თენგიზ ვერულავა - Tengiz Verulava

პირველადი ჯანდაცვა – ჯანდაცვის სისტემის ფუნდამენტი

თენგიზ ვერულავა

მედიცინის აკადემიური დოქტორი, ილიას სახელმწიფო უნივერსიტეტის პროფესორი, ჯანდაცვისა და დაზღვევის ცენტრის დირექტორი, სამეცნიერო ჟურნალის “ჯანდაცვის პოლიტიკა, ეკონომიკა და სოციოლოგია” რედაქტორი, აკად. გ. ჩაფიძის გადაუდებელი კარდიოლოგიის ცენტრის ხარისხის მართვის დეპარტამენტის უფროსი.

პირველად ჯანდაცვას ჯანდაცვის სისტემის ფუნდამენტს უწოდებენ. ეს ის რგოლია, ურომლისოდაც სისტემა ეფექტურად ვერ იმუშავებს. საერთაშორისო გამოცდილება მოწმობს, რომ ყველა იმ ქვეყანში, სადაც ჯანდაცვა მაღალ დონეზეა, განვითარებულია ოჯახის ექიმის ინსტიტუტიც, ამიტომ მისი ეფექტური მუშაობა ჯანდაცვის სისტემის გამართულობის მნიშვნელოვანი ინდიკატორია.

პირველადი ჯანდაცვა განსაკუთრებით აქტუალური გახდა 1978 წლის შემდეგ, როდესაც ჯანდაცვის მსოფლიო ორგანიზაციისა და UNIშEF-ის თაოსნობით ალმა-ატაში კონფერენცია გაიმართა და პირველადი ჯანდაცვის შესახებ კონცეფცია მიღებულ დეკლარაციაში აისახვა. ამ დეკლარაციით, პირველადი ჯანდაცვა განისაზღვრა როგორც ჯანდაცვის უმთავრესი კომპონენტი, რომელიც თანაბრად ხელმისაწვდომი უნდა იყოს საზოგადოების ყოველი წევრისთვის.

საქართველოს ქალაქებში პირველადი ჯანდაცვის სისტემა საოჯახო მედიცინის ცენტრების მეშვეობით ფუნქციობს, სოფლად კი ამ ფუნქციას რამდენიმე წელია სოფლის ექიმის ინსტიტუტი ასრულებს. 2016 წელს საქართველოს ჯანდაცვის სამინისტრომ მთავარ პრიორიტეტად სწორედ პირველადი ჯანდაცვის სისტემის განვითარება გამოაცხადა. ამ მიმართულებით მთავრობის მთავარი სტრატეგიული პარტნიორი გლობალური ალიანსია.

სანამ მთავრობა პირველადი ჯანდაცვის სისტემის ფუნქციების, არსებული პრობლემებისა და გამოწვევების შესახებ საკუთარ ხედვას გაგვაცნობს, მედიცინის მეცნიერებათა დოქტორს თენგიზ ვერულავას ვესაუბრეთ:

– რა ევალება პირველადი ჯანდაცვის სისტემას და რატომ მიიჩნევა ის ასეთ მნიშვნელოვან ინსტიტუტად?

– ჯანდაცვის სისტემის ორგანიზაციულ მოწყობაში პირველადი ჯანდაცვა განსაკუთრებულ როლს ასრულებს. მას ოთხი ძირითადი ფუნქცია აკისრია: პირველი დონის კონტაქტი ორგანიზებულ სამედიცინო მომსახურებასთან, მიმდინარე და უწყვეტი მეთვალყურეობა, ყოვლისმომცველობა და კოორდინირება. განვიხილოთ თითოეული მათგანი:

* პირველი დონის კონტაქტი. პირველადი ჯანდაცვა ჯანდაცვის სისტემის ერთგვარი კარიბჭეა. ეს არის პაციენტის პირველი კონტაქტი ორგანიზებულ სამედიცინო მომსახურებასთან, ექიმთან. პირველადი ჯანდაცვის ექიმი ახდენს დაავადების პირველად შეფასებას და საჭიროების შემთხვევაში პაციენტს ექიმ სპეციალისტთან გზავნის.

* უწყვეტობა. სამედიცინო მომსახურების უწყვეტობა გულისხმობს სამედიცინო დახმარების დონეთა უწყვეტობას, სამედიცინო პერსონალისა და მოსახლეობის ურთიერთობის უწყვეტობას, კონფიდენციალურობას. პირველადი ჯანდაცვის რგოლში მომუშავე ექიმისთვის პაციენტთან ურთიერთობა უწყვეტი პროცესია, ხოლო კონკრეტული დაავადება – ეპიზოდი. ოჯახის ექიმი პაციენტს ხანგრძლივად აკვირდება, თვალს ადევნებს დაავადების ჩამოყალიბების, განვითარებისა და მიმდინარეობის სტადიებს და შესაბამისად მართავს მას. ეს განსაკუთრებულ მნიშვნელობას იძენს, როდესაც პაციენტს ქრონიკული დაავადება აქვს. კვლევები ადასტურებს, რომ პირველადი ჯანდაცვის გამართული სისტემა ზრდის პაციენტის კმაყოფილებას, ხოლო უწყვეტობა ხელს უწყობს პრევენციული სერვისების მეტი მოცულობით განხორციელებას.

* ყოვლისმომცველობა. ოჯახის ექიმი ზრუნავს პაციენტის არა მარტო ფიზიკურ, არამედ სულიერ და სოციალურ კეთილდღეობაზეც და დიაგნოზის დასმისა თუ მკურნალობის გეგმის შემუშავებისას ყველა ჩამოთვლილ ფაქტორს ითვალისწინებს. ამით განსხვავდება იგი ექიმი სპეციალისტებისგან, რომლებიც მხოლოდ ცალკეულ დაავადებებს მკურნალობენ, ანუ ახორციელებენ ვიწრო, სპეციალიზებულ მომსახურებას.

ოჯახის ექიმი პასუხისმგებლობას იღებს პაციენტის სამედიცინო მომსახურების მთელ სპექტრზე. ცხადია, გარკვეული პასუხისმგებლობა პაციენტსაც ეკისრება. როდესაც ის სპეციალისტს ოჯახის ექიმის რეკომენდაციის გარეშე მიმართავს, ვალდებულია, საქმის კურსში ჩააყენოს ეს უკანასკნელი სამედიცინო მომსახურების კოორდინაციის მიზნით.

* კოორდინირება. ჯანდაცვა რთული სისტემაა. პაციენტს უჭირს განსაზღვრა, რა სახის სამედიცინო სერვისი მიიღოს. აქ მაკოორდინირებელი ფუნქცია სწორედ პირველად ჯანდაცვას ეკისრება. ოჯახის ექიმი გვევლინება პაციენტის მეგზურად, ქომაგად, ის იცავს პაციენტს, ემარება სამედიცინო მომსახურების სწორად შერჩევაში. კოორდინირების წყალობით პაციენტი იღებს შესაბამის სერვისს შესაბამის დროსა და შესაბამის ადგილას.

– რა მდგომარეობაშია საქართველოში პირველადი ჯანდაცვის სისტემა?

– არცთუ სახარბიელო მდგომარეობაში. ამის დასტურად შემდეგი მონაცემებიც კმარა: საქართველოში, დსთ-ისა და ევროპის ქვეყნებთან შედარებით, ამბულატორიული ვიზიტების მაჩვენებელი საკმაოდ დაბალია. ჯანმრთელობის მსოფლიო ორგანიზაციის მონაცემებით, დსთ-ის ქვეყნებში მიმართვათა რაოდენობა 2011 წლისთვის ერთ სულ მოსახლეზე საშუალოდ 8.8-ს შეადგენდა, ხოლო ევროპის რეგიონის ქვეყნებში 2010 წლისთვის – 7.5-ს. 2010 წელს, სამედიცინო მომსახურებით სარგებლობისა და ჯანდაცვის ხარჯების კვლევის შედეგების თანახმად, პირველადი ჯანდაცვის დაწესებულებები ჯანდაცვის სისტემასთან პირველი კონტაქტის ადგილად აირჩია იმ პირთა ნახევარმა (50.9%), რომელმაც ამა თუ იმ პრობლემის გამო სამედიცინო დაწესებულებას მიმართა. იმავეზე მეტყველებს შემდეგი მონაცემებიც: ჯანდაცვის მთელ დანახარჯში მედიკამენტების წილად საქართველოში 40-45% მოდის, მაშინ როდესაც ევროპის ქვეყნებში იგივე მაჩვენებელი 15%-ს არ აღენატება. ყოველივე ეს მოწმობს, რომ პირველადი ჯანდაცვის სისტემა ვერ ასრულებს კარიბჭის როლს და აქედან მეორეულ დონეზე რეფერალი ნაკლებად ხორციელდება. ოჯახის ექიმის ინსტიტუტმა და, საზოგადოდ, პირველადმა ჯანდაცვამ ჩვენს ქვეყანაში ჯერ ვერ მიაღწია იმ სტანდარტს, რომელიც უკვე რამდენიმე ათეული წელიწადია არსებობს განვითარებულ ქვეყნებში.

–  თქვენი აზრით, რა არის საჭირო ვითარების გამოსასწორებლად?

– უწინარესად, ოჯახის ექიმის ინსტიტუტის განვითარება. პირველადი ჯანდაცვის სისტემის რეფორმირებაზე აგერ უკვე ოცდახუთი წელია ლაპარაკობენ. ამ რეფორმას ყველა მთავრობა იწყებდა, მაგრამ საქმე ბოლომდე ვერავინ მიივყანა. არადა, უამისოდ შესაძლოა მთელი ჯანდაცვის სისტემა ჩამოიშალოს. პირველადი ჯანდაცვის სისტემა ჯანდაცვის სისტემის საძირკველია. თუ მას სიმტკიცე აკლია, რა თანხაც უნდა დაიხარჯოს, რა რეფორმაც უნდა განხორციელდეს, მიზანს ვერ მივაღწევთ.

– სახელდობრ, რა უნდა გაკეთდეს?

– ცნობილი გახდა, რომ უახლოეს მომავალში ჯანდაცვის სამინისტრო პირველადი ჯანდაცვის რგოლის რეფორმირებას გეგმავს. ჩემი აზრით, ოჯახის ექიმის ინსტიტუტის განვითარებისთვის საჭიროა ოთხი რამ: ოჯახის ექიმების უწყვეტი სამედიცინო განათლების ხელშეწყობა, პირველადი ჯანდაცვის სისტემის ოპტიმალური გეოგრაფიული განაწილება, მისი ხელმისაწვდომობის გაზრდა და შრომის ნორმალური ანაზღაურების უზრუნველყოფა.

– უფრო ვრცლად გვესაუბრეთ თითოეულ ამ ღონისძიებაზე.

– პირველადი ჯანდაცვის რეფორმა ვერ განხორციელდება სათანადო განათლების მქონე ოჯახის ექიმისა და ექთნის გარეშე. მაშასადამე, საჭიროა პერსონალის პროფესიული მომზადების დონის ამაღლება. ჩვენს ქვეყანაში არსებობს საოჯახო მედიცინის სასწავლო ცენტრები, სადაც ხდება ოჯახის ექიმებისა და ექთნების გადამზადება, თუმცა მათი უმეტესობა ფასიანია და ყველას არ მიუწვდება ხელი. სახელმწიფომ, დონორი ორგანიზაციების მხარდაჭერით, სათანადოდ უნდა ასწიოს შესაფერისი კვალიფიკაციის პირველადი ჯანდაცვის კადრების პროფესიული მომზადების დონე, ხელი შეუწყოს ოჯახის ექიმების უწყვეტ სამედიცინო განათლებას. პირველადი ჯანდაცვის დაწესებულებები უკეთ უნდა აღიჭურვოს.

პირველადი ჯანდაცვის დაწესებულებათა მდებარეობა განისაზღვრება სამედიცინო მომსახურების ოპტიმალური გეოგრაფიული ხელმისაწვდომობის დაცვის პრინციპით, რაც გულისხმობს სერვისის თხუთმეტწუთიანი ხელმისაწვდომობის ზონაში მიღების შესაძლებლობას. მათთვის, ვინც ცხოვრობს მთაში ან სოფლად, სადაც მოსახლეობის რაოდენობა მცირეა, მიზანშეწონილია პირველადი ჯანდაცვის მობილური გუნდების შექმნა, რომლებიც განსაზღვრული პერიოდულობით უახლოესი საოჯახო მედიცინის ცენტრიდან ადგილებზე პირველადი ჯანდაცვის მომსახურებას გასწევენ. საამისოდ, მიზანშეწონილია, ჩამოყალიბდეს სოფლად – ერთგუნდიანი, ხოლო რაიონულ ცენტრებსა და დიდ ქალაქებში – ერთ- და მრავალგუნდიანი პირველადი ჯანდაცვის მომსახურების მიმწოდებელი.

ოჯახის ექიმის ინსტიტუტის განვითარების ხელშესაწყობად საჭიროა პირველადი ჯანდაცვის სამედიცინო პერსონალის შრომის ნორმალური ანაზღაურების უზრუნველყოფა. ამჟამად ოჯახის ექიმის ხელფასი დაახლოებით 400 ლარია, ექთნისა კი 200 ლარი. ასეთი ანაზღაურებით ოჯახის ექიმის ინსტიტუტი, ცხადია, ვერ განვითარდება.

– პირველადი ჯანდაცვის სისტემის განვითარება მხოლოდ ოჯახის ექიმის ინსტიტუტის ხელშეწყობას გულისხმობს?

– რა თქმა უნდა, არა. უდიდესი როლი ეკისრება მედდას. პრობლემა აქაც დიდია: თუ განვითარებულ ქვეყნებში მედდებისა და ექიმების რიცხობრივი თანაფარდობაა ხუთი ან სამი ერთთან, საქართველოში ერთ ექიმზე ერთი მედდაც კი არ მოდის. ამ პრობლემის აღმოუფხვრელად პირველადი ჯანდაცვის სისტემის განვითარება გაჭირდება.

–  პირველადი ჯანდაცვის სისტემა ქვეყნის ხელისუფლებამ 2016 წლის მთავარ პრიორიტეტად დასახა…

– მართალი ბრძანდებით. მოხარული ვარ, რომ მთავრობამ ეს პრობლემად მიიჩნია და მისი გამოსწორების გზას დაადგა. მთავარია, შემუშავდეს ხანგრძლივ პერსპექტივაზე გათვლილი სტრატეგიული გეგმა, რომელიც საფუძვლად დაედება და სიკეთეს მოუტანს ქვეყანას და მის თითოეულ მოქალაქეს.

გამოქვეყნდა ჟურნალი “ავერსი” 2016 N6 (134)

Chekhov ჩეხოვი

ერთ მშვენიერ საღამოს, არანაკლებ მშვენიერი ეგზეკუტორი ივან დმიტრიჩ ჩერვიაკოვი იჯდა თეატრში, სავარძლების მეორე რიგში და ბინოკლით უცქერდა სპექტაკლს „კორნევილის ზარები“. ის უყურებდა წარმოდგენას და თავს ნეტარების უმაღლეს მწვერვალზე გრძნობდა, მაგრამ უეცრად… ეს „უეცრად“ ხშირად გვხვდება მოთხრობებში. ავტორები მართალნი არიან, ცხოვრება სავსეა მოულოდნელობებით! უცებ ჩერვიაკოვს სახე დაემანჭა, თვალები დაუელამდა, სუნთქვა შეეკრა, ბინოკლი ხელიდან გაუვარდა, მოიკუნტა და „ცხიკ“ – როგორც მიხვდით, დააცემინა. დაცემინება არსად არავის არ ეკრძალება. აცემინებს ყველა: მამაკაცი, პოლიციელი და ხანდახან საიდუმლო მრჩეველიც კი. ყველა აცემინებს. დაცემინების გამო ჩერვიაკოვი სულაც არ ჩავარდნილა უხერხულ მდგომარეობაში. სახე ცხვირსახოცით მოიწმინდა და როგორც ზრდილობიანი ადამიანის წესია, გარშემო მიმოიხედა, რომ დარწმუნებულიყო, ხომ არავინ შეაწუხა თავისი დაცემინებით. მაგრამ აქ კი ნამდვილად ჩავარდა უხერხულ მდგომარეობაში. დაინახა, რომ მოხუცი კაცი, რომელიც მის პირდაპირ, სავარძლების პირველ რიგში იჯდა, მონდომებით იწმენდდა ხელთათმანით მელოტ თავსა და კისერს და თან რაღაცას ბუტბუტებდა. ჩერვიაკოვმა ამ მოხუცში შეიცნო სტატსკი გენერალი ბრიზჟალოვი, რომელიც ცნობათა გავრცელების უწყებაში მუშაობდა.

– „მე ის დავდორბლე – გაიფიქრა ჩერვიაკოვმა. მართალია, ჩემი უფროსი არ არის, სხვისია, მაგრამ მაინც უხერხულია. ბოდიში უნდა მოვუხადო“. ჩერვიაკოვმა ჩაახველა, მთელი ტანით წამოიმართა და ყურში ჩასჩურჩულა გენერალს: – მაპატიეთ, თქვენო უმაღლესობავ, მე თქვენ დაგდორბლეთ… რა თქმა უნდა, უნებლიეთ…

– არაუშავს, არაუშავს…

– თუ ღმერთი გწამთ, მაპატიეთ! მე ხომ… არ მინდოდა!

– არაუშავს, დაჯექით და მომასმენინეთ, თუ შეიძლება! ჩერვიაკოვს შერცხვა, უაზროდ გაიღიმა და სცენას მიაშტერდა. უყურებდა, მაგრამ ნეტარებას ვეღარ გრძნობდა. მოუსვენრობამ შეიპყრო. ანტრაქტის დროს მიუახლოვდა გენერალს, დასძლია სიმხდალე და ჩაიბურტყუნა: – მე თქვენ დაგდორბლეთ, თქვენო უმაღლესობავ… მაპატიეთ, მე ხომ არ მინდოდა.

– აჰ, საკმარისია. მე დამავიწყდა კიდეც, თქვენ კი იმავეს იმეორებთ! – თქვა გენერალმა, რომელსაც მოუთმენლობისგან ქვედა ტუჩი აუთრთოლდა. „დაავიწყდა, თვალები კი გესლით აქვს სავსე“ – გაიფიქრა ჩერვიაკოვმა და ეჭვიანი მზერა ესროლა გენერალს. – ლაპარაკიც კი არ უნდა. მინდოდა ამეხსნა, რომ შემთხვევით მომივიდა… ეს ხომ ბუნებრივი მოვლენაა. შეიძლება იფიქროს, რომ მისთვის შეფურთხება მინდოდა. შეიძლება ეხლა არ ფიქრობს, მაგრამ მერე იფიქროს!“ სახლში რომ მივიდა, ჩერვიაკოვმა ცოლს უამბო თავის ბრიყვულ საქციელზე. ცოლმა, როგორც ჩერვიაკოვს მოეჩვენა, არაფრად ჩააგდო მომხდარი. მას მხოლოდ შეეშინდა, მაგრამ როცა გაიგო, რომ ბრიზჟალოვი ქმრის უფროსი არ იყო, დამშვიდდა.

– მაინც წადი და ბოდიში მოუხადე, – უთხრა ცოლმა. არ იფიქროს, რომ საზოგადოებაში ქცევის წესები არ იცი.

– მეც ასე ვფიქრობდი. მოვუბოდიშე, მაგრამ მან რაღაც უცნაურად მიიღო… ერთი სიტყვაც არ უთქვამს სასიკეთო. თან ლაპარაკის დროც აღარ იყო.  მეორე დღეს ჩერვიაკოვმა ახალი ვიცმუნდირი ჩაიცვა, თმა შეიჭრა და ბრიზჟალოვთან გაემართა ახსნა-განმარტების მისაცემად. მისაღებში შესულმა ნახა, რომ იქ მრავალ მთხოვნელს მოეყარა თავი. მთხოვნელებს შორის მოკრა თვალი თვით გენერალსაც, რომელსაც უკვე დაეწყო თხოვნების მოსმენა. რამდენიმე მთხოვნელის შემდეგ ჩერვიაკოვის ჯერიც დადგა. გენერალმა მზერა მას მიაპყრო.

– გუშინ „არკადიაში“, ალბათ, გახსოვთ, თქვენო უმაღლესობავ, – დაიწყო მოხსენება ეგზეკუტორმა. – მე დამაცემინა და უნებლიეთ დაგდორბლეთ… პატიება მინდოდა…

– მერედა, ასეთ წვრილმანზე? ღმერთო, რას ნიშნავს ეს! თქვენ რაღამ შეგაწუხათ? – მიუბრუნდა გენერალი მომდევნო მთხოვნელს. „ჩემთან ლაპარაკიც კი არ ისურვა, – გაიფიქრა ჩერვიაკოვმა და გაფითრდა. ესე იგი, გაბრაზებულია.. არა, ამის ასე დატოვება არ შეიძლება…მე მას ავუხსნი…“ როცა გენერალმა საუბარი დაასრულა უკანასკნელ მთხოვნელთან და შიდა აპარტამენტისკენ აიღო გეზი, ჩერვიაკოვი უკან გაჰყვა ბუტბუტით: – თქვენო უმაღლესობავ! თუკი ვბედავ თქვენს შეწუხებას, მხოლოდ იმიტომ, რომ სინანულს განვიცდი… მე ხომ უნებლიეთ… თვითონ ნახეთ! გენერალმა შეწუხებული გამომეტყველება მიიღო და ხელი აიქნია.

– თქვენ, ალბათ, დამცინით, თქვენო მოწყალებავ! – ჩაილაპარაკა და კარს უკან გაუჩინარდა.

„რას ჰქვია, დავცინი? – გაიფიქრა ჩერვიაკოვმა. – რა შუაშია აქ დაცინვა! გენერალმა ვერაფერიც ვერ გაიგო. რადგან ასეა, ამ ბაქიბუქას პატიების თხოვნას აღარ დავუწყებ! ეშმაკსაც წაუღია! წერილს მივწერ, მისვლით კი აღარ მივალ, ღვთის გულისათვის, აღარ მივალ და ეგ არის! “ ასე ფიქრობდა სახლში მიმავალი ჩერვიაკოვი… და მაინც წერილი არ მიუწერია. იფიქრა, იფიქრა და ვერაფრით ვერ მოიფიქრა, რა უნდა დაეწერა. მეორე დღეს ისევ თვითონ მოუხდა წასვლა ახსნა-განმარტების მისაცემად.

– მე გუშინ ვიყავი და შეგაწუხეთ, – წაიბუტბუტა ჩერვიაკოვმა, როცა გენერალმა კითხვით აღსავსე თვალები მიაპყრო. – მე დასაცინად არ მოვსულვარ, როგორც თქვენ ბრძანეთ. მე პატიებას გთხოვდით იმის გამო, რომ დაცემინებისას უნებლიეთ დაგდორბლეთ… დაცინვა კი არც მიფიქრია. როგორ გავბედავდი დაცინვას? თუ დაცინვას დავიწყებთ, მაშინ, ეს ნიშნავს, რომ არავითარი პატივისცემა არ გვქონია… პიროვნების მიმართ…

– გაეთრიეთ!!! – დაიღრიალა უცებ სიბრაზისგან გალურჯებულმა და აცახცახებულმა გენერალმა.

– რაო? – იკითხა ჩურჩულით ჩერვიაკოვმა, რომელსაც შიშისაგან გული ძლივსღა უცემდა.

– გაეთრიეთ! – გაიმეორა გენერალმა და ფეხი დაჰკრა იატაკს. ჩერვიაკოვს გულ-მუცელში რაღაც ჩაწყდა, თითქოს დაბრმავდა და დაყრუვდაო, უკან დაიხია კარისკენ, ქუჩაში გავიდა და წალასლასდა… სახლამდე ინერციით მივიდა, ვიცმუნდირის გაუხდელად მიწვა დივანზე და… მიიცვალა.

1883

Chekhov ჩეხოვი

თავიდან კარგი, წყნარი ამინდი იყო. შაშვები ჭახჭახებდნენ და სადღაც ახლოს, ჭანჭრობში რაღაც ცოცხალი შესაბრალისად ზუზუნებდა – თითქოს ცარიელ ბოთლში სულს უბერავდა. ტყისქათამამ გადაიფრინა და გაზაფხულის ჰაერში გასროლა მჭექარედ და მხიარულად გაისმა. მაგრამ როცა ტყეში ბინდი ჩამოწვა, აღმოსავლეთიდან ცივმა გამყინავმა ქარმა დაუბერა, ყველაფერი დადუმდა. გუბეები ყინულის ნემსებმა დაფარეს და ტყე უკაცრიელი გახდა. ზამთრის სუნი დატრიალდა.

სასულიერი აკადემიის სტუდენტი, მედავითნეს ვაჟი, ივან ველიკოპოლსკი დავის შემდეგ შინ  ბრუნდებოდა, სალეკი მდელოს ბილიკს მიუყვებოდა, თითები გაეთოშა და ქარისგან სახე უხურდა. მას მოეჩვენა რომ ამ უეცარმა აციებამ წესრიგი და თანხმობა დაარღვია ყველაფერში; რომ თავად ბუნებაც შიშმა მოიცვა და ამის გამო უფრო ჩამობნელდა. ირგვლივ ყველაფერი უდაბური იყო რაღაც განსაკუთრებულად მოღუშული. მხოლოდ ქვრივების ბოსტნებთან, მდინარის პირას გიზგიზებდა ცეცხლი, ხოლო უფრო შორს და იქ, სადაც სოფელი იყო, ოთხი ვერსის იქით, ყველაფერი ცივი საღამოს წყვდიადში ჩაფლულიყო. სტუდენტს გაახსენდა, რომ შინიდან გამოსვლისას, დედა წინკარში იჯდა იატაკზე, ფეხშიშველი, სამოვარს წმენდდა, ხოლო მამა ღუმელზე იწვა და ახველებდა. დიდი პარასკევის გამო კერძს არ ამზადებდნენ და სტუდენტს გაუსაძლისად შიოდა. და ახლა, სიცივისაგან აკანკალებული ფიქრობდა, რომ ზუსტად ასეთივე ქარი უბერავდა რიურიკის დროსაც, იოანე მრისხანეს დროსაც, პეტრე დიდის დროსაც; რომ მაშინ ასეთივე სასტიკი სიღარიბე და შიმშილი იყო; ასეთივე გახვრეტილი ჩალის სახურავები, უმეცრება, მოწყენილობა, ასეთივე უდაბნო ირგვლივ, წყვდიადი, სიმძიმის გრძნობა – ყველა ეს საშინელება იყო, არის და კვლავ იქნება  და იმის გამო, რომ კიდევ ათასი წელიწადი გაივლის, ცხოვრება უკეთესი არ გახდება და მას არ უნდოდა შინ დაბრუნება.

ბოსტნებს ქვრივების იმიტომ ერქვათ, რომ მათ ორი ქვრივი, დედა და ქალიშვილი უვლიდა. კოცონი მცხუნვარედ, ტკაცუნით იწვოდა და ირგვლივ მოხნულ მიწას ანათებდა. ქვრივი ვასილისა, მაღალი, ჩათქვირული დედაბერი იქვე იდგა და ცეცხლს ჩაფიქრებული დასქეროდა; მომცრო ტანის, სახენაყვავილარი, სულელური  გამომეტყველებით, ქალიშვილი ლუკერია მიწაზე იჯდა და ქვაბს და კოვზებს რეცხავდა. ალბათ ცოტა ხნის წინ ივახშმეს.  შორიახლოდან კაცების ხმები ისმოდა – იქაური მოჯამაგირეები მდინარეზე ცხენებს არწყულებდნენ.

–   აი, ზამთარიც ისევ დაბრუნდა, – თქვა სუდენტმა კოცონთან მიახლოებისას. – გამარჯობა!

–   ვასილისა შეკრთა, მაგრამ მაშინვე იცნო სტუდენტი  და ალერსიანად გაღიმა:

–   ვერ გიცანი, ღმერთმანი,- თქვა მან. – გამდიდრდები.

ისაუბრეს. ვასილისა ბატონებთან ძიძად ნამსახურები ქალი იყო. დელიკატურად საუბრობდა და სახიდან არ შორდებოდა რბილი, დარბაისლური ღიმილი; ხოლო მისი ქალიშვილი ლუკერია, ქმრის მიერ დაჩაგრული დედაკაცი, თვალებმოჭუტული შესქეროდა სტუდენტს, დუმდა და გამომეტყველება ყრუ-მუნჯივით ჰქონდა.

–   ზუსტად ასეთსავე ცივ ღამეში თბებოდა კოცონთან პეტრე მოციქული, – თქვა სტუდენტრმა და ხელები კოცონს მიაფიცხა, – მაშასადამე, მაშინაც ციოდა. ო, რა საშინელი ღამე იყო, დიდედა! უსასრულოდ გრძელი ღამე!

მან ირგვლივ მიმოიხედა, სწრაფად აიქნია თავი და დედაბერს ჰკითხა:

–   ხომ დაესწარი სახარების კითხვას?

–   ჰო, – უპასუხა ვასილისამ.

–   ალბათ გახსნოვს, საიდუმლო სერობის დროს პეტრემ იესოს უთხრა: “უფალო, მე შენთანა მზად ვარ საპყრობილედ და სიკვდილად მისვლად”. რაზეც უფალმა მიუგო: “ჭეშმარიტად გეუბნები შენ, ამაღამ, სანამ მამალი იყივლებდეს, სამჯერ უარმყოფ მე”. სერობის შემდეგ იესო საშინლად იტანჯებოდა ბაღში და ლოცულობდა, ხოლო საბრალო პეტრე მოიქანცა, ქუთუთოები დაუმძიმდა, ვერაფრით ვერ მოერია ძილს. ეძინა. შემდეგ, გაგონილი გექნება, იუდა იმ ღამესვე ეამბორა იესოს და მტანჯველებს მისცა. იესო ხელებშეკრული მიჰყავდათ მღვდელთმთავართან და სცემდნენ, ხოლო პეტრე, ღონემიხდილი, ნაღველითა და განგაშით გატანჯული, გესმის, გამოუძინებელი, გრძნობდა, რომ საცაა დედამიწაზე რაღაც შემაძრწუნებელი მოხდებოდა… პეტრეს თავდავიწყებით, უგონოდ უყვარდა იესო და ახლა შორიდან ხედავდა, როგორ გვემდნენ მას…

ლუკერიამ კოვზებს თავი მიანება და უმოძრაო მზერა მიაპყრო სტუდენტს.

–   იესო მღვდელმთავართან მიიყვანეს, – აგრძელებდა სტუდენტი, – დაკითხვა დაიწყეს, ხოლო მსახურებმა ცეცხლი დაანთეს. იმიტომ რომ ციოდა და თბებოდნენ, მათთან ერთად იდგა პეტრე და ისიც თბებოდა. ერთმა ქალმა პეტრე შენიშნა და თქვა: “ესეც იმასთან იყო”. ანუ, ესეც უნდა წავიყვანოთ დაკითხვაზეო. და მსახურებმა, კოცონთან რომ თბებოდნენ, ალბათ ეჭვით და ქუშად შეხედეს პეტრეს, რადგან შემცბარმა პეტრემ თქვა: “არ ვიცნობ მას”. ცოტა ხნის შემდეგ ვიღაცამ კვლავ შეიცნო მასში იესოს ერთი მოწაფეთაგანი: “შენც იმათგანი ხარ” – პეტრემ კვლავ უარყო. მესამედაც ვიღაცამ მიმართა: “განა მასთან ერთად არ იყავი ბაღში?” პეტრემ მესამედაც უარყო და მყისვე იყივლა მამალმა. პეტრემ შორიდამ შეხედა იესოს, გაახსენდა სერობაზე ნათქვამი სიტყვები… გაახსენდა, გამოფხიზლდა, ეზოდან გავიდა და მწარედ, მწარედ ატირდა. სახარებაში წერია: “და განვიდა გარე და ჰსტიროდა მწარედ” წარმომიდგენია: ჩუმი, ჩუმი, ბნელზე ბნელი ბაღი და სიჩუმეში ოდნავ მოისმის ყრუ ქვითინი.

სტუდენტმა ამოიოხრა და ჩაფიქრდა. ღიმილდაფენილმა ვასილისამ უცებ ამოისლუკუნა და მსხვილი ცრემლები ლოყებზე ჩამოუგორდა, სახეზე ხელები აიფარა – თითქოს საკუთარი ცრემლების რცხვენოდა, ხოლო ლუკერია მზერას არ აშორებდა სტუდენტს, წამოწითლდა და ძლიერი ტკივილის მომთმენი ადამიანივით მძიმე, დაძაბული გამომეტყველება გაუხდა.

მოჯამაგირეები მდინარიდან ბრუნდებოდნენ. სტუდენტმა ქვრივებს მშვიდობის ღამე უსურვა და გზა განაგრძო. ისევ წყვდიადში მიაბიჯებდა, ისევ გაეთოშა ხელები. სასტიკი ქარი უბერავდა და სულაც არ ჰგავდა, რომ მასზეგ აღდგომაა.

სტუდენტი ახლა ვასილისაზე ფიქრობდა: რაგან იგი ატირდა, მაშასადამე, ყოველივე იმას, რაც პეტრეს შეემთხვა, რაღაც კავშირი აქვს ქალთან…

უკან მიიხედა, კოცონი მშვიდად ანათებდა სიბნელეში და მის ირგვლივ აღარ ჩანდნენ ადამიანები. სტუდენტმა ისევ გაიფიქრა, რომ რაკი ვასილისა ატირდა, ხოლო ლუკერია შეცბა, ალბათ იმას, რაზეც ახლა იამბო და რაც ცხრამეტი საუკუნის წინათ მოხდა, კავშირი აქვს სინამდვილესთან: ორივე ქალთან და შესაძლოა, ამ უდაბურ სოფელთაგან, თავად მასთან, ყველა ადამიანთან. დედაბერი იმიტომ კი არ ატირდა, რომ სტუდენტმა გულის ამაჩუყებელი თხრობა იცის, არამედ იმიტომ, რომ პეტრე ახლობელია ქალისათვის, რომ ქალს მთელი არსებით აინტერესებს, თუ რა ხდებოდა მაშინ პეტრეს სულში.

და სტუდენტმა უეცარი სიხარული იგრძნო, წამით შედგა კიდეც, რათა სული მოეთქვა. “წარსული, – ფიქრობდა იგი, – სინამდვილესთან დაკავშირებულია მოვლენების უწყვეტი ჯაჭვით”. და მოეჩვენა, რომ ეს ესაა ჯაჭვის ორივე ბოლო დაინახა: ერთი ბოლოს შეეხო და მეორეც შეირხა.

ხოლო როცა ბორანით გადადიოდა მდინარეზე და მერმე, გორაკზე ასვლისას თავის მშობლიურ სოფელს და დასავლეთს გასქეროდა, სადაც ვიწრო ზოლად ციმციმებდა ცივი, ალისფერი აისი, იმაზე ფიქრობდა, რომ სიმართლე და სილამაზე, რომელიც მართავდა ადამიანების ცხოვრებას იქ. ბაღში და მღვდელმთავრის ეზოში, უწყვეტად გრძელდებოდა დღემდე და ალბათ, ყოველთვის შეადგენდა მთავარს ადამიანების ცხოვრებაში და საერთოდ დედამიწაზე; და ახალგარდობის ძალმოსილების, –     იგი მხოლოდ ოცდაორი წლის იყო, – ბედნიერების გამოუთქმელად ტკბილი მოლოდინი, განუცდელი, იდუმალი ბედნიერებისა, თანდათან ეუფლებოდა და სიცოცხლე აღმაფრთოვანებელი, მშვენიერი და მაღალი აზრით სავსე ეჩვენებოდა.

1894

თარგმნა ქეთი ნიჟარაძემ

გაზ.„ქომაგი“ 2000 N6 (30)

nurses-hospital

საავადმყოფოს გლობალური ბიუჯეტით დაფინანსება და ჯანდაცვის რეფორმები საქართველოში

თენგიზ ვერულავა, რევაზ ჯორბენაძე

საყოველთაო ჯანდაცვის პროგრამის ერთ-ერთ ყველაზე დიდ პრობლემაა ხარჯების მართვა. ყოველ წელს შეინიშნება სახელმწიფოს მიერ პროგრამით დაგეგმილზე მეტი თანხების ხარჯვა. გადახარჯვის უმთავრესი მიზეზია ექიმების და სამედიცინო დაწესებულებების უარყოფითი მოტივაცია შემოსავლების მაქსიმალურად მიღების მიზნით გაზარდონ შესრულებული სამუშაოს მოცულობა (მაგ., პაციენტის ჰოსპიტალიზაციის გასამართლებლად დაამძიმონ შემთხვევის სირთულე, საჭიროზე მეტ ხანს დააყოვნონ პაციენტი საავადმყოფოში, დაუნიშნონ ძვირადღირებული დიაგნოსტიკური გამოკვლევები). აღნიშნული ქმნის მომსახურების ჭარბი მოცულობით გაწევის პოტენციურ პირობებს, რაც, თავის მხრივ, ჯანდაცვის ხარჯების ზრდას განაპირობებს [1].
მთავრობის წარმომადგენლების განცხადებით, საყოველთაო ჯანდაცვის პროგრამის ხარჯების ადმინისტრირების გაუმჯობესების მიზნით იგეგმება საავადმყოფოებისთვის დაფინანსების მეთოდოლოგიის შეცვლა, კერძოდ, გლობალური ბიუჯეტით დაფინანსების მეთოდის შემოღება [2]. ამ მხრივ, საინტერესოა, რას გულისხმობს გლობალური ბიუჯეტით დაფინანსების მეთოდი, რა მექანიზმები გააჩნია მას ხარჯების შესაკავებლად, როგორია მსოფლიო გამოცდილება და რამდენად შესაძლებელია მისი დანერგვა საქართველოში?
გლობალური ბიუჯეტით დაფინანსების მეთოდი დამფინანსებლის (სახელმწიფო, ან სადაზღვევო კომპანია) მიერ საავადმყოფოს ასანაზღაურებელი ხარჯების საერთო მოცულობის წინასწარ განსაზღვრაა. გლობალური ბიუჯეტის ხსენებისას ზოგიერთ ექსპერტს ასოციაცია უჩნდება საბჭოთა კავშირში არსებულ საავადმყოფოების დაფინანსების მეთოდთან. თუმცა, გლობალური ბიუჯეტით დაფინანსების მეთოდი განსხვავდება საბჭოთა კავშირში არსებულ ბიუჯეტურ-მუხლობრივი დაფინანსებისაგან, სადაც ბიუჯეტის ფორმირება ხორციელდებოდა მუხლობრივი ხარჯების მიხედვით და დამოკიდებული იყო საავადმყოფოს სიმძლავრეზე, პერსონალის რაოდენობაზე და საწოლთა ფონდზე. დაფინანსების ასეთი მეთოდი განაპირობებდა რესურსების მართვისა და დაგეგმარების მოუქნელობას. დანახარჯის თითოეული მუხლის მკაცრად განსაზღვრის გამო, საავადმყოფოს არ ჰქონდა უფლება ეფექტურობის გაზრდის მიზნით, სამედიცინო მომსახურების სახეებს შორის მოეხდინა რესურსების გადანაწილება. შესაბამისად, შეინიშნებოდა საავადმყოფოს უარყოფითი მოტივაცია, დაფინანსების გაზრდის მიზნით, გაეზარდა პერსონალის და საწოლების რაოდენობა. იმის გათვალისწინებით, რომ საბჭოთა კავშირში სამედიცინო ორგანიზაციების დაფინანსების საკითხებს ძირითადად საკავშირო ჯანდაცვის სამინისტრო წყვეტდა, მთავარი ექიმები ჩადიოდნენ მოსკოვში, არაფორმალურ ურთიერთობებს ამყარებდნენ შესაბამის პირებთან და არაიშვიათად სათანადო ძღვენის (კონიაკები, ღვინო…) მირთმევის გზით ცდილობდნენ გაეზარდათ საავადმყოფოს სიმძლავრე.
ბიუჯეტურ-მუხლობრივი დაფინანსებისაგან განსხვავებით გლობალური ბიუჯეტი დგინდება ისტორიული მონაცემების მიხედვით, ანუ წინა წლებში სამედიცინო ორგანიზაციის მიერ შესრულებული სამუშაოს მოცულობის საფუძველზე. ყოველი ფინანსური წლის ბოლოს დამფინანსებელ მხარესა და სამედიცინო ორგანიზაციას შორის ხდება მომავალი წლის ბიუჯეტის შესახებ შეთანხმება. ხელშეკრულების დადების შემდეგ დანფინანსებელი მხარე ატარებს საავადმყოფოს მონიტორინგს, ახდენს მის მიერ აღებული ვალდებულებების შესრულების შეფასებას [3].
1980-იან წლებამდე მთელ მსოფლიოში საავადმყოფოები ფინანსდებოდნენ ფაქტიური, წინასწარ განუსაზღვრელი ხარჯების მიხედვით, ანუ დამფინანსებელი მხარე საავადმყოფოსთან წინდაწინ არ ათანხმებდა ჩასატარებელ სამედიცინო მომსახურების მოცულობას, ფასს. აღნიშნული კატასტროფულად ზრდიდა ჰოსპიტალურ ხარჯებს. ხარჯების შეკავების მიზნით, ევროპის ბევრ ქვეყნებში 1980-იანი წლებიდან ფართოდ დაიწყეს გლობალური ბიუჯეტით საავადმყოფოების დაფინანსების მეთოდის შემოღება.
გლობალური ბიუჯეტის დადგენა რამოდენიმე ეტაპებისაგან შედგება. სამედიცინო დაწესებულება წლის ბოლოს წარმოადგენს სრულ სტატისტიკურ (საწოლთა რაოდენობა, გატარებულ საწოლ-დღეთა რაოდენობა, ნამკურნალევ ავადმყოფთა რაოდენობა, მკურნალობის ხანგრძლივობა, საწოლთა დატვირთვის მაჩვენებელი) და ფინანსურ (საავადმყოფოს შემოსავალი, გაწეული დანახარჯები, შემოსავლებსა და ფაქტიურ დანახარჯებს შორის სხვაობა) მონაცემებს, მომავალი წლის სავარაუდო ხარჯთაღრიცხვას ძირითადი პუნქტების სახით (ხელფასები, მედიკამენტები, მომსახურება, ავადმყოფის მოვლა, ღამის მორიგეობა, ლაბორატორიული გამოკვლევა და ა. შ.). დამფინანსებელი მხარე ანალიზს უკეთებს წარმოდგენილ ინფორმაციას. კერძოდ, განსაკუთრებული ყურადღება ექცევა შემდეგ გარემოებებს: სიმძიმის მიხედვით დაავადებათა სტრუქტურის, ყველაზე ხშირად გამოყენებული ნოზოლოგიების, დაუსაბუთებელი და განმეორებითი ჰოსპიტალიზაციის, სტაციონარული მკურნალობის გახანგრძლივებული შემთხვევების შესწავლა.
გამოწვლილვით განიხილება ამბულატორიული ექიმის მიერ პაციენტების საავადმყოფოში მიმართვების სიხშირე, რომელშიც ყურადღება ექცევა ისეთი ნოზოლოგიების გამოვლენას, რომელთა მკურნალობა შესაძლებელია ჩატარებულიყო ამბულატორიულ პირობებში. ასევე ხდება სტაციონარში ოჯახის ექიმის უმომართვოდ, ან სასწრაფო სამედიცინო დახმარებით მოხვედრილ პაციენტთა შესწავლა. ამ მონაცემებით გამოვლინდება ამბულატორიულ დონეზე არსებული სუსტი მხარეები, ჩნდება დაუსაბუთებელი ჰოსპიტალიზაციის შემცირების შესაძლებლობა, აგრეთვე ისეთი საორგანიზაციო-ეკონომიკური ცვლილებების გატარების საჭიროება, რომელიც სტიმულს მისცემს სტაციონარული მკურნალობის სანაცვლოდ, ამბულატორიულ-პოლიკლინიკურ დონეზე გაიზარდოს ექიმთან მიმართვიანობა.
როდესაც დამფინანსებლის მხრიდან არსებობს საავადმყოფოს ეფექტურობის გაზრდის სტიმულირების სურვილი, ჩნდება დღის სტაციონარების და ამბულატორიული განყოფილებების შექმნის მოტივაცია. ასეთი სტიმულის არსებობისას, საავადმყოფო ცდილობს დაავადებათა შედარებით მსუბუქი ფორმების მკურნალობა ამბულატორიულ ან დღის სტაციონარებში ჩააატაროს. დამფინანსებელმა მხარემ ხელი უნდა შეუწყოს საავადმყოფოს მიერ რესურსების ეკონომიურად გამოყენების მოტივაციას. ამ მხრივ, მიზანშეწონილია, მთავარი აქცენტის გაკეთება არა დამფინანსებლის მხრიდან ხარჯების უსაფუძვლო შემცირებაზე, არამედ ეფექტურობის გაზრდაზე. არასწორად დადგენილი, ხელოვნურად შემცირებული ლიმიტირების შემთხვევაში საავადმყოფოს არ ექნება ბიუჯეტის ეფექტურად გამოყენების ეკონომიკური სტიმული.
ჯანდაცვის სერვისების მოცულობის ზუსტად პროგნოზირება შეუძლებელია. ამიტომ საავადმყოფოს ფაქტიურმა ხარჯებმა შესაძლოა გადააჭარბოს წინასწარ დადგენილ გლობალურ ბიუჯეტს, ან პირიქით, ნაკლები შეადგინოს. ასეთ შემთხვევებში, ხელშეკრულებაში მკაფიოდ უნდა იქნეს დადგენილი, ვინ იღებს პასუხისმგებლობას ბიუჯეტური თანხების გადაჭარბების, ან არასრული ხარჯვის შემთხვევაში. ამ დროს ადგენენ ე. წ. “რისკის დერეფანს”, ანუ ფაქტიური მოცულობის გეგმიურიდან შესაძლო გადახრას. მაგალითად, როდესაც დაგეგმილია 100 შემთხვევის ანაზღაურება და “რისკის დერეფანი” 5 %-ს შეადგენს, 105 და 95 შემთხვევა დაფინანსდება როგორც 100 შემთხვევა. 106 შემთხვევა ანაზღაურდება შედარებით დაბალი ფასით, ხოლო 94 შემთხვევის დროს საავადმყოფო არ მიიღებს ერთი შემთხვევის დაფინანსებას. ურთიერთმოლაპარაკების საფუძველზე დგინდება ბიუჯეტს ზევით დაფინანსების ზღვარი. მაგალითად, გერმანიაში დაგეგმილზე ნაკლებით შესრულების შემთხვევაში საავადმყოფო მაინც ღებულობს დაფინანსებას, მხოლოდ ტარიფის 25 %-ით ნაკლებს. მისი გადაჭარბებისას კი მისი ღირებულების მხოლოდ 75 % ანაზღაურდება.
საავადმყოფოს გლობალური ბიუჯეტის გასათვლელად იყენებენ მსგავსი დიაგნოზების ჯგუფებით დაფინანსების მეთოდს (Dიაგნოსის-ღელატედ Gროუპს – DღG). ამ დროს თითოეული დაავადებების (დიაგნოზით მსგავსი) ფაქტიური ხარჯების საფუძველზე დგინდება თითოეული ნოზოლოგიური ჯგუფის ღირებულება. დაავადებათა ტარიფები შესაძლებელია იყოს ყველა საავადმყოფოსათვის ერთიანი (უნიფიცირებული) ან სხვადასხვა დონის საავადმყოფოებისათვის დადგინდეს სხვადასხვა (ინდივიდუალური) ტარიფები.
ინდივიდუალური ტარიფების შემთხვევაში დამფინანსებელს აქვს სამედიცინო დაწესებულების შერჩევის უფრო მეტი შესაძლებლობა. ცხადია, დამფინანსებელი კონკურსის საფუძველზე ხელშეკრულებას გააფორმებს იმ სამედიცინო დაწესებულებასთან, რომელიც სამედიცინო დახმარების ხარისხის გათვალისწინებით დაბალი ფასებით მეტი მოცულობის სამუშაოს შეასრულებს.
გლობალურ ბიუჯეტს ხარჯების შეკავების თვალსაზრისით ბევრი დადებითი მხარე გააჩნია. კერძოდ, რადგან ბიუჯეტი წინასწარ განსაზღვრული და ლიმიტირებულია, ადვილია ხარჯების პროგნოზირებადობა. გარდა ამისა, დამფინანსებელს საავადმყოფოს დანახარჯებზე კონტროლის ძლიერი ბერკეტები გააჩნია. თავის მხრივ, შეზღუდული დაფინანსების გამო, საავადმყოფო ჰოსპიტალიზაციის რაოდენობის გაზრდით არ არის დაინტერესებული. შესაბამისად, მნიშვნელოვნად მცირდება ჯანდაცვის ხარჯები და იზრდება რესურსების დაზოგვის სტიმული.
გლობალური ბიუჯეტი დადებითად მოქმედებს სამედიცინო დაწესებულების ეკონომიკურ აქტიურობაზე. მისი ფორმირების პროცესში ჩართულია სამედიცინო პერსონალი, რომელიც მონაწილეობს დამფინანსებელ მხარესთან სამედიცინო დახმარების მოცულობისა და ტარიფების შეთანხმების პროცესში, მასთან ერთად განიხილავს ჰოსპიტალიზაციის საფუძვლიანობის ანალიზს, გეგმავს შესასრულებელი სამუშაოს სტრუქტურას ისეთი სახით, რომ უზრუნველყოს ძვრადღირებული რესურსების ეფექტური გამოყენება. პერსონალის ჩართულობა და ეკონომიკური მოტივაცია ზრდის მათ პასუხისმგებლობის დონეს, ხელს უწყობს მკურნალობის დაბალხარჯვიანი მეთოდების დანერგვას.
გლობალური ბიუჯეტის დროს მარტივია საავადმყოფოსთან ანგარიშსწორება, საქმის წარმოება, რაც ამცირებს საავადმყოფოს მიერ წარდგენილ სამუშაოსა და დამფინანსებლის ანაზღაურებას შორის დაყოვნების ხანგრძლივობას.
გლობალური ბიუჯეტით დაფინანსების პირობებში სამედიცინო დაწესებულება ფინანსდება ავანსის სახით (წინასწარ), რაც თავის მხრივ ხელს უწყობს მედიკამენტებით და სხვა აუცილებელი სამედიცინო მოხმარების საგნებით სამედიცინო დაწესებულების დროულ უზრუნველყოფას. აღნიშნული კი დადებითად აისახება პაციენტის კმაყოფილების დონის ამაღლებაზე [4].
შეიძლება ითქვას, რომ საავადმყოფოების გლობალური ბიუჯეტით დაფინანსების მეთოდი ხარჯების შეკავების ერთ-ერთი საუკეთესო მექანიზმია. საქართველოში მისი დასანერგად გათვალისწინებულ უნდა იქნას მსოფლიოში ამ მხრივ არსებული გამოცდილება და თავად ქვეყნის ჯანდაცვის სისტემის თავისებურებები.

ლიტერატურა:

1. თენგიზ ვერულავა. არის თუ არა სამედიცინო ბაზარი ჩვეულებრივი ბაზარი? პროექტი „სტრატეგიული გეგმა საქართველო 2020 – სამოქალაქო საზოგადოების ჩართულობის გაძლიერება. ინფორმაციის თავისუფლების განვითარების ინსტიტუტი (IDFI). 19.02.2016
2. ლიკა ზაკაშვილი. რა ცვლილებებია მოსალოდნელი საყოველთაო ჯანდაცვის პროგრამაში – ინტერვიუ კაკი ზოიძესთან. ლიბერალი. 07.11.2016.
3. თენგიზ ვერულავა. ჯანდაცვის ეკონომიკა. საქართველოს უნივერსიტეტი. თბილისი. 2009 წ.
4. თენგიზ ვერულავა. ჯანდაცვის პოლიტიკა. ილიას სახელმწიფო უნივერსიტეტი. თბილისი. 2016 წ.

Hospital Global Budgeting and health care reforms in Georgia

Tengiz Verulava, Revaz Jorbenadze

One of the biggest problems for universal health care program is the cost management. Many countries with publicly funded systems of healthcare have adopted global budgets as a key funding mechanism. One of the major attractions of the global budget model is that it can combine administrative simplicity with some incentives for performance enhancements. Furthermore, experience has shown that the information needs of this type of payment mechanism are less than more complex payment systems such as diagnostic related groups and itemized payments. Acording Government officials in Georgia, in order to improve universal health care program administration costs, are planned reforms for hospitals funding methodology, in particular, installation of the hospital global budgeting. The article examines the concept global budget financing methodology, the mechanisms of cost containment, the experience of the world and the possibilities of its implementation in Georgia.

Key words: health care financing, global budgets, contracting, costing hospital services.

თენგიზ ვერულავა
მედიცინის აკადემიური დოქტორი,
ილიას სახელმწიფო უნივერსიტეტის პროფესორი
გ. ჩაფიძის სახელობის გადაუდებელი კარდიოლოგიის ცენტრის ხარისხის მართვის დეპარტამენტის ხელმძღვანელი,

რევაზ ჯორბენაძე
მედიცინის აკადემიური დოქტორი,
თბილისის ივ. ჯავახიშვილის სახ. სახელმწიფო უნივერსიტეტის პროფესორი
გ. ჩაფიძის სახელობის გადაუდებელი კარდიოლოგიის ცენტრის აღმასრულებელი დირექტორი

გამოქვეყნდა ჟურნალში “ეკონომიკა და ბიზნესი” N 1. 2017 წ. გვ. 137-143.

https://www.tsu.ge/data/file_db/economist_faculty/jurn.pdf

სტატიის PDF ვერსია საავადმყოფოს გლობალური ბიუჯეტით დაფინანსება და ჯანდაცვის რეფორმები

Older Posts »

კატეგორიები