის მცხოვრებლები შურისგან გაფითრდებიან) დაგვირგვინდება უჟანგავი ფოლადისაგან გაკეთებული ლენინის 70-80 მეტრიანი ქანდაკებით. ლენინის თითი რომ თითია, ის 10 მეტრი სიგრძისა იქნება. ისიც საქმეა, რომ მუშას ეცოდინება, თუ რისთვის კვდება შიმშილით. მან ისიც კი შეიძლება გაიფიქროს, ამისთვის სიკვდილი ღირსო.პური არ აქვს მაგრამ სამაგიეროდ იამაყებს და რაც ყველაზე უფრო შესანიშნავია – მასებს აიძულებენ დაუჭირონ, თანაც ერთსულოვნად, ერთხმად დაუჭირონ მხარი ამ სასახლის აგებას. ხალხს ჰკითხავენ, თუ რა უნდა მას პირველ რიგში: კეთილდღეობა თუ სასახლე? და არ აღმოჩნდება ადამიანი, რომელიც არ იტყოდა, თავის თავს მოვალედ არ ჩათვლიდა ეთქვა: ჯერ სასახლე მინდაო!

“სსრკ-ში იყო დაღონებული, მოწყენილი, ან, ყოველ შემთხვევაში, ეს არ დამალო, – მეტისმეტად საშიშია. რუსეთი ის ქვეყანა არაა, სადაც დაჩივლება შეიძლება. ამისთვის არსებობს ციმბირი”

“თუმცა, გვმართებს რუსი ხალხის შემგუებლობასთან გათვალისწინებაც. ეს “კატისებური სიცოცხლისუნარიანობააო”, ამბობდა დოსტოევსკი, რომელსაც უკვირდა, გაუგონარ ტანჯვა-წამებათა ჯოჯოხეთგამოვლილმა ხალხმა როგორ გადაირჩინა თავი და როგორ არ დაიკლო რაოდენობრივად. მისი აღუხოცველი სიცოცხლისმოყვარეობა შერწყმულია აპათიასა და გულგრილობასთან”.

“ისინი ცრუობენ. ყველანი ცრუობენ, – გვეუბნებოდა ჩვენ თბილისში X, – მათ დაკარგეს ყოველგვარი წარმოდგენა რეალობაზე. ისინი განყენებული თეორეტიკოსები არიან”. ხმა აღელვებისაგან უცახცახებდა. და, ბოლოს ამოთქვა ფრაზა: “მათ დაავიწყდათ, თუ რა არის ფესვები”.

“ბათუმისკენ მივდივართ ავტომობილით, ჩემი თანამგზავრები აღფრთოვანებულნი არიან გზის ორივე მხარეს ჩარიგებული ცოტა ხნის წინათ დარგული ხეებით – რამდენიმე წლის შემდეგ მათი ჩრდილი ჩინებული რამ იქნება! მე აღარ ვეუბნები, რომ ყველა ხე დამჭკნარია. უეჭველად, უდროო დროს დაურგავთ, ამიტომაც ვერ გაიხარეს. ალბათ, ადამიანებმა, რაკი შეკამათება ვერ გაბედეს, შეასრულეს ზემოდან დაშვებული ბრძანება, ხოლო ბრძანებას ხეც უნდა დაემორჩლოს და ადამიანიც”.

“სოხუმში დიდი მაიმუნსაშენია. მე მოვისურვე გამეგო, საიდან მოჰყავთ მაიმუნები. მაგრამ აღმოჩნდა, რომ აქ ისეთსავე გაჭიანურებულ და წინააღმდეგობრივ ცნობებს იძლევიან, როგორც ზღვისიქითურ კოლონიებში. არიან ადამიანები, რომლებიც უაზრო, უშინაარსო მრავალსიტყვაობისაკენ არიან მიდრეკილნი. აგერ, ა, მომხიბვლელი ქალბატონი ამხანაგი ბოლია, რომელიც გიდად და თარჯიმნად გვყავს მომაგრებული. მას არაფერი აცბუნებს, ნებისმიერ კითხვაზე გვპასუხობს. თანაც ამა თუ იმ საკითხზე რაც უფრო ნაკლები იცის, მით უფრო მეტი დაჯერებით ლაპარაკობს. მას თავისი უვიცობა სულაც არ ადარდებს, და ეს გვაფიქრებინებს, რომ ყველაზე კატეგორიული მტკიცებების მიზეზი შეიძლება სწორედ შეუგნებელი უვიცობა იყოს. სწორედ ასეთია ამ ადამიანთა თავისებურება, ასეა მოწყობილი მათი გონება, რომელიც გაურკვევლობით, მიახლოებითობით კმაყოფილდება.
– შეგვიძლია გავიგოთ, თუ საიდან მოიყვანეს ეს მაიმუნები?
– რასაკვირველია. ეს იოლი საქმეა. (და ბოლია ამას უკვე ჩვენს თანმხლებ პიროვნებას ეკითხება)
– მაიმუნების უმეტესობა აქ დაიბადა. დიახ, თითქმის ყველა აქ დაიბადა.”

ანდრე ჟიდი, წიგნიდან “სსრკ-დან დაბრუნება” 1937

წიგნის PDF ვერსია იხილეთ ბმულზე

ანდრე ჟიდი “სსრკ-დან დაბრუნება”

წყარო: “საუნჯეს” 1993 წლის N 5-6; 1994 წლის N 1-2 

ავტორი: მარიკა ლაფაური

ნატალია საცი – მსოფლიოში პირველი საბავშვო თეატრისა და საბავშვო ოპერის შემქნელი. ოტო კლემპერერის მიწვევით ოპერის პირველი რეჟისორი ქალი და სხვადასხვა თეატრალური ინოვაციების ავტორი. თემაში განხილულია ნატალია საცის პორტრეტი პოსტრევოლუციურ და საბჭოთა ისტორიულ კონტექსტში.

ციტატებს კითხულობენ: 
რუსიკო ტაბატაძე, ვარლამ კორშია, თორნიკე ბერიშვილი, ანა მარგველაშვილი, ოლგა კეტოუნენ, დათა ლაფაური, ნინო ბაქრაძე-პრიმაკოვი, ალბერტ ზლუტცკი, ფოლკერ ბურკი, ირინა აბესაძე.

მადლობას ვუხდი ნატალია საცის სახელობის თეატრს, ყველა მონაწილეს და ლილე ფილფანს.

hires

მოქალაქეთა სოციალურ-ეკონომიკური უფლებები საქართველოს ძველი და თანამედროვე კონსტიტუციების შედარებითი ანალიზის ჭრილში

გიორგი გოგუა

გრიგოლ რობაქიძის სახელობის უნივერსიტეტის საჯარო მმართველობისა და პოლიტიკის სამაგისტრო პროგრამის პირველი კურსის სტუდენტი

საქართველოში, კონსტიტუციონალიზმის თითქმის საუკუნოვან წარმომავლობას, ისტორიული თვალსაზრისით არა ერთი გარდამტეხი მოვლენა დაედო საფუძვლად. 1918 წლის 26 მაისს, რუსეთის იმპერიის დაშლის შედეგად თავდახსნილმა საქართველომ, თავი დამოუკიდებელ რესპუბლიკად გამოაცხადა და დიდი ენთუზიაზმით შეუდგა მისი სუვერენული უფლებების განხორციელებას. სამწუხაროდ, პარალელურად მზარდმა ანექსიის საფრთხეებმაც ბევრი აღარ დაახანა და უკვე, 1921 წლის 25 თებერვალს, თბილისში საბჭოთა რუსეთის წითელი დროშა აფრიალდა. სამ წლიან დამოუკდებლობას, რომელიც თაობების ხანგრძლივი ბძოლის და სისხლის ფასად იქნა მიღწეული, ამჯერად უკვე სამოცდაათწლიანი ‘’წითელი ტერორის’’ ძალით გამოეცალა საყრდენი.

   თუმცა ამ დრამატული მოვლენების ფონზე, ერთი ღისრშესანისნშნავი მოვლენა,  მაინც ჩაიწერა  ერის ისტორიულ მეხსიერებაში. ეს გახლდათ  გასაბჭოებამდე ოთხი დღით ადრე, 1921 წლის 21 თებერვალს, დამფუძნებელი კრების მიერ ერთხმად დამტკიცებული – საქართველოს კონსტიტუცია. იმის მიუხედავდ, რომ პრაქტიკული თვალსაზრისით იმდროინდელ უზენაეს კანონს განხორციელება არ ეწერა, იგი საერთაშორისო მასშტაბით ერთ-ერთი პირველი დემოკრატიული ტიპის კონსტიტუციადაა მიჩნეული, რომელშიც სხვა ზოგად ნორმებთან  ერთად, ვრცლად გაიწერა მოქალაქეთა სოციალურ-ეკონომიკური უფლებები.

 პირველი კონსტიტუციის მიღებას, წინ უსწრებდა დამფუძნებელი კრების წევრთა მიერ გამოქვეყნებული წერილები, რომლებშიც განიხილებოდა: სახელმწიფო მოწყობის, დემოკრატიულ -სამართლებრივი და ულფებრივი პრინციპების ღრმად ანალიტიკური ხედვა. ქართველი ‘’დამფუძნებელი მამები’’ თავიან მსჯელობებში ეყრდნობეოდნენ; ერთა თვითგამორკვევის პირინციპს, ახდენდნენ ისტორიული გამოცდილების ანალიზსა და სამომავლო მოლოდინებზე დაყრდნობით – საზოგადოებას სთავაზობდნენ სახელმწიფოებრივი განვითარების დასაბუთებულ კონცეპტებს. აღნიშნულ წერილთა შორისაა პავლე საყვარელიძის  გამოკვლევები სხვადასხვა რესპუბლიკების (ა.შ.შ, საფრანგეთი, შვეიცარია) პოლიტიკური წესწყობილების შესახებ, სადაც ავტორი დეტალურად განიხილავს თითოეული მოდელისთვის დამახასიათებელ, სოციალურ და კულტურულ  ატმოსფეროს. ზემოაღნიშნული სახელმწიფოების  ისტორიული და კულტურული თავისებურებების გათვალისწინებით, პავლე საყვარელიძე მსჯელობისას  შენიშნავს, რომ თითოეულ ამ სახელმწიფოში უზენაესი კანონი, იმ  ღირებულებებსა და ხედვასთანაა მისადაგებული, რომელიც მათ ისტორიული განვითარების პროცესში  ჩამოუყალიბდათ. პავლე  საყვარელიძესთან ერთად, დამფუძნებელი კრების სხვა  თვალსაჩინო წარმომადგენლები; პეტრე სურგულაძე, რაჟდენ არსენიძე, კონსტანტინე მიქელაძე, გიორგი გვაზავა, ვასილ წერეთელი, სამსონ დადნიანი და  ალექსანდრე მდივანი, ახალი სახელმწიფოებრივი რალობის გათვალისწინებით, თავიანთ ვრცელ წერილებში საუბრობდნენ იმ სამომავლოდ განსახორციელებელი  რეფორმების  მრავალწახნაგოვან მიმართულებებზე, სადაც მოიაზრებოდა; მთავრობისა და მისი პასუხისმგებლობის საკითხი, ქვეყანაში არსებული ეროვნული უმცირესობების უფლებრივი მდგომარეობა და ამ მიმართულებით  გასატარებლი   ღონისძიებები. მსჯელობები  ასევე შეეხებოდა  დემოკრატიული რესპუბლიკის რაობას, საკონსტიტუციო უფლებების ძირითად პრინციპებსა და სხვა, არა ერთ მნიშვნელოვან საკითხს, რომელიც საერთო ჯამში სასიცოცხლო მნიშვნელობას სძენს სახელმწიფოს ფორმირებისა და მისი ძლიერი ინსტიტუციური ერთობის ჩამოყალიბების პროცესს.

ამდენად,  XX საუკუნის პირველი ნახევრის ერთადერთი ნათელი წერტილი, ( თუ არ ჩავთვლით სახელმწიფოებრივი დამოუკიდებლობის აღდგენის ხანმოკლე პერიოდს) სწორედ დამფუძნებელი კრების მიერ მიღებულ უზენაეს კანონში გამოიხატა. ასეთი შეფასების მიზეზს, გვაძლევს მისი სამომავლო მნიშვნელობა, ვინაიდან 1995 წლის 24 აგვისტოს, საბჭოთა კავშირის მძიმე მარწუხებისგან გათავისუფლებულმა საქართველომ სწორედ პირველზე  დაყრდნობით, შეიმუშავა მოქმედი კონსტიტუცია.

  პირველ კონსტიტუციაში გაწერილი ნორმებიდან, ცალკე აღნიშვნის ღირსია მოქალაქეთა სოციალურ-ეკონომიკური უფლებებისადმი მიძღვნილი თავი, რომელშიც თანამედროვესგან განსხვავებით, მკაფიოდ აღიქმება ამ კუთხით სრულად განმტკიცებული მუხლები. ამდენად, წინამდებარე ნაშრომის მიზანია, ძველი და თანამედროვე კონსტიტუციების შედარებითი ანალიზით, მიმოიხილოს ზემოაღნიშნულ საკითხთან დაკავშირებული განსხვავებები და ანალიტიკური მეთოდით დაასაბუთოს თუ რა უპირატესობა და/ან ხარვეზი აქვს პირველ კონსტიტუციას მის მოქმედ  ვარიანტთან შედარებით.

საქართველოს 1921 წლის კონსტიტუციის მე-13 თავი, რომელითაც გარანტირებულია მოქალაქის სოციალური და ეკონომიკური უფლებები, თექვსმეტი საკონსტიტუციო მუხლის სახითაა წარმოდგენილი და  აერთიანებს   113-დან 128_ის  ჩათვლით გაწერილ ზოგად ნორმებს. პირველი თვალსაჩინო განსხვავება, რაც მას თანამედროვე კონსტიტუციისგან გამოარჩევს არის ის რომ, ამ უკანასკენლისგან განსხვავებით, მასში მოქალაქის სოციალურ-ეკონომიკური უფლებები ცალკე თავის სახითაა გამოყოფილი. ეს ფაქტი ცალსახად წარმოაჩენს  მაშინდელ  პოლიტიკურ ისტებლიშმენტში, სოციალური  საკითხებისადმი  განსაკუთრებულ დამოკიდებულებას. ზოგადად, ზემოაღნიშნულ  უფლებებთან მიმართებით, საქართველოს პირველი კონსტიტუციით გაწერილი სახელმწიფო ვალდებულებები, უფრო მეტად კატეგორიული შინაარსის მატარებელიცაა. კერძოდ 117-ე მუხლის ინტერპრეტირებით, რომელიც შრომის საფუძველს განმარტავს, ხაზი ესმევა მის მნიშვნელობას სახელმწიფოს არსებობის შენარჩუნებაში. აღნიშნულ პუნქტში შრომის უზრუნველსაყოფად, განსაკუთრებული  ვალდებულება  ხელისუფლებას ეკისრება. მიუხედავად იმისა, რომ შეფასების თვალსაზრისით რთულია ვიმსჯელოთ  პრაქტიკულ ცხოვრებაში  რა მექანიზმები იქნებოდა გამოყენებული  შრომის  ხელშესაწყობად  და რა სახით განახორციელებდა მის აღსრულებაზე კონტროლს მაშინდელი მთავრობა, სავარაუდოა რომ ეს მიმართულება იმ დროსთვის,  მეტად პრიორიტეტული ჩანდა.  დამოუკიდებლობის გზაგზე ახლად შემდგარი საქართველო, მდგრადი განვითარებისთვის სწრაფ ეკონომიკურ აღმავლობას საჭიროებოდა, რომელიც  ცხადია შრომის უფლებებთან დაკავშირებული  პრინციპული ხედვის გარეშე ვერ გამოიღებდა სასურველ შედეგს.

  ზემოაღნიშნული კონსტიტუციური ჩანაწერის მსგავსი  შინაარსის მქონე მუხლები იკითხება თანამედროვე კონსტიტუციის  31-ე  მუხლში. სადაც, აღსანიშნავია – ‘’მაღალმთიანი რეგიონებისათვის, ეკონომიკური პროგრესის უზრუნველსაყოფად დადგენილი შეღავათები’’. სამიზნე ჯგუფის ასეთ დაკონკრეტებას, ადგილი არა აქვს პირველი რესპუბლიკის დროინდელ კონსტიტუციურ კანონში, რასაც  გარკვეული ობიექტური ახსნა  გააჩნია. კერძოდ,  აქ გასათვალისწინებელია პოლიტიკური, ეპოქალური და სოციალური ფაქტორები. განსხვავებით 1920-იანი წლებისგან, XXI საუკუნის მიჯნაზე მყოფი საქართველო, გლობალური განვითარების პირობებში დადგა ახალი საჭიროებებისა და გამოწვევების წინაშე, რაც თავისთავად აისახა კიდეც მოქმედ კონსტიტუციურ კანონთა თვისობრივ შემადგენელში.

 შედარებითი თვალსაზრისით, ასევე საინტერესოა დამფუძნებელი კრების მიერ მიღებული კონსტიტუციური კანონის 119-ე  და თანამედროვე  კონსტიტუციის 31-ე მუხლი. პირველ შემთხვევაში – ‘’უმუშევრად დარჩენილი მოქალაქისთვის, სახელმწიფო ვალდებულებას იღებს მას დახმარება გაუწიოს სამუშაოს აღმოჩენით ან დაზღვევის სახით’’. მსგავსი შინაარსის განსაზღვრება არ იკითხება ზემოაღმიშნული 31-ე  ნორმით განსაზღვრულ ტექსტში. ამ შემთხვევაში, სახელმწიფო ‘’ვალდებულების’’ ნაცვლად, ‘’ხელს უწყობს’’ უმუშევრად დარჩენილ საქართველოს  მოქალაქეს  დასაქმებაში’’. მოცემულ შემთხვევაში, ტერმინთა განსხვავება, თითქოს ბევრს არაფერს მეტყველებს. მაგრამ თუ მას სამართლებრივი კატეგორიით აღვიქვამთ, ნათელია გახდება, რომ  ვალდებულება უფრო მეტადაა დაკავშირებული სახელმწიფოს პასუხისმგებლობის ტვირთთან, ვიდრე – ‘’ხელის შეწყობა’’.

 დღეს, მოქმედი კონსტიტუციის 31-ე მუხლის იმპლემენტირება რეალურად არ ხორციელდება, ამდენად იგი შეიძლება მივიჩნიოთ ‘’მკვდარ’’ ნორმად, რომელიც მხოლოდ ფორმალურადაა გაწერილი ქვეყნის უზენაეს კანონსა და სხვა კანონქვემდებარე აქტებში. დასაქმების პრობლემა კვლავ მწვავად დგას  მოსახლეობის დიდი  სუმრავლესობის წინაშე. ამ მიმართულებით, სხვადასხვა ხელისუფლების პირობებში განხორციელებული ‘’ინტერვენციების’’ მიუხედავად, რაოდენობრივი მაჩვენებელი  პრქტიკულად  უცვლელი რჩება. ამდენად, 31-ე მუხლი დეკლარა-ციული ხასიათის მატარებელია. რომლის პირობებშიც, სახელმწიფოს კეთილ ნებაზეა დამოკიდებული  მოქალაქეთა  დასაქმების  ხელშემწყობი  პროგრამების   უზრუნველყოფა.  თუმცაღა, მოცმეული საკონსტიტუციო ნორმა, შესაბამისობაშია საერთაშორისო სამართლებრივი პრინციპებთანაც. კერძოდ, შრომის საერთაშორისო ორგანიზაციის 117-ე კონვენციის პირველ პუნქტთან, რომელშიც წერია; ‘’ნებისმიერი პოლიტიკა, უწინარეს ყოვლისა, მიმართული უნდა იყოს იქითკენ, რომ მიღწეულ იქნას მოსახლეობის კეთილდღეობა და განვითარება, აგრეთვე ხელი შეეწყოს მის სწრაფვას სოციალური პროგრესისაკენ’’.

 ზემოაღნიშნული საერთაშორისო კონვენციის პუნქტი, ზოგადად გამოხატავს პოლიტიკის განმახორციელებელი ხელისუფლების მისიას – მდგრადი ეკონომიკური განივათებითა და კეთილდღეობაზე ორიენტირებული ხედვით, ხელი შეუწყოს სახელმწიფოს პროგრესს.  თუმცა, საქართველოს კონსტიტუციის პრეამბულით განსაზღვრული სოციალური სახელმწიფოს მიზნები მოითხოვს გაცილებით უფრო ქმედითი მექანიზმების შემუშავებას. 1921 წლის უზენაესი კანონის 119-ე მუხლში გაწერილი ნორმის მსგავსად, ხელისუფლება პირდაპირ ვალდებულებას უნდა იღებდეს შრომისა და დასაქმების ხელშემწყობი პროგრამების მაქსიმალური ეფექტიანობის უზრუნველყოფისთვის.

ძველი და თანამედროვე კონსტიტუციების შედარებისას, თვალსაჩინოა 1921 წლის კონსტიტუ-ციის 125-ე  ნორმა, რომელშიც ვკითხულობთ: ‘’რესპუბლიკის საზრუნავი საგანია განისაზღვროს მინიმუმი ხელფასი და შრომის ნორმალური პირობანი წარმოებაში. არსდება შრომის ინსპექცია და სანიტარული ზედამხედველობა, რომელიც დამოკიდებული უნდა იყოს დამქირავებელთაგან’’

აღნიშნული ნორმით, შრომის ინსპექციის შექმნა და სამუშაო პროცესებზე მონიტორინგის განხორციელება, კიდევ ერთხელ მეტყველებს  პირველი კონსტიტუციის ღირსებაზე. სოციალური უფლებების სამართლებრივი დაცვის გარანტია, რომელიც ამ კონკრეტულ ნორმაშია დეფინიცირებული, გულისხმობს მოქალაქის მიერ გაწეული შრომის ადეკვატურ შეფასებას და გაწეული საქმიანობის ფარგლებში ღირსეული ანაზღაურებით  მის დაკმაყოფილებას. აქვე, საგულისხმობა ის, რომ ყოველივე სრულად აკმაყოფილებს დემოკრატიული სახლემწიფოს სტანდარტებით გათვალისწინებულ მოთხოვნებს. ამდენად, საქართველოს პირველი რესპუბლიკის კონსტიტუციის 125-ე მუხლი, ითვალისწინებს შრომის  გამწევი  მოქალაქისათვის  უფლებრივი  დაცვის იმ გარანტიებს, რომლის ანალოგიც არ მოგვეპოვება მოქმედ კონსტიტუციაში. ამ უკანასკნელის შემთხვევაში, შრომით უფლებებსა და მის საზედამხედველო მექანიზმებს მხოლოდ შრომის სამართალი არეგულირებს. თუმცა მაინც, პრინციპულად მნიშვნელოვანია, აღნიშნული საკითხის კონსტიტუციურ ნორმად გაწერა და მისი ამ ფორმით გარანტირების უზრუნველყოფა.

 საერთო ჯამში, საქართველოს პირველი რესბულიკის კონსტიტუციით განსაზღვრული 125-ე მუხლი, წარმოადგენს უნიკალურ ნორმას, რომელიც ნათლად მეტყველებს მაშინდელ კანონშემოქმედთა  სწორ დამოკიდებულებასა და განსაკუთრებულ ყურადღებაზე – შრომით უფლებებთან დაკავშირებული გარანტიების, უზენაესი კანონით უზრუნველყოფის გათვალისწინებით.

დასკვნა

ზემოაღნიშნული საკითხების მოკლე მიმოხილვით, რომელშიც საუბარი ძირითადად შეეხო ძველი და თანამედროვე  კონსტიტუციების შედარებით ანალიზს, დაკვსნის სახით გვსურს ავღნიშნოთ, რომ პირველი რესპუბლიკის მიერ მიღებულ  კონსტიტუციაში, (თანამედროვესაგან განსხვავებით)  უფრო სრულად  და ქმედითად იქნა განმტკიცებული მოალაქეთა სოციალურ-ეკონომიკური უფლებები. გარდა ამისა 1921 წლის კონსტიტუციამ  წინაპირობა არა მხოლოდ 1995 წლის უზენაეს კანონს  მოუმზადა, არამედ მნიშვნელოვნად  განაპირობა  მისი  მიღებისათვის  საჭირო  ეროვნულ-სამართლებრივი  საფუძველი. იგი ასევე გამოირჩევა, ადამიანის უფლებებისა და თავისუფლებების განმტკიცებით. პირველი რესპუბლიკი კონსტიტუციამ მნიშვნელოვანი წვილი შეიტანა საქართველოში კონსტიტუციონალიზმისა  და სახელმწიფოებრივი განვითარების პროცესშიც.

თანამედროვე საქართველოს განვითარების გზა, დემოკრატიული რესპუბლიკის ხანმოკლე არსებობის დროს მიღებულ კონსტიტუციაზე გადის. რომელიც თამამად შეიძლება მივაკუთვნოთ, იმ კონსტიტუციათა რიცხვს, რომლებშიც ისტორიულ და პოლიტიკურ მიზეზთა გამო, საკმაოდ ფართოდაა ასახული ადამიანის სოციალური და ეკონომიკური უფლებები.

 გამოყენებული ლიტერატურა :

1) ‘’ქართული კონსტიტუციონალიზმის ქრონიკები’’, ზვიად კორძაძის გამომცემლობა, თბილისი,2016

2) http://www.library.court.ge/upload/Constitution_Commentary_Human_Rights.pdf

3) საქართველოს კონსტიტუცია, გამომცემლობა -‘’ბონა კაზუსა’’, თბილისი 2016.

4) ‘’სამართლის თეორია’’გამომცემლობა ‘’მერიდიანი’’, ავტ: გიორგი ხუბუა, თბილისი 2015

5) ‘’საქართველოს საკონსტიტუციო სამართალი’’ დავით ბატონიშვილის სამართლის ინსტიტუტის გამოცმემლობა, თბილისი 2015.

AMNT_Apr15_CNE-750x300

Role of Primary Health Care in Re-hospitalization of Patients with Heart Failure

Verulava Tengiz, Jorbenadze Revaz, Jincharadze Nana 

Ilia State University. G. Chapidze Emergency Cardiology Center.

Introduction

In Georgia, like in other countries, heart failure, a major cause of morbidity and mortality among the elderly, is a serious public health problem. According to the statistics, 69% of death comes from cardiovascular diseases [1].

Hospital readmission is one of the potential indicators of poor care or missed opportunities to better coordinate care [2] and was endorsed as a measure of hospital performance [3]. Heart failure is one of the most common principal discharge diagnoses [4]. Re-hospitalization rates are quite varying according to the diagnoses. According to some authors, re-hospitalization after coronary artery bypass grafting is 13.2% within 30 days of surgery. [5] After hospitalization for heart failure, 15-day readmission rates have been estimated at 13% and 30-day readmission rates at approximately 25%. [6,7].

Hospital readmission for Heart failure as well as other chronic diseases creates a huge impact on the healthcare system as well as on the patient [8]. Re-hospitalization increases medical expenses and it has negative impact on patients’ health and financial situation of family [9,10].

Multiple patient risk factors, including age, sex, social and economic situation, lower median household income, low quality of medical service were significant predictors of readmission [11]. Lack of a comprehensive approach to heart failure management involving careful inpatient education, discharge planning, and coordinated delivery of outpatient care has been cited as a major reason for the continued high rates of hospital readmissions for heart failure. [12]

Generally, it is impossible to eliminate re-hospitalization. In some cases, re-hospitalization is unavoidable, because of the nature of disease; that is why predicting re-hospitalization is impossible. In efforts to identify opportunities to improve quality of care, several interventions have been proven to lower readmission rates after Heart failure hospitalization, including improved hospital [13] and post discharge care, [14] pre-discharge planning, [15] home-based follow-up, [16] and increasing the level of patient’s education.[17,18].

Our research objective was to study recent trends in 30-day all-cause readmission rates after Heart failure hospitalization in order to improve clinical understanding of the risk for re-hospitalization after Heart failure admission and to inform efforts of policy-makers as increased attention is focused on this measure of hospital quality.

Methodology

Methodological basis of this research is Literature in the sphere of re-hospitalization. Our research included quantity and quality components. Within the Quantitative research, we have analyzed data of re-hospitalized patients during 2014 year from biggest cardiology hospital in Georgia. Within the qualitative study, in-depth survey of medical staff and patients conducted. Restriction of methodology was following factors: A little time for research, researching only one cardiology centre.

Results, Discussion

According to the research, Re-hospitalization rate during 30 days was 1.5% (47.6 % female and 52.4 % male patients). Re-hospitalization has the correlation with the patient’s age, sex and disease. Compared with patients who were not readmitted, patients who were readmitted were older (age 71 years vs. 67 years) and more likely to be female (62% vs. 38%) (table 1).

Research showed that re-hospitalization also depends on the disease. Compared with patients who were not readmitted, patients who were readmitted have diabetes (32% vs. 29%), heart failure (23% vs. 15%), renal failure (7.5% vs. 3.5%), and ischemic heart disease (23% vs. 13%) (table 1).

Patients who readmitted were more likely to die within 30 days of discharge compared with patients who were not readmitted (5.2% vs. 1.3%). The 30-day readmission rate of patients who had an acute myocardial infarction (AMI) was higher than that of non-AMI patients (AMI 22.4%, non-AMI 9.4%) (table 1).

The majority of 30-day re-hospitalization was associated with a chronic ischemic heart disease (32.4%), heart failure (15.2%), unstable angina (11.7%), myocardial infarction (8.2%) arrhythmia (6.3%), and acute respiratory failure (6.2%). These diseases are high-risk groups of re-hospitalization, which considered for discharging patient’s surveillance (table 1).

Among all readmissions, 23.3% of patients had an associated revascularization procedure (percutaneous coronary intervention 21.6%, coronary artery bypass grafting 2.1%). The majority (89%) of admissions with revascularization procedures were associated with chronic ischemic cardiac disease (table 1).

Table 1: Principal discharge diagnosis associated with readmissions of patients without Acute Myocardial Infarction (AMI), with Acute Myocardial Infarction (AMI), and with Repeat Revascularization

Picture1

Research showed that there is connection between re-hospitalization and healthcare financing system. Specifically, rate of re-hospitalization is higher when state programs financing patients (68%). Re-hospitalization rate in patients with private insurance is 32 %.

Among re-hospitalized patients, 65 patient (63.1%) were re-hospitalized only once, 29 patients (28.2%) were re-hospitalized twice, 5 patient (4.9. %) was re-hospitalized four time, 1 patient (1%) was re-hospitalized 5 times.

We have interweaved re-hospitalized patients and the results showed that main reason of  re-hospitalization was not fulfilling necessary medical treatment, not fulfilling required medication or terminating medication, by patients’ decisions. 33.3 % of patient have bought required medications partially, 13.3 % did not buy necessary medications at all. Therefore, these patients do not take necessary medications or they just take it partially. Main reason is poverty (caused by unemployment or small pension). 46.6% of respondents think that they cannot effort necessary medications because of financial difficulties. Majority of patients are unemployed or are pensioners (63%), that is why they cannot effort taking expensive medications for long time. Doctors also confirm this assumption.  They mention that 60% of discharged patients cannot effort necessary medications. Patients have no financial opportunity to get doctor consultation again or to get preventive medical treatment. It is also interesting that patients usually systematically get consultations from doctors by phone, Doctors think that is because of financial difficulties, State Health insurance system do not pay outpatient visits fully.

According to doctors, main reason of re-hospitalization is that, patients do not fulfill doctor’s prescriptions after discharging from hospital. Research showed that 40% patients who had not fulfill doctor’s prescriptions, were turned back to hospital.

Research showed that re-hospitalization mainly is a non-predictive process. Doctors’ records confirm this opinion. At the time of discharging patients, doctors confirm improving health of patient; they also mention that predictions may be unfavorable. This happens in case if doctors cannot eradicate health problems of patients and hospitalization becomes necessary.

The role of continuous medical supervision from Family doctor is important for decrease Re-hospitalization rate. According to questionnaire results, 46.7% of patients have not family doctor, 13.3% of patients have family doctor but visits doctor very seldom, and 40% of patients have family doctors and visits them often. 60% of patients prefer to visit to cardiologist of hospital and they do not visit family doctors. 33.3 % of patients have not chosen cardiologist for a long-term medical supervision. 20% of patients have their own doctor but visit them very seldom, 46.7 % of patients have private doctors and visit them often. This date shows that   institution of family doctor has to be developed. Patients mainly prefer hospital cardiologist then family doctors. Patients also have problem of self-care. Sometimes, by the doctor directions patient have to take 10-15 various drugs and very often patients do not fulfill this direction.  This problem may be solved with home care service.   Patients think that state healthcare system must fully cover dispensary visits of doctors and diagnostic analysis.

According to the hospital cardiologists, 57% of them have no any communication with primary healthcare doctors, which take care of patients after discharging them from hospital.

In this case is a very important deeply informing patient about self-care, fulfilling doctor’s prescriptions at time of discharging. Research showed that important reasons of re-hospitalization are, not taking necessary preventive measures after discharging patient and lack of scheduled visits, this happens because of low level of primary health care system. Institution of family doctor is not popular among patients; they simply do not trust family doctors. Patients usually prefer to visit specialists with specific spheres.

Conclusion, Recommendations

Heart failure patients account for one of the largest group of patients with frequent hospital readmissions.

Primary health care plays a significant role in the reduction of re-hospitalization rate. In this regard, it is important to increase the role, authority and prestige of the family doctor. Study recommended the creation of a monitoring group, which will include cardiologist, family doctor, and nurse to develop collaboration strategy for managing disease. Consistent and coordinated care after discharging patients from hospital decreases re-hospitalization rate. Study Suggested improving the discharge procedure of patients.

It is important to improve dispensary, continuous medical supervision on patients with chronic diseases, to put into practice systematic communication with patients, remind them about doctor visits.

Study recommended expanding outpatient services package in state healthcare programs, especially for patients with chronic diseases. Study suggested improving day care centers, in order to assess the appropriateness of inpatient treatment, which will reduce unnecessary hospitalization and re-hospitalization costs.

Bibliography

  1. Health care in Georgia, Statistical yearbook (2013). National Center for Disease Control and Public Health (NCDC) Http:/www.ncdc.ge (01.05.15).
  2. Krumholz HM, Keenan PS, Brush JE, Jr., Bufalino VJ, Chernew ME, Epstein AJ, Heidenreich PA, Ho V, Masoudi FA, Matchar DB, Normand SL, Rumsfeld JS, Schuur JD, Smith SC, Jr., Spertus JA, Walsh MN. Standards for Measures Used for Public Reporting of Efficiency in Health Care. A Scientific Statement From the American Heart Association Interdisciplinary Council on Quality of Care and Outcomes Research and the American College of Cardiology Foundation. Circulation. 2008;118:1885-1893.
  3. Ross JS, Chen J,Lin Z, Bueno H, Curtis JP, Keenan PS, Normand SL, SchreinerG, Spertus JA, Vidan MT, Wang Y, Wang Y, Krumholz HM. Recent national trends in readmission rates after heart failure hospitalization. Circulation. 2010;3:97–103.
  4. Merrill CT, Elixhauser A. Hospitalization in the United States, 2002. HCUP Fact Book No. 6. Rockville, MD: Agency for Healthcare Research and Quality; 2005. AHRQ Publication No. 05-0056.
  5. Li, Z., Amstrong, E.J., Parker, J.P., Danielsen, B., Romano, P.S. (2012) Hospital variation in readmission after coronary artery bypass surgery in California. Circulation: Cardiovascular Quality and Outcomes. 5 (5), pp. 729-737
  6. Keenan PS, Normand SL, Lin Z, Drye EE, Bhat KR, Ross JS, Schuur JD, Stauffer BD, Bernheim SM, Epstein AJ, Wang Y, Herrin J, Chen J, Federer JJ, Mattera JA, Wang Y, Krumholz HM. An administrative claims measure suitable for profiling hospital performance on the basis of 30-day all-cause readmission rates among patients with heart failure. Circulation: Cardiovascular Quality and Outcomes. 2008;1:29-37.
  7. Jencks SF, Williams MV, Coleman EA. Rehospitalizations among patients in the Medicare fee-for-service program. N Engl J Med. 2009;360:1418-1428.
  8. Anderson, CA,. Deepak, JV., Amonteng-Adjepong, Y., Zarich, S. Benefits of comprehensive inpatient education and discharge planning combined with outpatient support in elderly patients with congestive heart failure. Congestive Heart Failure. 2005; 11;6:315-321
  9. Phillips CO,Wright SM, Kern DE, et al. Comprehensive discharge planning with post-discharge support for older patients with congestive heart failure: a meta-analysis. JAMA. 2004;291:1358–1367.
  10. Fisher ES,Wennberg JE, Stuker TA, et al. Hospital readmission rates for cohorts of Medicare beneficiaries in Boston and New Haven. N Engl J Med. 1994;331:989–995.
  11. Li, Z., Amstrong, E.J., Parker, J.P., Danielsen, B., Romano, P.S. (2012) Hospital variation in readmission after coronary artery bypass surgery in California. Circulation: Cardiovascular Quality and Outcomes. 5 (5), pp. 729-737
  12. Grady KL,Dracup K, Kennedy G, et al. Team management of patients with heart failure. Circulation. 2000;102:2443–2456.
  13. Ashton CM, DelJunco DJ, Souchek J, Wray NP, Mansyur CL. The association between the quality of inpatient care and early readmission – A meta-analysis of the evidence. Medical Care. 1997;35:1044-1059.
  14. Phillips CO, Wright SM, Kern DE, Singa RM, Shepperd S, Rubin HR. Comprehensive discharge planning with postdischarge support for older patients with congestive heart failure: a meta-analysis. JAMA. 2004;291:1358-1367.
  15. Rich MW, Beckham V, Wittenberg C, Leven CL, Freedland KE, Carney RM. A Multidisciplinary Intervention to Prevent the Readmission of Elderly Patients with Congestive-Heart-Failure. New England Journal of Medicine. 1995;333:1190-1195.
  16. Stewart S, Pearson S, Horowitz JD. Effects of a home-based intervention among patients with congestive heart failure discharged from acute hospital care. Archives of Internal Medicine. 1998;158:1067-1072.
  17. Krumholz HM, Amatruda J, Smith GL, Mattera JA, Roumanis SA, Radford MJ, Crombie P, Vaccarino V. Randomized trial of an education and support intervention to prevent readmission of patients with heart failure. J Am Coll Cardiol. 2002;39:83-89.
  18. Gregg C Fonarow,Lynne W Stevenson, Julie A Walden, Nancy A Livingston, Anthony E Steimle, Michele A Hamilton, Jaime Moriguchi, Jan H Tillisch, Mary A Woo, Impact of a Comprehensive Heart Failure Management Program on Hospital Readmission and Functional Status of Patients With Advanced Heart Failure. Journal of the American College of Cardiology. Volume 30, Issue 3, July 1997, Pages 725–732

Summary

Role of Primary Health care in re-hospitalization of patients with heart failure

Verulava T., Jincharadze N., Jorbenadze R.

Ilia State University. G. Chapidze Emergency Cardiology Center.

Introduction: Re-hospitalization of cardiac patients is a great financial burden not only for healthcare system, but also for patients. Main aim of the research is to identify features and reasons of re-hospitalization and to determine ways of reducing. Methodology: Within the Quantitative research, we have analyzed data of re-hospitalized patients during 30 days. Within the qualitative study, in-depth survey of medical staff and patient conducted. Results: Main reason of re-hospitalization is that patients do not fulfill doctor’s prescriptions after discharging from hospital. This is because of financial difficulties and lack of developing family doctor institution in the country. Usually, after discharging patient from hospital, for medical supervision he/she addresses to family doctor very seldom. There is no coordination between family and hospital doctors. Discussion, recommendations: Primary health care plays a significant role in the reduction of re-hospitalization rate. In this regard, it is important to increase the role of the family doctor, to improve procedure of discharging patients, continuous medical supervision on patients, to expand outpatient services package in state healthcare programs, to improve day care centers.

Basic key words: Primary care, Re-hospitalization, family doctor, Heart failure

Резюме

Роль первичной медико-санитарной помощи в повторной госпитализации больных с сердечной недостаточностью

Верулава Т., Джинчарадзе N., Джорбенадзе Р.

Государственный университет Ильи. Центр Неотложной Кардиологии имени Академика Чапидзе.

Введение: Повторная госпитализация кардиологических больных является большим финансовым бременем не только для системы здравоохранения, но и для пациентов. Основной целью исследования является выявление особенностей и причин повторной госпитализации и определить пути сокращения. Методология: В рамках количественного исследования, мы проанализировали данные пациентов повторно госпитализированы в течение 30 дней. В рамках качественного исследования проводилось углубленное собеседование медицинского персонала и пациента. Результаты: Основная причина повторной госпитализации в том, что пациенты не выполняют предписания врача после выписки из больницы. Это из-за финансовых трудностей и недоразвития института семейного врача в стране. Как правило, после выгрузки пациента из больницы, он/она для медицинского наблюдения к семейному врачу обращается очень редко, и нет координации между семейного врача и врачей больницы. Обсуждение, рекомендации: Первичная медико-санитарная играет существенную роль в снижении повторной госпитализации. В связи с этим важно повысить роль семейного врача, чтобы улучшить непрерывного медицинского наблюдения на пациентах.

Основные ключевые слова: первичная медицинская помощь, Повторная госпитализация, семейный врач, сердечная недостаточность.

 

პირველადი ჯანდაცვის როლი კარდიოლოგიური პაციენტების რეჰოსპიტალიზაციაში

თენგიზ ვერულავა, ნანა ჯინჭარაძე, რევაზ ჯორბენაძე

ილიას სახელმწიფო უნივერსიტეტი, აკად. გ. ჩაფიძის სახ. გადაუდებელი კარდიოლოგიის ცენტრი

შესავალი: კარდიოლოგიურ ავადმყოფთა რეჰოსპიტალიზაცია დიდი ფინანსური ტვირთია როგორც ჯანდაცვის სისტემისათვის, ასევე  პაციენტებისათვის. კვლევის მიზანია კარდიოლოგიურ პაციენტებში რეჰოსპიტალიზაციის  თავისებურებების, მისი გამომწვევი მიზეზების  შესწავლა და შემცირების გზების ღონისძიებათა შემუშავება. მეთოდოლოგია: თვისებრივი კვლევის ფარგლებში ჩატარდა სამედიცინო პერსონალის ჩაღრმავებული ინტერვიუ. რაოდენობრივი  კვლევის ფარგლებში ჩატარდა ექიმების და პაციენტების გამოკითხვა წინასწარ სტრუქტურირებული კითხვარების მეშვეობით, რეჰოსპიტალიზებულ პაციენტთა ავადმყოფობის ისტორიების შესწავლა. შედეგები: რეჰოსპიტალიზაციის ძირითად მიზეზს წარმოადგენს პაციენტთა მიერ საჭირო სამკურნალო ღონისძიებების არჩატარება. მისი გამომწვევი მიზეზებია ფინანსური სიძნელეები, ასევე, პირველადი ჯანდაცვის სისტემის, კერძოდ, ოჯახის ექიმის ინსტიტუტის ნაკლები განვითარება, რომლის მთავარი ფუნქციაა პაციენტის საავადმყოფოდან გაწერის შემდეგ მასზე უწყვეტი სამედიცინო მეთვალყურეობა. პაციენტი  სტაციონარიდან გაწერის შემდეგ იაშვიათად, ან საერთოდ არ მიმართავს ოჯახის ექიმს; არ  არის კოორდინირება ოჯახის ექიმსა და საავადმყოფოს მკურნალ ექიმს შორის. დისკუსია, რეკომენდაციები: განმეორებითი ჰოსპიტალიზაციის სიხშირის შემცირებაში დიდი მნიშვნელობა ენიჭება პირველადი ჯანდაცვის  ეფექტური სისტემის არსებობას. ამ მხრივ, უცილებელია, ქვეყანაში ოჯახის ექიმის ინსტიტუტის შემდგომი განვითარების ხელშეწყობა; კოორდინაციის არსებობა კლინიკასა, პაციენტსა და პირველად ჯანდაცვის სისტემას შორის; ბინაზე გაწერისას პაციენტთა ინფორმირებულობის დონის ამაღლება, მათზე საგანმანათლებლო ღონისძიებების ჩატარება დაავადების მკურნალობისა და პროფილაქტიკის საკითხებზე; ჯანდაცვის სახელმწიფო პროგრამებში ამბულატორიული მომსახურების პაკეტის გაფართოება.

ძირითადი საძიებო სიტყვები: რეჰოსპიტალიზაცია, სამედიცინო მომსახურების ხარისხი.

Quote: 

Verulava Tengiz, Jorbenadze Revaz, Jincharadze Nana (2017). Role of Primary Health Care in Re-hospitalization of Patients with Heart Failure. Georgian Med News, 264 (1). С. 134-139.

Sources:

http://eprints.iliauni.edu.ge/6490/1/Role%20of%20Primary%20Health%20care%20in%20re-hospitalization%20of%20cardiac%20patients.pdf

http://www.geomednews.org/shared/issues/med264.pdf

 PUBMED

PDF version

Older Posts »

კატეგორიები