ვალერიან გუნია

ვალერიან გუნია

ვალერიან ლევანის ძე გუნია დაიბადა 1862 წლის 21 იანვარს სენაკის რაიონის სოფელ ეკში. კერძო მასწავლებლების ხელმძღვანელობით ისწავლა რუსული და გერმანული ენები. თბილისის რეალური სასწავლებლიდან პოლიტიკურ გამოსვლებში მონაწილეობისთვის გარიცხეს. შემდეგ მოსკოვში გააგრძელა სწავლა სასოფლო-სამეურნეო სასწავლებელში. ალექსანდრე სუმბათაშვილ-იუჟინის დახმარებით დაუახლოვდა მცირე თეატრს და თეატრალური საქმიანობა შეისწავლა. 1882 წელს სამშობლოში დაბრუნებული აქტიურად ჩაება თეატრალურ და საზოგადოებრივ ცხოვრებაში. იმავე წელს ვასო აბაშიძის ხელმძღვანელობით პირველად გამოვიდა სცენაზე. ითამაშა ოტელო, მეფე ლირი, ოიდიპოსი, კაკო ყაჩაღი, ოთარ-ბეგი. გამოირჩეოდა დიდი სცენური მომხიბვლელობით, შთამბეჭდავი გარეგნობით, შესანიშნავი ხმით, ძლერი ტემპერიმენტით. დიდი წვლილი მიუძღვის ქართველ პროფესიონალ მსახიობთა აღზრდაში. წლების განმავლობაში სათავეში ედგა ქართულ დრამატულ დასებს. მან შექმნა და გადმოაკეთა მრავალი პიესა, დაწერა ლიბრეტოები ოპერებისათვის – ფალიაშვილის „დაისი“, არაყიშვილის „დინარა“ და სხვა. რედაქტორობდა პერიოდულ გამოცემებს – ჟურნალ „თეატრს“, დააარსა გაზეთი „ცნობის ფურცელი“, იუმორისტული ჟურნალი „ნიშადური“, 1888 წელს გამოსცა „საქართველოს კალენდარი“. ვალერიან გუნია იყო თეატრის თვალსაჩინო ისტორიკოსი და თეორეტიკოსი, სისტემატურად აქვეყნებდა კრიტიკულ წერილებს, ნარკვევებს, თეორიულ სტატიებს. აღსანიშნავია ისტორიული ნარკვევი „ქართული თეატრი 1879-1889“.

ვალერიან გუნია იყო ხელმძღვანელობდა 1907 წელს საგურამოდან ილია ჭავჭავაძის გადმოსვენებას. თვითონ ჩოხით გამოწყობილი ცხენზე ამხედრებული მიუძღვოდა პროცესიას.

1921 წლიდან ხელმძღვანელობდა ქართულ თეატრებს, იყო ხელოვნების მუშაკთა კავშირის გამგეობის პირველი თავმჯდომარე.

დაკრძალულია მწერალთა და საზოგადო მოღვაწეთა დიდუბის პანთეონში.

ნიკო ფიროსმანი და ანრი რუსო. ლადო გუდიაშვილი - Lado Gudiashvili. 1976

ნიკო ფიროსმანი და ანრი რუსო. ლადო გუდიაშვილი - Lado Gudiashvili. 1976

თენგიზ ვერულავა – ნიკალა კონდუქტორი (ნაწყვეტი წიგნიდან “გრანელი“)

მოსაღამოვდა, დღე ღამეს ეყრებოდა და ბინდბუნდი იყო, სადღაც, ცის კიდურს კიდევ აჩნდა მზის ნათელი. ფარნები აანთეს ქუჩებში.
მურუჟღ სინათლეზე დუქნების რიგი გამოჩნდა მალაკნების უბანში. მუშტრის მოსაზიდად ფართოდ გაეღოთ სამიკიტნოები და ყველგან ზურნისა და ხრინწიანი არღნის ხმა მოისმოდა. ფართოშარვლიანი კინტოები რხევით დადიოდნენ ეზო-ეზო, თავზე ხილით სავსე დიდი თაბახი ედგათ. მოჰკრავდნენ თვალს ვინმეს და ბოხი ხმით დაიწყებდნენ გაგრძელებულ ძახილს:
– აბა, კაი ხილი! პაჰ-პაჰ-პაჰ, აბა, სამოთხის ხილი!
ფოსტის ბაკენბარდებიანი მოხელე მიბარბაცებდა ფეხარევით. ქუჩის ბავშვები მოსდევდნენ უკან და დაცინვით უძახდნენ.
ღვინით სავსე რუმბები ეწყო დუქან “ვარიაგთან”. ყარაჩოხელებს ლხინი გაემართათ. ულვაშებგადაგრეხილი მიკიტანი დარბოდა მაგიდებს შორის, განიერი, შავი სატინის შარვალი ეცვა, წელზე შემოჭიმული შავი სატინისავე ხალათი ვერცხლის დიდბალთიანი ქამრით შეეკრა.
სარკმელთან ახლოს დაჯდა და მღებავი ნიკალას მოხატულ ყარაჩოხელებსა და ორთაჭალის მოქეიფეებს მიშტერებოდა.
კარებთან, რკინის რაზებს მაღალი, პირხმელი კაცი მიყრდნობოდა. ძველი პიჯაკი ეცვა. ფართო, ნაღვლიანი თვალებიდან ბავშვი იმზირებოდა. მედუქნემ ჩამოუსხა ჭიქა ღვინო.
უცნაური ხატება გამოეცხადა. ეზმანა თითქოს ნიკალა იდგა მის წინ, გამხდარი და დუქან-დუქან ხეტიალისგან ფერმიხდილი, ძილგატეხილი. მაგიდასთან მიიპატიჟა, არყით სავსე ჭიქა მიუჭახუნა.
– მეც შენსავით კონდუქტორად ვმუშაობდი, – ეუბნება ნიკალა, – საბარგო მატარებლის მემუხრუჭე კონდუქტორად.
– კონდუქტორებს გაგვიმარჯოს! – უპასუხა ტერენტიმ, ჭიქა ასწია და ერთი მოსმით დალია თლაშო არაყი.
– არ ვკადრულობდი შებრალებას ბედის წინაშე, – თქვა ნიკალამ, – ვარსებობ, ვებრძვი წამებას. სადგურის უფროსის სურათიც მაქვს დახატული, ვიფიქრე ჯამაგირს მომიმატებს მეთქი, არ მომიწონა და სამსახურიდან გამომაგდო.
– კონდუქტორობიდანაც არაფერი გამოდის! – უთხრა ტერენტიმ, – მიდის წამება ჩემი, ისევ მიწაზე ვრჩები, ისევ მიწაზე მივალ.
– ასე იცის ცოდვილ ქალაქმა, ჩუმად გეწვევა საოცრების რუხი ხაზები, საშინელება უცნაურად დაგასამარებს.
წვიმდა გარეთ და წვიმის ხმა ყალბი არღნებივით აწვრილებდა სულს. სარკმელზე შხაპუნებდა წვიმა, ტიროდნენ კედელზე მოხატული ფარული კოშმარები სევდის მინაში.
ნიკალა წამოდგა, მთვრალი იყო და რომ არ წაქცეულიყო, მიკიტანს ჩაჰკიდა ხელი. კედელ-კედელ, ხელის ცეცებით ავიდა კიბეზე, ფრთხილად მოიხურა სარდაფის ჭრიალა კარები და გარეთ, უჩვეულოდ გადმობრუნებულ ცის ქვეშ, ღამის ლოთებს დაეძებდა ღვინის თასებით.

→ თენგიზ ვერულავა – Tengiz Verulava

→ ტერენტი გრანელი – Terenti Graneli

→ ფიროსმანი – Pirosmani

ვანქის ტაძარი

ვანქის ტაძარი

ვანქის ტაძარი… ძველი ნაირი…
სულს მოგონება უფრო ამძიმებს
ჩემი ქალდეას მოსჩანს ნაპირი,
ვარსკვლავის ჟონგლერ ვხედავ ძვირფას ძმებს.

წინაპრებისთვის საწყალ პიეროს
თუ არაფერი მოუტანია,
დღეს კოლომბინით იბედნიეროს-
ვანქში იშლება ეს მეტანია.

თუ ჩვენი წყვილი ჩაჰქრა სანთელი
ვერვინ ჩააქრობს ლექსთა კელაპტრებს;
ვიხეტიალებთ-გადამთიელი
გზების სიშორე სულს გაგვიაფთრებს.

წყვილი ჯამბაზი მხოლოდ გაგვიშვით-
მერე ცხოვრებამ რაც უნდა, ის ქნას;
ერთი თუ იმას უხდის პანაშვიდს,
მეორე მასზე ამოდის ბუქნას.

« Newer Posts - Older Posts »

Categories